Een basisinkomen van 250 'VN-dollar'

Een wereldwijd basisinkomen voor iedereen - het is zonder twijfel een van de meest ambitieuze plannen die aan de man/vrouw worden gebracht op het NGO Forum in Kopenhagen....

Van onze verslaggever

KOPENHAGEN

Het idee van een VN-economie plantte zich 21 jaar geleden als een bliksemschicht in het brein van de Nederlandse kunstenaar Pieter Kooistra, ooit initiator van de beeldende-kunstuitleen. Hij las stapels boeken over economie en sociale wetenschappen, sprak met deskundigen en werkte zijn voorstel uit in twee boeken. Een film is in de maak.

In de parallelle VN-economie wordt geproduceerd en geconsumeerd op grond van vraag en aanbod, maar uitgaande van de mens, niet van blind winstbejag. Van aanbod is sprake omdat de echte economie een overcapaciteit kent. De vraag wordt verdeeld in zeven categorieën, van armen die voedsel nodig hebben tot rijken die kunst willen.

Vraag en aanbod worden jaarlijks in interviews geïnventariseerd door een mondiaal leger van VN-medewerkers, twee per duizend burgers. Dat lijkt veel, maar is het niet, legt drs Peter Davidse uit aan achttien belangstellenden in een klein zaaltje van het NGO Forum. Zweden telt maar liefst 150 ambtenaren per duizend inwoners.

Davidse (34) studeerde af met een scriptie over het plan. In Kopenhagen treedt hij op namens Stichting UNO-inkomen te Varik, woonplaats van Kooistra. Het idee wordt steeds verder uitgewerkt. Voor de VN-economie is inmiddels een besluitvormingssysteem bedacht, een getrapt stelsel van acht lagen (van basisgroepen tot mondiale coördinatie) waarin zo lang wordt geargumenteerd tot er consensus is.

Hierin wordt beslist over het pakket van aangeboden goederen en diensten. Niet alles zal zijn te krijgen. Davidse: 'Wie slechte dingen wil hebben als drugs, wapens of sigaretten, moet die kopen in de gewone economie.'

De echte economie blijft namelijk gewoon bestaan. Wel zal ze deels worden overgenomen door de VN-economie, maar die mag niet zo ver groeien dat het marktstelsel wordt overvleugeld.

Het VN-systeem werkt met een 'VN-dollar'; inflatievrij geld dat alleen giraal bestaat. Een arbeider of fabriek die voor de VN-economie klussen opknapt, kan zijn loon uitsluitend in het VN-aanbod besteden.

Zoals het de lezer nu een beetje duizelt, zo worden ook de vraagtekens op de voorhoofden in het NGO-zaaltje groter. Zal er geen logge bureaucratie ontstaan? Zullen vrouwen in arme landen met het oog op die gigantische kinderbijslag niet massaal gaan baren? Wie beslist of snoep, videospelletjes en auto's onder de 'slechte' produkten vallen?

Peter Davidse weet niet alle antwoorden. 'Als het niet blijkt te werken, moet het systeem weer worden afgeschaft.' Maar vooralsnog is hij overtuigd. Het moet. Het kan. Op voor Het Plan.

Rob Vreeken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.