'Een collectie kan geen appeltje voor de dorst zijn'

Alle Rotterdamse musemdirecteuren scharen zich achter een nieuwe regeling die de afstoting van collectiestukken onder voorwaarden toestaat. Vorig jaar botsten twee van hen nog over een voorstel tot 'ontzameling'. Waarom zijn ze het nu eens?

ROTTERDAM - Stanley Bremer, directeur Wereldmuseum, wilde in 2011 het Afrika-deel van zijn collectie verkopen om financieel minder afhankelijk te zijn van de gemeente:


'Toen ik in 2011 opperde dat het Wereldmuseum zich op zijn collectie Azië zou moeten richten en we het deel Afrika moesten verkopen, waren de rapen gaar. Ik kreeg zelfs reacties dat ik doodgeschoten zou moeten worden. Maar nu het nieuwe ontzamelprotocol van de Rotterdamse wethouder Laan is uitgekomen, kunnen we het gaan doen. We kunnen doublures in de collectie gaan verkopen plus de mindere stukken.


'Onze belangrijke Afrika- en Amerika-stukken mogen we niet verkopen, nee. Dat is anders dan we van plan waren. Maar we kunnen ze wel ruilen tegen mooie Azië-stukken. Ik ga daarover praten met het Rijksmuseum Volkenkunde in Leiden, het Tropenmuseum in Amsterdam en het Afrika Museum in Berg en Dal. Dan blijven de stukken ook in Nederland. Als die musea dat niet willen, moeten we iets anders verzinnen.


'Het deel Afrika en Amerika in onze collectie wordt niet meer tentoongesteld in het museum. Wij focussen op Azië, dat doet niemand in Benelux. Er wordt in deze crisistijd veel van je inventiviteit gevraagd om te overleven.


'We hebben, zoals wethouder Laan erkent, in 2011 een steen in de vijver gegooid met het voorstel de Afrika-collectie te verkopen. Ik ben nu al drie jaar bezig om te komen waar we nu zijn. Je begint op 100 procent en als je dan uitkomt op 70 procent, is dat een goed rendement. Ik ben trots op ons visionaire beleid.'


Rotterdam


Sjarel Ex, directeur Museum Boijmans Van Beuningen, verzette zich tegen dat voorstel tot afstoting ('Rotterdam begint met de verkoop van zijn tafelzilver'):


'We hebben nu een protocol waaraan alle musea in Rotterdam met een gemeentelijke collectie hebben meegewerkt. Daardoor zijn er nu duidelijke spelregels over hoe we met ontzamelen moeten omgaan.


'Tekorten die mogelijk ooit bij een overheid ontstaan, kunnen niet meer worden gelenigd door erfgoed te verkopen. Een collectie kan dus niet meer een appeltje voor de dorst zijn. Dat is anders dan in het vorige voorstel stond. De gemeente heeft zich beraden. Een pluim voor de wethouder.


'Belangrijk is ook dat de belangen van mensen die aan musea voorwerpen hebben geschonken nu zijn veiliggesteld. In Museum Boijmans Van Beuningen zijn van de 140 duizend voorwerpen er 30 duizend geschonken.


'Voortaan dient eerst het museum te beslissen over een afstoting, dan moet de Raad van Toezicht daarover oordelen, vervolgens gaat het naar ambtenaren van de gemeente en ten slotte wordt ook nog de mening gevraagd van een toetsingscommissie. Dat zijn vier lagen waar verhaal kan worden gehaald als er iets fout dreigt te gaan.


'Er is nu ook duidelijkheid over wat er met de opbrengsten van een verkoop gebeurt, en dat de kosten van ontzamelen daarmee mogen worden verrekend. Het ruilen van collectiestukken tussen musea, zoals Stanley Bremer nu wil, kon al op grond van de oude regeling.'


Ontzamelen


In 2011 ontstond er een felle discussie naar aanleiding van de aankondiging van het Wereldmuseum in Rotterdam dat het de Afrika-collectie zou verkopen. Het museum wilde zo minder afhankelijk worden van de gemeentesubsidie. Andere musea meenden dat hierdoor cultureel erfgoed werd verkwanseld. De Rotterdamse wethouder Antoinette Laan (Cultuur) heeft nu verboden dat musea in haar stad collectiestukken verkopen om financiële redenen. 'Ontzamelen' mag alleen op inhoudelijke gronden en moet voldoen aan strenge voorwaarden die zijn vastgelegd in een nieuw protocol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden