Een bloemlezing van tien jaar De Speld - de tien beste stukken

Voor u, lezer, heeft u, een bloemlezing van de prille eerste tien jaren van De Speld. Dit stuk geeft een waarachtig beeld van de jaren 2007-2017. Een tijd waarin de gebeurtenissen zich met rasse schreden ontvouwden: de onvrede kwam op, het vertrouwen ging ten onder. Het geeft een beeld van een tijd die gekenmerkt wordt door verandering. Verandering, das war einmal.

Maar al vaak wordt De Speld als vanzelfsprekend beschouwd. De strijd, echter, die wij hebben gevoerd om het kompas te worden waarop de samenleving nu haar koers naar de weelderige horizon baseert, dreigt soms te worden verzonken in het moeras van de vergetelheid. Met deze selectie hopen wij die geschiedenis uit het drasland te trekken, de ergste moddervlekken van haar af te vegen en haar aan u, lezer, te presenteren.

Goede reis.


Anglicismen an sich steeds meer bon ton

29 augustus 2013

Het aantal Engelse leenwoorden in onze taal is het afgelopen jaar met 10 procent gestegen. Taalkundigen maken zich zorgen.

Jan Dijkstra, neerlandicus aan de Vrije Universiteit, vindt de toename onwenselijk: 'Woorden van Nederlandse origine vormen niet alleen de crème de la crème van ons vocabulaire, maar ook het pièce de résistance van onze contemporaine couleur locale. Door de saillante entree van Engelse leenwoorden is het cachet van onze flux de bouche op zijn retour: het prestige van het Nederlands pur sang is passé. 'Het is bon ton om Amerikaanse termen en passant in ons repertoire op te nemen, zonder te zoeken naar Nederlandstalige remplacanten.'

'Toch blijf ik cordon bleu hopen op een renaissance van linguïstische grandeur.'

Mensen die het tij pogen te keren, krijgen met weerstand te maken: 'Du moment dat je sans rancune een cordon sanitaire voor anglicismen bepleit, word je en plein public als larmoyant enfant terrible avant la lettre weggebonjourd door een éminence grise. Mocht deze misère een fait accompli blijken, soit. Toch blijf ik cordon bleu hopen op een renaissance van linguïstische grandeur.'

Ook taalkundige Wim Bakker is bezorgd: 'Het is zum kotzen. Angelsaksische spielerei an sich is sowieso salonfähig geworden en een hetze tegen die kitsch lijkt überhaupt niet eens im Frage. Einzelgangers die er anders over denken, worden rücksichtslos kaltgestellt.'

Gijs Jans, leraar Noors in Waalwijk, is minder pessimistisch: 'Personlig denk ik dat het Nederlands kraftig nok is om invloeden fra utlandet te vær.'


Armoede steeds eerlijker verdeeld

16 augustus 2012

De armoede in de wereld is veel gelijker verdeeld dan tot nu toe is aangenomen. Een steeds groter wordend deel van de wereldbevolking deelt in armoede.

'We zien dat armoede de laatste jaren steeds gelijkmatiger verdeeld wordt over de wereldbevolking', zegt Dave Hunter onlangs in het rapport Inequality, you don't know half of it heeft uitgebracht. Volgens het rapport deelt ruim 84 procent van de wereldbevolking in armoede. Dit percentage was nog nooit zo hoog.

Hoewel de resultaten hoopvol zijn, waarschuwt Hunter voor te vroeg optimisme. 'In sommige delen van de wereld, zoals West-Europa en Canada, is de situatie nog altijd schrijnend. In Nederland is alle armoede in handen van 11 procent van de bevolking. 89 procent van de bevolking heeft geen toegang tot vervuild drinkwater.'

Inmiddels deelt 84 procent in de armoede. Foto anp

Volgens Hunter zijn opkomende economieën als Brazilië en China een punt van zorg: 'De verdeling van armoede was in dit soort landen altijd tot in de puntjes verzorgd. Daarnaast was er altijd een enorm overschot aan schaarste. Dat maakte het eerlijk verdelen van die schaarste een stuk gemakkelijker dan in bijvoorbeeld een rijke oliestaat. De grote opdracht van deze tijd is om te voorkomen dat er in deze landen, met name in Afrika, een middenklasse ontstaat.'

Hoewel de cijfers een stijgende lijn vertonen, is er nog volop discussie over de vraag of het verspreiden van armoede wel een overheidstaak is. In Venezuela heeft de overheid een centrale rol ingenomen bij de verdeling van een gebrek aan welvaart met het resultaat dat meer dan 50 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft.

De grootste bedreiging voor de wereldarmoede lijkt het onderwijs. Hunter: 'Als je meisjes jarenlang ongestoord naar school laat gaan, moet je niet raar opkijken als dat ten koste gaat van je armoedespreiding.'


Dingen aan de hand in, waarschijnlijk, Egypte

10 december 2012

De situatie in een land ergens is sinds kort anders. Dat melden bronnen. De omstandigheden zijn zodanig. Een leider heeft zijn aanhangers ergens toe opgeroepen. Internationale journalisten onderzoeken momenteel of het om Egypte gaat.

Volgens waarnemers volgen gebeurtenissen elkaar in rap tempo op, waardoor steeds weer een nieuwe toestand dreigt te ontstaan. Naar verluidt is de oppositie het er niet mee eens. De meningen van andere mensen lopen uiteen. Sommigen zijn voor, anderen tegen. Een enkeling is neutraal.

Op verschillende plaatsen is een stand van zaken ontstaan, misschien naar aanleiding van het gebeuren. Of het om demonstraties of steunbetuigingen gaat kon bij het ter perse gaan van deze krant nog niet worden vastgesteld. Ook andere opties worden vooralsnog niet uitgesloten

Een internationale commentator heeft gezegd dat hij zich zorgen maakt. 'Waar dingen gebeuren kan het zomaar uit de hand lopen. Dat wijst de geschiedenis uit.' Lokale verslaggevers zijn minder somber gestemd. 'Dat er iets plaatsvindt, hoeft niet te betekenen dat er daadwerkelijk sprake van is.'


De Nederlandse versie van Game of Thrones: NTR Tronenspel

18 juli 2016

Het had het paradepaardje van de NTR moeten worden: NTR Tronenspel, de Nederlandse versie van Game of Thrones. De remake van de Amerikaanse HBO-serie kan de hoge verwachtingen voorlopig niet waarmaken. Naar de tweede aflevering keken gisteravond nog geen 80 duizend mensen.

Richard Alkema, directeur amusement bij de NTR, zegt dat de serie tijd nodig heeft: 'In Amerika werken ze natuurlijk met bekende sterren, maar wij hebben daar geen budget voor. Voor ons in Nederland is het niet mogelijk om mensen als Carice van Houten te krijgen. Haar rol, Melissa Sandra, wordt trouwens fantastisch gespeeld door Halina Reijn.' Naast Reijn bevat de cast grote namen als Jimmy Geduld in de rol van dwerg Tijmen van Lenster, Ferri Somogyi als Jannes van Lenster en Sita uit Starmaker als drakenmoedertje.

Beoogd maar mislukt paradespel.

Op Twitter wordt gehakt gemaakt van de serie. De kritiek richt zich met name op de draken, waarvan duidelijk te zien is dat het handpoppen zijn. Ook de scenarioschrijvers krijgen ervan langs, vooral vanwege zinnen als 'De Van Lenstertjes betalen altijd op tijd' en 'Jan Sneeuw, wat weet jij nou'. De serie is in vier dagen opgenomen in openluchtmuseum Archeon in Alphen aan den Rijn, volgens critici een onrealistische weergave van het Westeroord.

Alkema denkt dat de kijkcijfers van Tronenspel uiteindelijk zullen bijtrekken: 'Straks wordt het weer winter en gaat iedereen massaal naar ons kijken. Hou je vast, het wordt fris.'


IJsbeer met uitsterven bedreigd op Twitter

6 november 2016

Op het socialemediaplatform Twitter is de ijsbeer met uitsterven bedreigd. In tweets van voornamelijk anonieme accounts werd de witte poolbeer doodgewenst.

'Witte kutbeer ik hoop dat de poolkap onder je poten wegsmelt. Ik maak jou en je hele berenfamilie kapot', twitterde @EdKroket63 in de nacht van donderdag op vrijdag. Het vormde het startsein van een stortvloed aan dreigtweets. Daarna ging het snel van kwaad tot erger.

@Marianne_21 tweette: 'Vanavond lekker de verwarming op 25 graden, mafkees.' En kort daarna: 'Je moet met je gore ijsbeerpoten van onze zeehonden afblijven, misselijk mannetje. Ik stook je echt helemaal de vernieling in.' De hashtag #ruïneerdeijsbeer was een paar uur lang trending topic, maar ook andere hashtags kwamen voorbij. 'Vanavond een lekker lang wasprogramma #doei-ijsbeer', schrijft @bobjebloedpropje bijvoorbeeld.

De ijsbeer zelf heeft nog niet gereageerd op de bedreigingen, wel retweette hij een nieuwsbericht van De Telegraaf over Willeke Alberti.


Nederland blijft toonbeeld van nuchterheid

7 oktober 2015

Natuurlijk staat het Nederlandse volk al langer bekend als nuchter. Maar dat we zó koel kunnen reageren op een crisis van buitenaardse proporties heeft vriend en vijand verbaasd. Wereldwijd is met diep respect gereageerd op de bedaarde wijze waarop wij omgaan met de onbeheersbare ellende die ons land teistert.

Nobelprijswinnares Malala Yousafzai: 'In veel landen bestaat de neiging om het debat over zo'n gevoelig onderwerp als vluchtelingen op een heel gepolariseerde manier te voeren. Daar word je, afhankelijk van je standpunt, meteen weggezet als wegkijker of als racist. In Nederland debatteert men kalm en zakelijk en krijgen emoties nooit de overhand. Die nuchterheid is een voorbeeld voor de hele wereld.'

Ook de dalai lama prijst de sereniteit van Nederland: 'Als je met een ernstig probleem geconfronteerd wordt, is het zaak om zeer goed na te denken. Het heeft geen zin om je op te winden. Nederlanders begrijpen dat als geen ander. Zij winden zich zelfs bij het allergrootste probleem niet op.'

President Tammam Salam van Libanon denkt te weten waar de Hollandse nuchterheid vandaan komt: 'Nederland heeft een rijke geschiedenis als het gaat om crisismanagement. Omgevallen hijskranen, een mogelijk faillissement van Circus Renz en een jaarlijks terugkerende Zwarte Pietendiscussie: dit land heeft het allemaal moeten doorstaan.Voor Libanon zijn problemen nog nieuw.'

Fraai staaltje Hollandse nuchterheid. Foto anp

'NS had nooit geïslamiseerd moeten worden'

16 januari 2015

In de jaren negentig leek het zo'n goed idee: de islamisering van de nationale spoorwegen. Toen het kabinet-Kok II met het plan kwam, was er zowel in het parlement als in de samenleving nauwelijks weerstand. Twee decennia later zwelt de kritiek echter aan.

Iedereen is er inmiddels aan gewend: zodra je de trein in stapt, is de sharia van kracht. Mannen en vrouwen zitten in gescheiden coupe's, roken is niet meer toegestaan, bij zwartrijden wordt je hand eraf gehakt en bij meer dan 10 minuten vertraging krijgt de machinist stokslagen. Volgens veel reizigers was het vroeger beter.

de Niqab Express rijdt op tijd, maar staat wel drie keer per dag stil.

Bert Bokhoven, hoogleraar Infrastructuur aan de TU Delft, geeft hun na uitvoerig onderzoek gelijk. Hij noemt de islamisering van de NS een onbegrijpelijke vergissing: 'Je hoeft niet heel veel verstand van mobiliteit te hebben om te begrijpen dat religie en treinen geen goed huwelijk vormen. Destijds was er een enorme, door neoliberalen geïnspireerde islamiseringshype. Daarin zijn we compleet doorgeslagen. De Niqab Express mag dan meestal op tijd rijden, hij staat wel vijf keer per dag stil voor bidpauzes. Daardoor missen veel mensen hun aansluiting.'

Oud-premier Wim Kok blijft erbij dat de islamisering van de NS destijds noodzakelijk was. Volgens hem was 'blijven aanmodderen' met seculier openbaar vervoer geen optie: 'In landen om ons heen was de profeet allang de baas op de rails. Nederland kon niet achterblijven. Ik heb toen in de ministerraad gezegd: het moet nu, insjallah.'


Rutte dreigt met visie: 'Een nieuwe langdurige ideologie kunnen we ons niet veroorloven'

5 september 2013

Premier Rutte sluit het gebruik van visie in de toekomst niet uit. De minister-president zegt dat visionair ingrijpen alleen in noodgevallen een optie kan zijn om iets te bereiken.

Rutte is tot nu toe terughoudend geweest met het gebruik van visie: 'Je kunt niet zomaar in het wilde weg stippen aan de horizon gaan plaatsen. Voordat je roekeloos met visie te werk gaat, moet je eerst weten wat je ermee wilt bereiken. Daarvan hebben we op dit moment geen idee, dus moet je heel voorzichtig zijn met het schetsen van vergezichten: je moet het kortzichtig houden.'

Rutte op Het Binnenhof. Foto anp

Volgens Rutte is een visie duur en zit Nederland niet te wachten op langdurige verplichtingen: 'Jaren geleden zijn we veel te makkelijk een visie ingerommeld. Een nieuwe langdurige ideologie kunnen we ons niet veroorloven. In een aantal probleemgebieden overwegen we te experimenteren met kortetermijnvisies.'

Rutte wil de optie van visie open laten: 'Tot nu toe was het niet nodig om visie los te laten op de bezuinigingen, maar mochten onze plannen geen steun krijgen van de oppositie, dan is het een laatste redmiddel. Vaak zie je dat alleen al het dreigen met visie effectief kan zijn.'

Rutte ontkent dat Nederland een voorbeeld kan nemen aan het buitenland: 'Natuurlijk gebruiken landen als Rusland en Amerika veel vaker visie, maar bij hen zit er een gedachte achter. Dat is onvergelijkbaar met de Nederlandse situatie.'


Met het stilzwijgend racisme gaat er weer een oer-Hollandse traditie verloren

25 mei 2016

Nu mensen hun racistische ideeën steeds openlijker uiten, bestaat bij veel mensen de angst dat er opnieuw een oer-Hollandse traditie verloren gaat. Het stilzwijgend racisme dat zo typerend is voor de Nederlandse cultuur, dreigt verdrongen te worden door onomwonden discriminatie.

Theo Hovekamp (73) kijkt vol walging naar zijn beeldscherm. Hij klikt op 'afwezig' bij het Facebook-evenement 'Uitzwaaidag voor Sylvana Simons', dat gepland staat voor 6 december. 'Moet je zien, al die openlijk racistische reacties. Dat is de moderne tijd hè. Vroeger zou je gewoon gedacht hebben: laat die aap teruggaan naar haar eigen land. Tegenwoordig schrijf je het op. Eeuwig zonde van zo'n mooie traditie.'

Liesbeth van Laren (62) herinnert zich nog goed hoe haar ouders hun racisme stilhielden. 'Als er een donker persoon op televisie kwam, dan zag ik mijn vader heel lichtjes zijn hoofd schudden. Zijn afkeuring was nauwelijks waarneembaar. Dat heimelijke racisme voelde veilig en vertrouwd. Als ik nu op sociale media kijk, dan verlang ik terug naar die fijne tijd.'


Rusland presenteert speelsteden WK 2018

12 mei 2014

De openingswedstrijd van het WK voetbal 2018 zal worden gespeeld in Warschau. De finale is vier weken later in Kiev. Dat heeft de Russische Voetbal Unie gisteren bekendgemaakt. De overige speelsteden zijn Moskou,Tallinn, Boekarest, Minsk, Kaunas, Riga, Stalingrad, Odessa, Sotsji en Krakau.

Nikolaj Tolstych, voorzitter van de Russische voetbalbond, is tevreden: 'Met dit speelschema tonen we het echte Rusland: een weidse vlakte van de Finse Golf tot de Zwarte Zee, met idyllische streken als de Wolgavallei en Oost-Europa.'

De Speld viert zijn tienjarig jubileum onder meer met het door henzelf uitgegeven boek 100 Jaar De Speld, deel 1, dat maandag verschijnt (192 pagina's, euro 15).

Speelsteden WK 2018.

U leest alle stukken van De Speld die ook in de Volkskrant werden gepubliceerd hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.