Een boodschap met een lastig thema

Lezers van de Volkskrant kennen ongetwijfeld De Club Van Tien Miljoen. Al ruim een jaar adverteert deze club op de voorpagina, pagina drie of elders in de krant met de boodschap dat de wereld én Nederland overbevolkt raken....

De ombudsman heeft ettelijke verontwaardigde lezers aan de lijn gehad die vinden dat dergelijke annonces niet passen bij de Volkskrant. Ook de brievenrubriek krijgt klachten, die vervolgens weer bij de advertentie-afdeling terechtkomen.

Een gevoelige kwestie. Tegenover elkaar staan de vrijheid van meningsuiting van de adverteerder en anderzijds de Volkskrant-lezer die bij de tekst 'Nederland is vol' al snel vreemdelingenhaat ruikt, of er op z'n minst een onaangenaam gevoel bij krijgt.

Er is een vaste procedure bij de Volkskrant dat de advertentie-afdeling 'verdachte' advertenties voorlegt aan de redactie. Zo hebben hoofdredactie en directie van de Volkskrant onderzocht óf de annonce van De Club Van Tien Miljoen wel door de beugel kon. Een advertentie wordt geweigerd als de inhoud ervan - discriminatie, racisme, haatcampagnes et cetera - in strijd is met de wet.

Een jaar geleden, op 3 maart 2001, publiceerde de Volkskrant onder de kop 'Vlag halfstok bij 16 miljoenste inwoner' een interview met historicus Paul Gerbrands, voorzitter van De Club Van Tien Miljoen.

Gerbrands vertelt dat hij en de vijftienhonderd donateurs van de Club niet tegen de komst van die ene baby of die ene vluchteling zijn. 'Als ik zeg dat Nederland vol is, zeg ik niet dat Nederland zwart is. De overbevolking heeft niets met de komst van vluchtelingen te maken. We hebben die miljoen zelf bij elkaar geneukt.' Praten over overbevolking, klaagt hij, is in Nederland een groot taboe. 'Zo heeft voormalig CDA-premier Dries van Agt geweigerd in het Comité van Aanbeveling van de Club te gaan zitten.'

Het interview met Gerbrands in de Volkskrant noch de inhoud van de website (www.overbevolking.nl) van De Club Van Tien Miljoen druisen in tegen de wet. Een reden om de annonces te weigeren is er dus niet. Vrijheid van meningsuiting betekent dat ook controversiële standpunten gehoord mogen/moeten worden. 'Dat principe is heilig voor ons', zegt de directie.

Niettemin irriteren de advertenties van De Club Van Tien Miljoen veel Volkskrant-lezers, zeker nu in de verkiezingsstrijd thema's als 'Nederland is vol' en 'Grenzen dicht voor islamieten' zo'n rol blijken te spelen. Lezers, geconfronteerd met advertenties waarin de terminologie soms niet of nauwelijks afwijkt van de leuzen van, bijvoorbeeld, de Fortuyn-clan, geloven hun ogen niet.

Zoals ik al heb onderstreept, verkondigt De Club Van Tien Miljoen geen onwettige, racistische, discriminerende standpunten. Wél heeft de ombudsman haar op een foutje betrapt.

Het citaat 'Ons land is vol, ten dele overvol' uit de troonrede van 1979 heeft de Club nogal vrij vertaald naar overbevolking. Wat zei koningin Juliana indertijd? 'Ons land is vol, ten dele overvol. Dat wreekt zich ook in het wegverkeer. . .', waar 'het aantal verkeersslachtoffers nog onaanvaardbaar hoog is'. Waarmee zit ons land zo vol? Met mensen? Wegen? Auto's?' De koningin legt het niet uit, dat doet de Club.

In deze verkiezingsstijd blijkt de Club ook wat dichter tegen de politieke strijd aan te schurken. 'Heeft úw partij eigenlijk al een standpunt over de overbevolking in de wereld én in Nederland?' wordt de lezer gevraagd. En in de annonce 'Ons land is vol, ten dele vol' van 20 februari worden niet alleen de oude Drees en econoom prof. dr. Jan Pen als voorstanders van bevolkingsbeperking geciteerd, maar ook Pim Fortuyn. Een week later luidt tekst: 'Pas met tien miljoen inwoners is Nederland weer leefbaar'.

Niets onwettigs. De Club surft mee op één oirbaar thema. Haar 'fatsoen' wordt zelfs onderstreept door Heemland, orgaan van het 'Forum voor Nederlandse Politiek', dat de Club ongelijk geeft als zij de autochtonen de overbevolking van Nederland verwijt. De ware schuldige is volgens Pieter Lakeman de 'immigratiemaffia', hoewel de Club ook naar hem verwijst. Een cynische lezer: 'Wanneer krijgen we hier een één-kindbeleid?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden