Een beetje actievoerder blijft trots op zijn verleden

Actievoerend Nederland was zondag bijeen in Amsterdam om te laten horen dat hun werk er nog steeds doe doet...

Twee zalen van het debatcentrum De Balie in Amsterdam zitten zondagavond afgeladen vol activisten. Rijp en groen door elkaar. Verbonden door de wens tegenwicht te bieden aan de negatieve beeldvorming die is ontstaan over de linkse actiebeweging.

De muren zijn versierd met spandoeken en op het podium van de grote zaal wordt een compilatie getoond van veertig jaar actieposters. Een paar honderd gekrenkte activisten zijn bijeen voor de verkiezing van ‘De Beste, Leukste en Domste actie’ in de periode 1968-2008.

Met deze verkiezingen willen ze het initiatief terugnemen, zegt een van de organisatoren, anti-kernenergieactivist Peer de Rijk. Brainstormen en terugslaan, dat was altijd al de kracht van de actiebeweging.

Na een week chagrijnige verbazing over de commotie die was ontstaan over het actieverleden van GroenLinks-Kamerlid Wijnand Duyvendak, besloot een groepje diehards (het gelegenheidscollectief ‘Trots op Acties!’) in beweging te komen. Tandenknarsend hadden ze toegekeken hoe diep Duyvendak door het stof was gegaan.

Vlak voor publicatie van zijn boek Klimaatactivist in de politiek had hij de diefstal van plannen voor een nieuwe kerncentrale opgebiecht. Aanvankelijk met trots, maar daar had hij al snel afstand van genomen.

Niet alleen Duyvendak kwam onder vuur te liggen. Gewroet werd in het actieverleden van allerlei linkse prominenten. ‘Er ontstond een hetze’, zegt Marjolein van de Water, woordvoerder van ‘de actiebank van Nederland’, het Solidariteitsfonds XminY. ‘Het leek wel of het om een stelletje criminelen ging die de democratie in gevaar brachten.’ Ze miste de stem van de activisten zelf in het ‘grimmige’ debat. ‘We willen laten zien dat buitenparlementaire acties noodzakelijk waren en blijven en ook dat veel is bereikt.’

De afgelopen vijf weken zijn 179 acties genomineerd voor de verkiezingen. Ze zijn gebundeld in een boekje dat leest als een beknopte geschiedenis van veertig jaar actievoeren. De meest uiteenlopende acties komen aan bod (tegen kernwapens, kernenergie, woningnood, het kapitalisme, het uitzetten van illegalen en voor vrouwen- en migrantenrechten). Het boekje loopt van de Maagdenhuisbezetting (1969: ‘Nog altijd de meest aansprekende studentenactie’) tot het dumpen van stenen in de Noordzee (2008) door Greenpeace ‘om de verwoestende visserij fysiek tegen te houden’.

Ludieke en gewelddadige (domme) acties ontbreken niet. ‘We kunnen niet vertrouwen op Den Haag, dus blijven buitenparlementaire acties noodzakelijk’, zegt Van de Water. Ze vindt het moeilijk een grens te trekken. Niet zonder meer, zegt ze. ‘Want wat is geweld? Inbreken? Iemand kwetsen?’

In elk geval was de RaRa-aanslag op huis staatssecretaris Aad Kosto (november 1991 ) over de grens. Die aanslag krijgt unaniem het predicaat domste actie ooit, want keerde zich tegen de actievoerders. De beste actie is volgens de jury de bezetting van abortuskliniek Bloemenhove in Heemstede in 1976.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.