Een boek voor...

Waarom Barack Obama Het creëren van de vijand van Umberto Eco moet lezen

OLAF TEMPELMAN

Niet alle boeken bereiken de mensen die ze moeten lezen. Olaf Tempelman brengt mens en boek bij elkaar.

Van wijlen Martin Bril is het aforisme: 'Je mist meer dan je meemaakt.' De eerste die een serieuze poging waagde deze discrepantie op te heffen, was Josif Dzjoegasjvili, Sovjet-staatsman van Georgische origine, nom de guerre: Stalin. Aan de controlemechanismen en afluistertechnieken van zijn NKVD (later: KGB), hebben ze in westerse democratieën nooit kunnen tippen. Desondanks waren ze succesvoller dan de Sovjet-Unie, die niet meer bestaat. Minstens één reden dat dit rijk ten onder ging, was dat de bazen de waarde van afgetapte telefoongesprekken overschatten.

In het verlengde van wijlen Bril kunnen we ons afvragen: willen we meemaken wat we missen? Zo nee: is het dan nuttig een inventaris aan te leggen van alles wat we missen? Op de Roemeense tv zag ik ooit een interview met een ex-employé van de naar de KGB gemodelleerde Securitate. Die verkondigde dat afluisteren van telefoongesprekken doorgaans 'saai en geestdodend' werk is, en weinig nieuwe gezichtspunten oplevert. Ik denk dat al die KGB'ers in de 20ste eeuw al wisten wat het is om in de 21ste eeuw in de trein te zitten. Iedereen die verplicht moet afluisteren, weet dat de mens verbaal incontinent is en aan de telefoon zelden inhoudelijk weet te prikkelen.

Bij Angela Merkel valt inhoudelijk waarschijnlijk iets meer te halen dan 'ach ja, gaat wel/ de conducteur fluit/ we rijden weer'. De transcriptie van haar babbels die in het bezit zijn van de NSA moet meters lang zijn. Of die ook maar één echt nieuw inzicht bevat, of iets dat niet met enig deducerend vermogen viel te herleiden, is twijfelachtig. Dankzij WikiLeaks kwamen we te weten welk adjectief Amerikaanse diplomaten in het geheim hadden gebruikt voor Berlusconi: ijdel. Spectaculair was niet de inhoud van de onthulde geheimen, stelde Umberto Eco in het essay 'Overpeinzingen over WikiLeaks' uit de bundel Het creëren van de vijand, spectaculair was het gebrek daaraan. 'Onthullen dat geheimen (van machthebbers) lege geheimen zijn, dat berooft machthebbers van macht.'

Als Barack Obama Het creëren van de vijand leest, ontdekt hij dat een deel van het NSA-budget kan worden gebruikt voor de software van Obamacare. Dat hij dat eigenlijk al wist, laat zich raden zonder aftaptechnieken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden