Een commissie kan moeilijk eigenwijs zijn

Ryclef Rienstra zoekt positie. Zijn nieuwe bureau, in het kantoor van de VandenEnde Foundation, is nog iets te hoog ('ik heb de inbussleutel in mijn jaszak'), terwijl ingelijste filmaffiches op de grond staan....

De VandenEnde Foundation is het fonds van Joop van den Ende, die een deel van zijn privé-vermogen beschikbaar stelt om, zoals de theater- en televisieproducent het zelf formuleerde, 'jonge mensen in binnen- en buitenland een kans te geven hun dromen te verwezenlijken'.

Mogelijkheden creëren, dáár gaat het om, legt Rienstra uit. 'Van den Ende heeft een paar keer in zijn leven een kans van anderen gekregen. Die waren bepalend voor zijn carrière. Op deze manier hoopt hij iets terug te doen.'

'Zo'n 20 miljoen gulden per jaar', heeft de VandenEnde Foundation jaarlijks te besteden. 'Dat geld zal niet zozeer aan productie-subsidies worden uitgegeven', formuleert Rienstra voorzichtig. Hij denkt meer aan 'presentaties'. Het kan ook zo zijn dat kunstenaarsinstellingen hulp krijgen bij de 'perfectionering' van hun marketingplannen. 'Van den Ende hecht veel waarde aan de publiekskant. Wij gaan mensen stimuleren hun publiek te bereiken. Dansers, architecten of theatermakers - in principe zijn alle disciplines welkom. Van den Ende laat zich graag verrassen.'

Rienstra nam dinsdag afscheid van de filmwereld. Hij riep bij die gelegenheid staatssecretaris Van der Ploeg op de communicatie tussen de de bestaande filminstellingen beter te regisseren. Ook pleitte hij voor een minder starre wijze van subsidiëring ('liever een smaakmonopolie dan smaakmonotonie').

'Ik houd er niet van', zegt hij enkele dagen later, 'om bij het weggaan te roepen hoe het allemaal beter moet. Maar wat ik bij mijn vertrek zei, ligt in het verlengde van mijn werk bij het fonds. Uit de praktijk blijkt dat het moeilijk is met een adviescommissie tot eigenwijze beslissingen te komen. Zo'n commissie bestaat uit drie personen. Dat werkt nivellerend. Wat het ene commissielid prachtig vindt, vindt een ander niks. En toch moeten ze het met elkaar eens worden. Wat dan vaak volgt, is een compromis in de vorm van scenario-subsidie.'

Om de contacten directer te maken, introduceerde het fonds twee jaar geleden een intendant (Jean van de Velde) voor de ontwikkeling van publieksfilms. Die kan in zijn eentje productie-plannen voor subsidie voordragen. 'Bij zo'n één-op-één contact praat je rechtstreeks met de maker. Dat is tenminste helder.'

Een intendant wordt in de Nederlandse cultuurpolitiek al snel als 'smaakpolitie' gezien, stelt Rienstra. 'De constructie was politiek moeilijk haalbaar. De fondsen vallen onder de Algemene Wet Bestuursrecht. ''Gelijke monniken, gelijke kappen'' staat bij ons in steen gebeiteld. Dat is eigenlijk een onwerkbaar uitgangspunt.'

Rienstra was bij het fonds graag een samenwerking aangegaan met een aantal productiehuizen. 'Waarom niet aan enkele producenten, van wie kwaliteit kan worden verwacht, een aantal jaar een zeker bedrag geven? Zodat zij de ruimte hebben aan mooie projecten te werken?'

In juni 2000 stuurde het filmfonds een dergelijk plan naar het ministerie van OC & W - dat bij monde van staatssecretaris Van der Ploeg het 'cultureel ondernemerschap' stimuleert. 'Acht maanden verder zijn we inmiddels. Nooit meer iets gehoord. Ik neem dat niet serieus.' Diplomatiek: 'Ik heb goed samengewerkt met OC & W, maar het ministerie heeft een organisatieprobleem.'

De diverse geldschieters in de filmsector - het filmfonds, de publieke omroepen, het Cobo-fonds, het Stimuleringsfonds - moeten nauwer samenwerken, vindt Rienstra.

'De verzuiling is hardnekkig, met al die loketten. Als al dat geld bij elkaar komt, kan er pas echt filmbeleid worden gevoerd. Geld is in Nederland het probleem niet. Het probleem is de bureaucratische werkwijze.'

Bij de VandenEnde Foundation houdt Rienstra de lijnen kort. Hij denkt aan adviseurs voor verschillende disciplines, die voorstellen doen aan het bestuur, dat onder voorzitterschap staat van Joop van den Ende.

'De situaties zijn onvergelijkbaar. Ik zit nu bij een privaat fonds. Van den Ende is aan niemand anders verantwoording schuldig dan aan zichzelf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden