Een basisinkomen is het nét niet

Volgens het belastingstelsel voor de volgende eeuw mag iedereen straks drieduizend gulden aftrekken van de te betalen belasting. Ook degenen die niets verdienen....

Van onze Haagse redactie

DEN HAAG

De belastingbetaler zal er aan moeten wennen: het begrip 'belastingvrije som' verdwijnt, en maakt plaats voor 'individuele heffingskorting'. Dat is een van de belangrijkste maatregelen in het nieuwe belastingstelsel voor de volgende eeuw, waarover de onderhandelaars van het beoogde tweede paarse kabinet woensdag overeenstemming bereikten.

Lood om oud ijzer? Voor wie alleen naar de effecten op de bankrekening kijkt, wel. De onderhandelaars hebben hun nieuwe plannen zodanig vormgegeven, dat niemand er op achteruitgaat. Sterker, door met een paar miljard gulden te strooien, kunnen de belastingtarieven wat omlaag.

Toch is de heffingskorting een breuk met het verleden. De huidige belastingvrije som is een aftrekpost op het belastbare inkomen. De meeste belastingbetalers mogen per jaar 8617 gulden van hun inkomen aftrekken, sommigen het dubbele.

Daardoor daalt het bedrag dat uiteindelijk aan de fiscus betaald moet worden. Mensen die meer verdienen en dus in de hogere belastingtarieven vallen (50 en 60 procent), houden veel aan de belastingvrije som over (van 4300 tot meer dan vijfduizend gulden). De laagstbetaalden, die een tarief van maximaal 37 procent betalen, houden rond de 3200 gulden over.

Door de belastingvrije som te vervangen door een heffingskorting, verdwijnt die denivellerende werking. De individuele heffingskorting is geen aftrek van het belastbare inkomen, maar een korting op de te betalen belasting. Zeg maar een korting op de belastingaanslag.

Eerst berekent de belastingbetaler zijn belastbare inkomen over het afgelopen jaar. Dat zal hoger zijn dan in de situatie van nu, omdat er immers geen som van afgetrokken mag worden. Als de belastingtarieven zijn toegepast, blijft er een te betalen aanslag over, en daarvan mag rond de drieduizend gulden afgetrokken worden. Dat voordeel is voor iedereen, de veelverdiener en de minimumloner, in guldens gelijk.

Iedereen krijgt het recht om die drieduizend gulden te korten op zijn aanslag. Ook de burger die een aanslag van nul gulden heeft, bijvoorbeeld de partner van een kostwinner in een gezin. Die partner krijgt dan een negatieve belastingaanslag van drieduizend gulden, en kan dat bedrag op de bankrekening verwachten. Gestort door de Belastingdienst.

In de huidige situatie kan een niet-verdienende partner in een huishouden zijn of haar belastingvrije som overdragen aan de verdienende wederhelft. Die kan de extra som dan aftrekken van zijn inkomen, dat meestal hoog is. De dubbele aftrek valt in het hoge tarief en levert daarom veel op.

Besluit de partner te gaan werken, dan behoudt zij of hij de aftrekbare som. Maar omdat het inkomen van de nieuwe baan meestal een stuk lager is dan dat van de partner, geldt een lager belastingtarief, en daarom levert de som plotseling minder op. Als het inkomen van de nieuwe baan laag is, bijvoorbeeld vanwege deeltijd, blijft er zo weinig over, dat veel niet-verdienende partners besluiten maar geen baan te zoeken.

De heffingskorting maakt daar een einde aan. Of de helft van een gezinspaar nu werkt of niet, zij of hij ontvangt altijd het voordeel van drieduizend gulden. Sterker: iedereen die werkt, zal nog eens een extra toeslag op de heffingskorting ontvangen van 1500 gulden per jaar. De verwachting is dat niet alleen huisvrouwen en -mannen, maar ook ontvangers van uitkeringen massaal de arbeidsmarkt zullen opzoeken.

Dat de Belastingdienst geld gaat overmaken aan de niet-werkende partner in een gezin, is uniek. Desgewenst kan de verdienende partner het bedrag verrekenen met zijn eigen aanslag. De korting van drieduizend gulden zal echter alleen gelden voor diegenen die nu ook al recht hebben op een belastingvrije som, en dat zijn alleen de niet-werkende wederhelften van een paar.

Studenten en anderen die nu ook geen belasting betalen, hoeven nergens op te rekenen. Het is verleidelijk om de individuele heffingskorting een basisinkomen te noemen, maar volgens de bedenkers in Den Haag mag dat niet. Een echt basisinkomen geldt voor iedereen, en zover is het nog lang niet.

Mike Ackermans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden