Een boeket van platte blikjes bier

MIDDELBURG - Amper een voet hoog is het beeld dat Wilfried de Loos (65) uit zijn plastic tas tovert, maar het kleinood omspant een paar duizend jaar aan iconografie. Een fabeldier met wolvenkop, mannentorso en vleugels zet zijn vogelklauwen in een appel. Homo homini lupus est, heet het beeldhouwwerk van kunstharsvan De Loos: de mens is voor de mens een wolf.


'Die spreuk kwam ik tegen bij de Engelse filosoof Thomas Hobbes', legt de Terneuzenaar uit. 'Hobbes verklaarde gedragsaspecten als hebzucht, machtsmisbruik en manipulatie. Vandaar de appel: pak dat appeltje maar, zei de slang tegen Adam en Eva. En de vleugels verbeelden ons gevoel van almacht. Kent u Icarus, die te hoog vloog en in zee stortte?'


De Loos is een van de 2.160 amateurs die het aandurfden werk in te zenden voor de derde editie van Het Vierkante Ei, de beeldende kunstprijs voor amateurkunstenaars van de Volkskrant en de NTR. Zaterdag was in het Middelburgse museum De Vleeshal de tweede van zes voorrondes. De zaterdag daarvoor was Leeuwarden aan de beurt, de komende weken volgen nog Utrecht, Eindhoven, Schiedam en Amsterdam. Wie de halve finale haalt, mag vanaf 12 april exposeren in het Van Abbemuseum in Eindhoven. Vijf dagen later is de finale, live bij het tv-programma Kunststof.


Zover is het nog niet voor de 57 geselecteerde kunstenaars in Middelburg. Even na twaalven pakt de tweede groep de kunstwerken op en loopt in processie over het marktplein naar de expositieruimte.


De meerderheid van de deelnemers is aan gene zijde van de vijftig jaar. Digna Goettsch, een 51-jarige ambtenaar van de Inspectie van het Onderwijs, doet mee met een onthaastend schilderijtje van een stoel in een Zuid-Frans landschap. Heb je haast, neem een stoel, heet het naar een Chinees gezegde. Vijftiger Wiets Jonkman uit Rotterdam maakte Blikrozen, een boeket van onder autobanden vermorzelde blikjes bier.


Binnen een kwartier boren en timmeren de medewerkers van De Vleeshal een mini-expositie in elkaar. De jury (Volkskrant-critici Rutger Pontzen en Hans Aarsman, kunstenaar Jeroen Everaert, NTR-eindredacteur Oscar van der Kroon en Vleeshal-directeur Lorenzo Benedetti) monsteren de werken en maken een praatje met de kunstenaars.


'Ik kies nooit een onderwerp', legt Sjoerdtje de Boer (70) uit aan jurylid Van der Kroon. Hoewel, in zekere zin gaat al haar werk over de liefde, zegt ze, 'de oerkracht van het leven'. New York heet haar inzending, een rauw schilderij in tinten rood. 'Dus u ontdekte pas een dag later: ik heb New York geschilderd?', vraagt Van der Kroon. De Boer knikt. Ze schilderde het werk op 11 september 2001. 'De volgende dag zag ik het terug en ik dacht, verhip, ik heb de aanslagen geschilderd.'


Dan zondert de jury zich af. De kandidaten worden weggezonden voor een zenuwstillende sigaret of dosis cafeïne. De jury maakt het spannend. Tien minuten worden er elf, twaalf, een kwartier. Na twintig minuten mogen de deelnemers eindelijk naar boven. Ze wurmen zich in de krappe expositieruimte. De eerste winnaar, kondigt Pontzen aan, is Wilfried de Loos. 'Er werd getwijfeld over de esthetiek', zegt Benedetti bij de prijsuitreiking, 'maar we waren onder de indruk van de inhoud.' De andere winnaars zijn Jan Houkamp met het schilderij Watersnood en Detlev Bosboom met Gebroken fles, 'een schilderij waar je je vingers aan kunt snijden', zoals Aarsman zegt.


Wilfried de Loos is verguld. 'Ik had het niet verwacht. Het is toch een beeld met een negatieve symboliek voor de mens.' Het fabeldier verdwijnt weer in de plastic zak, de schilderijen gaan van de muur. Buiten wachten in een lange rij alweer de volgende kandidaten, hun in bubbeltjesplastic gewikkelde werken onder de oksel geklemd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden