Een brok in de keel en een hoofd vol vragen

Phaedra, naar Hippolytus van Euripides en Phaedra van Seneca. Nationaal Theater Craiova, Roemenië. Bewerking en regie: Silviu Purcarete. Rotterdamse Schouwburg....

Silviu Purcarete is een Roemeense regisseur, wiens werk te zien was op enkele van de belangrijkste internationale festivals. Nog deze zomer had het theaterfestival van Avignon twee ensceneringen van hem een prominente plaats in de officiële selectie gegeven, Ubu Roi met scènes uit Macbeth - dat trouwens twee jaar geleden ook al in het Holland Festival zat - en Shakespeare's Titus Andronicus. Hij werkte tot dusverre vooral met het Nationaal Theater uit de stad Craiova, maar hij wordt inmiddels ook door buitenlandse gezelschappen ingeschakeld: met de Nottingham Playhouse deed hij Shakespeare's The Tempest, een voorstelling die volgend voorjaar ook in Nederland te zien zal zijn, en vanaf januari gaat hij in Limoges, Frankrijk, het Centre National Dramatique leiden.

Hij maakt voorstellingen die vol aantrekkelijke beelden zitten en waarin de bewegingen van groot belang zijn. Alleen het schouwspel al dat hij zijn publiek voorzet is verleidelijk, maar er zit bovendien een indringende dramatische kracht onder. Soms lijkt het wel alsof hij de boel choreografeert, maar dan wat slordig - alsof zijn spelers eigenlijk zouden moeten dansen, maar daar te stram of te moe voor zijn doordat ze misschien in een keer met zo'n oncomfortabele oost-Europese bus uit dat Craiova zijn komen rijden. De bewegingen van individuen en het ensemble lijken tegelijkertijd streng bepaald en nonchalant.

Prachtig is dat. Van die Ubu Roi heb ik indertijd genoten en die Titus Andronicus viel me van de zomer ook al niet tegen: ik kan me van beide voorstellingen nog moeiteloos beelden voor de geest halen. Vooral die sfeer van achteloosheid gecombineerd met onverbiddelijkheid, die je gemakkelijk associeert met het idee van Mittel-Europa, is onvergetelijk. Een belangrijke man voor het theater, die Purcarete.

De trots waarmee de Rotterdamse Schouwburg in zijn seizoensbrochure zijn Phaedra aankondigde was daarom begrijpelijk: goed dat zo'n voorstelling ook in Nederland te zien zou zijn. De handicap dat het zaakje in het Roemeens gespeeld zou worden leek overkomelijk, want, zo meldde de Schouwburg, 'de voorstelling maakt beperkt gebruik van tekst en zal worden voorzien van Nederlandse boventiteling'. Nu weet ik niet wat de directeur van de Rotterdamse Schouwburg onder 'beperkt gebruik maken van tekst' verstaat, maar woensdagavond kletsten die Roemenen elkaar de oren van het hoofd. En van boventiteling was geen spoor te bekennen.

Ja, de toeschouwers kregen een setje papier, met daarin de vertaling van de integrale tekst - maar wat begin je daarmee, in het aardedonker van een schouwburgzaal. Een tekst van Euripides bewerken en die dan mengen met een bewerkte Seneca, en dat vervolgens in het Roemeens zeggen: maak daar maar eens wat van als overrompelde theaterbezoeker. Het werd een soort zwartwit televisie met het geluid van een mysterieuze middengolfzender eronder, herkomst en strekking van beide onbekend.

Mooie beelden, daar niet van, bijvoorbeeld van iemand van wie je na verloop van enkele scènes wel begint te vermoeden dat het Phaedra moet zijn en iemand anders die dan wel Theseus is (al kan het ook best Hippolytus zijn). Maar wat er aan de hand is? Een koor van zwarte gnomen, met elk voor zich een te grote wandelstok - het is natuurlijk komisch om te zien, maar als er aan hun intenties geen touw vast te knopen valt houdt het snel op. Het met die stokken gaan staan prikken in een lijk is dramatisch, maar het zou enorm helpen als je zou weten waarom die lui dat doen. Een bed met een bijna dode, een tobbe met een springlevende, prachtig, prachtig, maar why, why, why?

Het was alsof je een doos glasplaten vond met foto's van mensen erop, van wie je geen flauw idee hebt wie dat zijn en wat ze uitspoken. Een brok in je keel vanwege de mysterieuze indringendheid van de scènes, gulzig om je nieuwsgierigheid te lessen - en een hoofd vol onbeantwoordbare vragen. Dat er niemand wegliep pleit voor het niveau van Purcarete's regie en dat van het spel van zijn acteurs. Maar echt van hem houden doen ze niet, daar in Rotterdam.

Michaël Zeeman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden