Een babyfoto bij aardrijkskunde is 'belachelijk'

'Die babyfoto vind ik irritant', klaagt Angeline Scheijen. 'Wat willen ze nou weten. Gaat het over de kinderbijslag of over uitkeringen?' Vrijdagmorgen staat aardrijkskunde op het programma voor de leerlingen van mavo, havo en vwo....

Veel havo-leerlingen van het Jeanne d'Arc College in Maastricht hebben moeite met de vraag over de Franse geboortepolitiek. Ze moeten aangeven van welke overheidscampagne de foto een voorbeeld is. 'Belachelijk', oordelen de meesten.

Belachelijk is een woord dat vaker valt. De stemming is bedrukt. De vwo-leerlingen van het Jeanne d'Arc staan in groepjes te mokken. 'Allemaal dingen die we niet hoefden te weten', moppert Daniëlle Smeets. 'Marokkaanse termen, meren in Rusland. Ze wilden alleen details weten, geen grote lijnen.' Het kwaadst zijn ze over de vraag naar twee meren in de voormalige USSR.

Dat ze de naam van de meren, aan de hand van twee kaarten, moeten geven, vinden ze nog acceptabel. Maar dat ze moeten weten in welke republiek ze liggen, dat is krankzinnig. 'Meester, was dat Transkaukasië?', roept een kandidaat naar de aardrijkskundeleraar. 'Transkaukasië? Waar ligt dat, daar heb ik nog nooit van gehoord', antwoordt Roel Akkermans.

Met het examen in de hand neemt Akkermans met de vwo-leerlingen de vragen door. De stemming wordt steeds beter. 'Allemaal goed gegokt', juicht Daniël Scheijen. Ook de stemming onder de havo-kandidaten klaart op als de docent de goede antwoorden geeft.

Akkermans vindt de examens niet overdreven moeilijk, maar hij is wel ontevreden. Een havo-kandidaat heeft een onvolledig examen waar twee pagina's ontbreken. Gelukkig ontdekt de leerling het op tijd. Al jaren klaagt Akkermans over de kwaliteit van de kaartjes. Sommigen zijn zo slecht, dat de leerlingen relevante informatie er niet af kunnen lezen.

Echt kwaad is hij over vraag 17 uit het vwo-examen. 'Daar ga ik over klagen.' Leerlingen zijn helemaal niet getraind in het berekenen van verval en verhang. 'Het is echt flauw dat te vragen.'

'Waar was die oorlog ook weer?', vraagt Denise Dogge na afloop van het mavo-d-examen aardrijkskunde. 'Ik dacht in heel Turkije.' Ze heeft het over vraag 40. 'In welk deel van Turkije braken politieke onlusten uit?' De tekst die bij de opgave hoort, gaat over een uitgestorven stad met verwoeste huizen. 'De oorlog van de Koerden begon in het zuidoosten, op de grens van Irak', zegt aardrijkskundedocent Frans Cuijpers.

'Ik snap niet waarvoor ik heb moeten leren', zegt Denise. 'Al die rare vragen met tabellen en grafieken! Ik heb alles gegokt, wist geen enkele vraag zeker. Het was moeilijk.' Anderen delen die mening niet. Zij vinden het examen over de thema's Nederland, Spanje en Turkije wel te doen. Vooral vraag 32 - 'waaruit bestaan sinterterrassen?' - is simpel. Een lachertje, vinden de kandidaten in Eijsden, want de foto van zo'n terras in Pamukkale, geeft het antwoord al bijna. 'Kalk natuurlijk', roepen de leerlingen.

Denise had het liefst een leer-examen gehad met veel kennisvragen. 'Dat krijg je nooit', zegt Cuypers. 'Het is altijd een combinatie van kennis èn inzicht.' Dat is ook het geval bij vraag 13. Die gaat over de 'Vierde Nota Extra' van VROM. Daarin staat dat er in de komende tien jaar zeker een half miljoen woningen moet worden gebouwd op locaties die het Groene Hart niet aantasten. Ze moeten dus in de glastuinbouwgebieden komen. Glastuinbouw en woningbouw moeten dus om dezelfde ruimte strijden.

Waardoor zal woningbouw die strijd winnen? 'Ook een rotvraag', vindt Denise. 'Volgens mij krijgen de huizen voorrang omdat daar meer vraag naar is.' 'Precies', zegt Cuijper. 'De gemeente heeft daar ook belang bij, want de grondprijs ligt bij woningbouw hoger dan bij glastuinbouw.'

Vwo en havo delen drie thema's: demografische ontwikkelingen, het Nederlandse landschap, en ruimtelijke organisatie en ontwikkeling. Het havo krijgt daarbij Frankrijk, vwo-leerlingen moeten Marokko en de voormalige Sovjet-Unie bestuderen.

Joël Karel, van de havo, is blij dat er veel leervragen in het examen zitten. Angeline Scheijen vindt die vragen naar parate kennis juist vreselijk. 'Er is zoveel dat ik eigenlijk wel weet, maar nu toch net niet. Had ik de stof maar echt geleerd in plaats van alleen te lezen. Ik zat me op te vreten van binnen.'

De vwo-leerlingen denken er anders over. 'Vaag', noemt Robert Doyen de opdrachten. 'Je weet nooit of je het goede antwoord geeft', klaagt Gino in de Braak. 'De vragen testen meer je algemene ontwikkeling dan aardrijkskundekennis.' Het is zinloos de stof beter te leren, denkt Robert. 'Je kan het net zo goed niet leren. Dat is altijd zo bij aardrijkskunde, ook al studeer je uren, je hebt er niets aan.'

Xandra van Gelder

Sander van der Werff

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden