Reportagecoronavirus

Eén besmetting in een met China vergroeid continent: in Afrika maken ze zich geen zorgen

In Cyrildene, ook wel bekend als het China Town van het Zuid-Afrikaanse Johannesburg, draagt een man een gezichtsmasker tijdens het werk. Zuid-Afrika is één van de twee landen die de techniek in huis haalden om op het coronavirus te testen.Beeld AFP

Amper een continent dat zo met China is verbonden als Afrika. Toch is er pas één geval van besmetting met het coronavirus vastgesteld. Heeft het virus inderdaad niet de overtocht gemaakt, of wordt het niet herkend?

Een eerste kennismaking met Oeganda ziet er zo uit: je landt op een vliegveld dat wordt uitgebreid door China, rijdt voorbij het presidentieel paleis dat is gebouwd door China, langs beveiligingscamera’s uit China, over een snelweg neergelegd door China, naar de van producten, restaurants en handelaren uit China vergeven hoofdstad Kampala.

De route illustreert de immens gegroeide banden tussen China en Afrika – banden die het des te opvallender maken dat er in de meer dan vijftig landen op het continent pas één besmetting met het coronavirus is vastgesteld. In Egypte, zo werd zaterdag bekendgemaakt, dus niet in Sub-Sahara-Afrika.

Terwijl het toch ook deze regio is die directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor ogen had toen hij vorige week zei dat hij bang is voor de verspreiding van het virus ‘naar landen met zwakkere gezondheidssystemen’. Vanwege deze vrees werd de virusuitbraak zelfs uitgeroepen tot internationale noodsituatie.

In het Pasteur Instituut in Dakar kwamen Afrikaanse wetenschappers op uitnodiging van de Afrikaanse Unie samen ter voorbereiding op een eventuele uitbraak van het coronavirus.Beeld AFP

Maar uitgerekend in Sub-Sahara Afrika is er dus geen coronavirus. Althans: niet vastgesteld. Dit is een belangrijke nuance. Experts houden rekening met de mogelijkheid dat het virus zich al ergens bezuiden de Sahara bevindt zonder dat we ervan weten. Dat zou dan mede kunnen komen door de zwaktes in veel Afrikaanse gezondheidssectoren.

Alert

Tot begin deze maand hadden maar twee Afrikaanse landen de techniek in huis om coronatests uit te voeren: Zuid-Afrika en Senegal. Een handvol andere landen kondigde snel daarna aan dat ze inmiddels ook tests kunnen verrichten, en de WHO stuurt testkits in de hoop dat nog deze maand meer dan de helft van alle Afrikaanse landen kunnen testen.

Hier in Oeganda kunnen ze het virus detecteren in een laboratorium, zo laat het ministerie van Gezondheidszorg weten. Het Uganda Virus Research Institute heeft een degelijke naam op het gebied van virusonderzoek. Oeganda heeft ervaring met het bestrijden van virusziektes zoals de gele koorts of ebola. In meer Afrikaanse landen heeft de omgang met virussen bijgedragen aan een zeker bewustzijn over de risico’s van epidemieën en aan alertheid van het personeel op vooral de vliegvelden –al varieert het dit wel, in de enorme regio.

Oeganda scant vliegtuigpassagiers na aankomst met een apparaat dat de lichaamstemperatuur meet, in de hoop signalen van het coronavirus op te vangen. Zoiets gebeurt in meer Afrikaanse landen. Schiphol bijvoorbeeld doet het niet; zo’n screening heet niet erg effectief te zijn want veel reizigers lopen rond met gewone griepverschijnselen die niet van corona zijn te onderscheiden. Schiphol krijgt overigens ook veel meer passagiers te verwerken dan een luchthaven zoals die in Oeganda.

De Oegandese autoriteiten staan op het isoleren van reizigers uit China. Tot nu is 166 Chinezen en 99 Oegandezen te verstaan gegeven dat ze zich twee weken in hun eigen onderkomen moeten opsluiten, meldt het ministerie. Ze worden geacht hun temperatuur op te nemen en dagelijks te bellen met medisch personeel.

Minder vluchten

Het aantal reizigers uit China is al flink gedaald door het besluit van veel vliegmaatschappijen om China voorlopig te mijden. Zo heeft Kenya Airways, dat vijf keer per dag op Oeganda vliegt, de vluchten van en naar China opgeschort.

Afrika’s grootste maatschappij, Ethiopian Airlines, vliegt nog wel op China – daarbij verwijzend naar de WHO die tegen strenge reisrestricties is. Dat besluit wekt onvrede bij sommige Afrikaanse regeringen: de luchthaven van Ethiopië is misschien wel dé brug tussen Afrika en China – het vliegveld meldt de vluchtinformatie ook in het Chinees.

Er zijn in Oeganda quarantaineruimtes in twee ziekenhuizen ingericht, voor eventuele verdachte gevallen. Eén quarantaineruimte bevindt zit vlak bij het vliegveld in de stad Entebbe, de andere in een ziekenhuis in Kampala: het China-Oeganda Vriendschapshospitaal, een cadeautje van Peking.

De vraag is wat er gebeurt als een drager van het coronavirus door de detectiesystemen glipt. Buiten controles op het vliegveld, een laboratorium voor tests en twee quarantaineruimtes dient zich een verwaarloosde gezondheidssector aan. Dan zijn er de bekende risicofactoren zoals dichtbevolkte krottenwijken en gebrek aan schoon water. Arnold Kato (23), inwoner van Kampala: ‘Daarom zie je onze leiders altijd naar het buitenland vliegen als ze ziek worden.’

Fatuma (26) prijst Chinese jurken en bh’s aan. ‘Ik heb gehoord van dat virus ja, als dat doorgaat is het heel slecht voor de zaken. Mijn man handelt in auto-onderdelen uit China maar hij krijgt geen onderdelen meer, terwijl het geld al naar China is gestuurd.’ Fatuma is verder niet heel bang voor het coronavirus, zegt ze. Toch wijst ze op de bh’s en vraagt: ‘Of kan het daar ook in zitten?’Beeld Mark Schenkel
Ian Obbo (20) studeert Chinees aan het Confucius-instituut in Kampala. ‘Chinees is een verkoopbare taal’, zegt hij over zijn plan om een baan te vinden bij een Chinees bedrijf in Oeganda. Bang voor het virus is hij niet. ‘Onze Chinese docenten zeggen dat het over een paar maanden voorbij zal zijn.’ Dat is te hopen voor Obbo: ‘In augustus of september wil ik voor het eerst naar China.’Beeld Mark Schenkel
Francis Mukiibi (23) verkoopt in Kampala petjes van Nike, Puma, Chanel en Tommy Hilfiger. Althans: de Chinese nepvarianten ervan. De Chinese waar zie je overal hier op de markt. Shirts, riemen, potten, pannen, hangsloten. Er zijn ook veel Chinese bedrijfjes; links van Mukiibi zit Zhuan en rechts Tong Yong. Over het coronavirus maakt Mukiibi zich geen zorgen: ‘Mensen kunnen amper nog van en naar China reizen.’ Juist dat schept een ander probleem: ‘Ik ben bang voor een tekort aan goederen uit China. Tussenhandelaren hier rekenen nu al hogere prijzen.’Beeld Mark Schenkel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden