REPORTAGE

Een biertje met Big Brother erbij op Stratumseind

Bij wijze van proef wordt alle geluid en beweging van het uitgaanspubliek op het roemruchte Stratumseind in Eindhoven vastgelegd door camera's. Wordt het nu veiliger?

Politie- en geluidscamera's op het Stratumseind in Eindhoven. Rechtsboven: controlecentrum van het project Living Lab, waar alle informatie over het uitgaansgebied in de gaten wordt gehouden, zoals de geluidsontwikkeling op bepaalde plekken. Beeld Marcel van den Bergh

'Kijk, daar hangt een gewone politiecamera, zoals die overal in binnensteden hangen' , zegt Tinus Kanters op een pleintje aan het Stratumseind, de 250 meter lange uitgaansstraat in Eindhoven. 'Maar dat bolletje eronder is onze geluidscamera. Die meet niet alleen geluid, maar herkent ook agressie in stemmen. Die kan zelfs glasbreuk herkennen, zodat wij weten: hee, daar wordt een ruit ingeslagen.'

Kanters is projectmanager van Living Lab, het project waarmee de gemeente Eindhoven het stappen op Stratumseind veiliger wil maken. Op vijf plaatsen langs de uitgaansstraat zijn speciale bewegingscamera's, geluidsmeters en andere sensoren opgehangen. Ze moeten bewegingen en geluiden signaleren die kunnen leiden tot vechtpartijen of andere incidenten. Met de bedoeling om politieagenten en andere ordehandhavers sneller te kunnen aansturen om escalatie te voorkomen.

Tekst gaat verder onder de graphic.

Beeld Marcel van den Bergh
Beeld de Volkskrant

Afwijkend gedrag herkennen

In een kamertje boven café De Oude Rechtbank is het controlecentrum van Living Lab ingericht. Aan de muur hangen beeldschermen vol actuele informatie op Stratumseind, zoals het aantal in- en uitgaande personen, de bewegingen van voetgangers en fietsers of de geluidsontwikkeling op verschillende plekken.

De personen zelf zijn onzichtbaar gemaakt. 'We houden alleen de bewegingen en geluiden van de mensenmassa in de gaten', zegt Albert Seubers van Atos, het ict-bedrijf dat de technologie heeft ontwikkeld. 'Als er ergens geschreeuwd wordt en er rennen twintig mensen in een bepaalde richting, dan zou er weleens iets aan de hand kunnen zijn.'

Het systeem, CityPulse geheten, wordt zo geprogrammeerd dat afwijkend gedrag is te herkennen. Iemand die steeds heen en weer loopt in de 'langste stapstraat van Nederland' zou wel eens een zakkenroller kunnen zijn. 'Daar kunnen we de politie op afsturen', aldus Seubers. 'Het kan natuurlijk ook iemand zijn die op zoek is naar zijn vriendin. Maar het kan nooit kwaad dat even te controleren.'

De gezichten van personen zijn niet herkenbaar. Ze worden door het systeem vooral geregistreerd als bewegende streepjes. Als alle streepjes opeens snel naar een bepaalde plek bewegen, dan gaat er een lampje branden op het beeldscherm omdat dit massagedrag duidt op een opstootje. In dat geval kan de politie worden ingeschakeld.

Zo ver is het echter nog niet. Het systeem zit nog volop in de testfase. 'We analyseren standaardgedrag van vechtersbazen en proberen dat te vatten in algoritmes', zegt Peter van den Crommert van het Dutch Institute of Safety & Security, dat ook deelneemt aan het project. De deelnemers van CityPulse, dat sinds begin dit jaar loopt, noemen de eerste resultaten succesvol. Kanters: 'Daarmee bedoelen we vooral dat de techniek werkt.'

Beeld Marcel van den Bergh

Sociale media

Ook de sociale media worden in de gaten gehouden, via trefwoorden die passen bij Stratumseind. Als er opeens heel veel PEC Zwolle-supporters via Facebook of twitter afspreken om naar een bepaald café op Stratumseind te gaan, dan kan dat een reden zijn om extra waakzaam te zijn.

In een drukke stapnacht kunnen wel vijfduizend mensen rondlopen op Stratumseind, dat vooral vroeger berucht was om zijn knokpartijen. Volgens Kanters vinden er jaarlijks nog steeds zo'n 800 incidenten plaats. 'Als je bedenkt dat de kroegen het vooral van het weekend moeten hebben en effectief 1.000 uur per jaar open zijn, dan betekent dat bijna één incident per uur', zegt hij.

Het gebruik van Big Data moet het stappen veiliger en leuker maken. Met CityPulse kunnen incidenten sneller gesignaleerd en wellicht zelfs voorkomen worden. Politie kan sneller en effectiever worden ingezet. Ook met variatie van led-verlichting in de straat (blauw, rood, geel of een andere kleur op verschillende momenten van de avond en nacht) wordt geëxperimenteerd: maakt dat mensen rustiger?

Volgens Seubers wordt voorzichtig omgegaan met de privacy en is er geen sprake van 'Big Brother is watching you'. Feitelijk hebben de mensen hun privacy al lang opgegeven met hun mobiele telefoon en AH-bonuskaart, meent hij. 'Maar wij gaan ethisch om met de data', onderstreept hij. 'Individuele personen zijn niet zichtbaar. We bespieden je niet op straat. We zijn hoogstens de Big Brother van de massa, waarin we niemand herkennen.'

Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden