Een CIA-er liegt altijd

De mooie titel doet meer en vooral anders verwachten. 'Een blik over mijn schouder' roept visioenen op van achtervolging, geheimzinnigheid, spanning, informanten....

Helms (van 1966 tot 1973 directeur van de Central Intelligenc Agency) zegt in zijn voorwoord niet verwacht te hebben dat hij dit boek ooit zou schrijven. Maar de Berlijnse Muur viel en het communisme verdween als tegenstander. Daardoor viel een groot deel van de geheimzinnigheid weg rond de dingen die de CIA sedert de Tweede Wereldoorlog had uitgespookt. En Helms voelde zich ook min of meer tot dit boek gedwongen toen Amerikaanse senaatscommissies hem van leugens betichtten. Uiteindelijk werd hij er zelfs voor veroordeeld. Het waren leugens die hij in het landsbelang moest maken. Dat zeggen nu allen die meer wisten. Zo ook Henry Kissinger die het voorwoord schreef. Helms ontkende immers geheime operaties tegenover een commissie die geen autorisatie had zulke informatie te ontvangen. De ex-CIA-directeur kon dus niet anders dan liegen.

Toch is het een beetje een raar boek. Zelfs van een ontmoeting met Adolf Hitler weet hij weinig te maken. Richard Helms, toch zelf oud-journalist, krijgt het niet voor elkaar. Je zou veronderstellen dat Helms pas werkelijk aantekeningen is gaan bijhouden toen hij echt hoog steeg binnen de CIA. Zou kunnen, maar dan kan nog niemand mij verklaren waarom Helms, bij zijn enige ontmoeting met de grootste dictator die de wereld ooit heeft gekend, niet een stukje verder komt dan de observatie dat 'op armlengte afstand' Hitler kleiner was dan je zou verwachten, dat er grijs in zijn snor zat en dat zijn goudgerande ondertanden misschien vals waren. Het klinkt alsof het rechtstreeks uit zo'n gortdroge CIA-analyse komt.

Nee, Helms had beter daar kunnen beginnen waar het echt gaat spannen: met de Cubacrisis. Helms was in die tijd de verantwoordelijke CIA-man voor het eiland. Vanaf het moment waarop hij Robert Kennedy 'Shit!' laat roepen, krijgt het boek de vaart die de laatste tweehonderd bladzijden eigenlijk niet meer verdwijnt.

Er staat overigens, maar misschien was dat ook niet te verwachten, geen kwaad woord in over de CIA als instituut. Wel over bepaalde CIA-functionarissen met wie Helms nog een appeltje moest schillen.

William Colby, een van zijn opvolgers, lijkt in zijn hele geheime-dienstcarrière absoluut niets goed te hebben gedaan. Hij was degeen die de 'leugens'-notities van Helms aan de senaat gaf. Vandaar dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden