Een bibliotheekje achter veiligheidsglas

De boekenkast is 32,5 centimeter hoog, iets meer dan 26 centimeter breed en nog geen vijf centimeter diep. De afstand tussen de plankjes neemt naar boven toe af en bovendien zijn de onderste twee plankjes dieper; de bouwer van de kast hield rekening met boeken van wisselend formaat....

Bij verder openschuiven zou blijken dat zich achter de gordijnen vrijwel geen boeken meer bevinden. Maar het is de tienduizenden die jaarlijks een blik werpen op deze boekenkast ten strengste verboden de gordijntjes of de boeken te beroeren.

Het boekenkastje maakt deel uit van de bibliotheek in het poppenhuis dat tegen het einde van de zeventiende eeuw werd vervaardigd voor Petronella Oortman (1656-1716). Zij was gehuwd met de koopman Johannes Brandt en woonachtig in de Amsterdamse Warmoesstraat, destijds een prominente winkelstraat. Het echtpaar betaalde tussen de twintig- en dertigduizend gulden voor het poppenhuis, sinds 1887 een top attractie van het Rijksmuseum.

Het bevindt zich in het gezelschap van het omstreeks 1676 eveneens in Amsterdam gebouwde poppenhuis van Petronella Dunois en het statige grachtenhuis dat vermoedelijk dateert van halverwege de achttiende eeuw. De oorspronkelijke eigenaar is nooit achterhaald.

Dat het 2.40 meter brede Grachtenhuis de ideale samenvoeging zou verbeelden van de panden Keizersgracht 730-734, blijft vooralsnog speculatie. Ook in Het Hollandse pronkpoppenhuis - Interieur en huishouden in de 17de en 18de eeuw (Waanders; fl 150,-) wordt dit raadsel niet opgelost, maar voor het overige legt Jet Pijzel-Dommisse in haar imposant uitgegeven boek nagenoeg alle geheimen bloot van het tiental pronkpoppenhuizen dat in Nederlandse musea nog te bewonderen is.

Het onderzoek naar de drie poppenkabinetten van het Rijksmuseum vergde vele jaren en beslaat dan ook het grootste deel van het boek. Meer nog dan de genreschilderijen uit genoemde periode geven de antieke poppenhuizen een beeld van de woon- en leefwijze van onze voorouders. Jet Pijzel-Dommisse vergelijkt de inhoud en de inrichting met andere bronnen, zoals boedelinventarissen, plattegronden en prenten.

Behalve de uitputtende beschrijvingen van elk voorwerp zijn het de circa zevenhonderd foto's die de kamers, de stoffering en de inboedel van de poppenhuizen tot in de kleinste details weergeven, details die de toerist in het Rijksmuseum door afstand en veiligheidsglas onmogelijk kan waarnemen.

Het boekenkastje blijkt toch nog 85 boekjes te bevatten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden