Column

'Een beschadigd kind is een kostenpost, daarna pas iemand die hulp behoeft'

Of een kind met een psychische aandoening de juiste hulp krijgt, mag niet afhangen van gemeentebeleid, vindt Malou van Hintum.

OPINIE - Malou van Hintum
null Beeld anp
Beeld anp

Wat leven we toch in een snertland. Een land waarin beschadigde kinderen niet vanzelfsprekend adequate zorg wordt gegund. Ben je een kind dat geweld heeft meegemaakt, dat misbruikt is, of dat geboren is met een programmeerfoutje in je brein, dan sta je binnenkort aan de verkeerde kant van de streep. Dan ben je domweg een pechvogel die maar moet hopen dat iemand zich om je bekommert. Want je bent op de eerste plaats een kostenpost, en daarna pas iemand die hulp nodig heeft.

Opvoedingsvragen
Het kabinet wil graag dat hulp aan kinderen die psychisch in de knoop zitten, eenvoudig is en goedkoop. Daarom is besloten per 1 januari 2015 alle jeugdzorg, inclusief de specialistische zorg, over te hevelen naar de gemeentes. Dat kan best, want - is de redenering - er zijn lang niet zoveel kinderen psychisch ziek als nu lijkt. Veel psychische problemen zijn gewoon opvoedingsvragen, roepen beleidsmakers en deskundigen, die je met opvoedingsondersteuning kunt oplossen.

Is dat zo? Hoe zit het met kinderen die ernstige eetstoornissen hebben, psychotisch zijn, of getraumatiseerd omdat ze jarenlang zijn mishandeld en misbruikt? Zijn zij geholpen met eenvoudige hulp dicht bij huis, of hebben ze misschien, net zoals volwassenen die aan ernstige psychische aandoeningen lijden, adequate professionele hulp nodig? En is het dan de gemeente die gaat bepalen welk kind wel naar de psychiater mag en welk kind niet? Of vinden we als maatschappij dat kinderen eenvoudigweg recht hebben op gespecialiseerde hulp, los van wat een gemeenteambtenaar in Lutjebroek daarvan denkt?

Complex
Het idee achter de transitie is dat problemen voorkomen kunnen worden als zo vroeg mogelijk, zo kort mogelijk en zo dicht mogelijk bij huis hulp wordt gegeven. Dat is een misverstand, schrijven Anke van Dijke en Linda Terpstra van Fier Fryslân in hun essay 'Kinderen, mij een zorg' (SWP, 2013).

'Ernstige en complexe problematiek kan in deze denklijn worden voorkomen door hulp vroeg, kort en licht in te zetten. Er zijn echter vele gevallen waarbij de problemen zich niet volgens deze lineaire lijn ontwikkelen, maar waarbij problemen van meet af aan ernstig zijn en complex, of waarbij problemen pas worden opgemerkt wanneer ze vergevorderd zijn.'

Onrechtvaardig
Ook kinderen kunnen al jong psychische aandoeningen hebben: doordat ze met een psychische kwetsbaarheid zijn geboren, of doordat ze op jonge leeftijd zijn mishandeld, misbruikt en in de steek gelaten.
Moeten deze kinderen eerst ontsporen - depressief worden, in zichzelf gaan snijden, agressief worden tegenover anderen, verslaafd raken, enzovoort - voordat ze hulp krijgen? Dat is onlogisch, onrechtvaardig, en trouwens ook niet goedkoop. Hoe kan het dan wel?

Niet door gedragsproblemen te reduceren tot opvoedingsvragen, maar door een specialist (een kinderpsychiater) te laten bepalen welke zorg voor welk kind het meest geschikt is. Zo'n aanpak vergroot de kans dat meer kinderen sneller de juiste hulp krijgen, en beter toegerust worden om weer normaal te kunnen functioneren. Beschadigde kinderen en hun ouders hebben niet óf opvoedingshulp óf gespecialiseerde zorg nodig, maar en-en.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @Malouvh

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden