feiten voor bij de borrel

Eén baby, tien opties voor de (dubbele) achternaam: een nieuw wetsvoorstel maakt het mogelijk

Als een nieuw wetsvoorstel wordt goedgekeurd, mogen ouders hun kind straks beide achternamen geven. Hoe werkt dat? En hoeveel mensen zouden dat doen?

Serena Frijters
Door de nieuwe wet mogen ouders straks de naam van de vader (of duomoeder) of die van de moeder (of duovader) combineren. Beeld EPA
Door de nieuwe wet mogen ouders straks de naam van de vader (of duomoeder) of die van de moeder (of duovader) combineren.Beeld EPA

De langste achternaam van Nederland is Van den Heuvel tot Beichlingen, gezegd Bartolotti Rijnders. Maar deze naam wordt mogelijk van de troon gestoten als een wetsvoorstel wordt aangenomen dat minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming deze week heeft ingediend. Dan mogen ouders vanaf volgend jaar hun beider achternamen meegeven aan hun kinderen. Hoe gaat dat in de praktijk? Hebben de achterkleinkinderen straks acht achternamen? En wat zeggen de cijfers over familienamen in Nederland?

Sinds 1998 kunnen kinderen van getrouwde ouders in Nederland de achternaam van de moeder krijgen, daarvoor was dit altijd die van de vader. Daar komen straks nog meer opties bij. Door de nieuwe wet mogen ouders straks de naam van de vader (of duomoeder) of die van de moeder (of duovader) combineren, zonder koppelteken, of een van beide namen meegeven. Ouders Willemsen en De Vries kunnen dus kiezen uit Willemsen, De Vries, De Vries Willemsen of Willemsen de Vries. De keuze kan maar één keer gemaakt worden, later geboren broertjes en zusjes krijgen dezelfde achternaam. Bij adoptiekinderen zijn er meer opties, dan kan ook gekozen worden voor de oorspronkelijke naam, al dan niet gecombineerd met de naam van een van de adoptieouders.

null Beeld VK infographics
Beeld VK infographics

Maar als Willemsen de Vries straks kinderen krijgt met een Groen van der Laan? Dan mogen hun nazaten geen Willemsen de Vries Groen van der Laan gaan heten. Dat zal op termijn tot problemen leiden, al was het maar het vinden van een passend naambordje. Het wordt dan kiezen: of de dubbele naam van een van de ouders, of een combinatie van een van de naamsdelen van beide ouders. Dat zijn bij elkaar tien opties.

null Beeld VK infographics
Beeld VK infographics

Iedereen die nu al een dubbele achternaam heeft, mag die wel als een enkele naam beschouwen. Dus Korthuis Altes die trouwt met Van Bergen Henegouwen mag de kinderen verblijden met de imposante naam Van Bergen Henegouwen Korthals Altes.

In Nederland komen zo’n 314 duizend achternamen voor. Dit blijkt uit de gemeentelijke basisadministratie van 2007, recentere gegevens zijn er niet. Het Meertens Instituut heeft de namen in kaart gebracht. De meest voorkomende achternaam in Nederland is De Jong (86.534 keer geteld). Jansen komt met 75.698 personen op de tweede plek, maar er zijn ook nog ruim 55 duizend Janssens met dubbel ‘s’. De Vries staat op 3 in de namen top-10. In veel Friese gemeenten heet ruim 2 procent van de inwoners zo, is te zien op cbgfamilienamen.nl.

null Beeld VK infographics
Beeld VK infographics

Niet iedereen is blij met de eigen achternaam. In 2012 werden 1.269 verzoeken tot naamswijziging goedgekeurd, in de eerste drie kwartalen van 2021 al 1.693. Een veelgenoemde reden is het aannemen van de naam van de andere ouder.

null Beeld VK infographics
Beeld VK infographics

Als het dubbele-achternamenplan het haalt, kan het aantal familienamen in Nederland nog verder toenemen. Maar of Nederland massaal voor de naamverdubbelaar gaat, moet nog blijken. In een internetconsultatie over het wetsvoorstel vond 32 procent van de respondenten het een goed plan, vrouwen (37 procent) overigens vaker dan mannen (27 procent). Maar 34 procent stond juist negatief tegenover het voorstel, de overige 34 procent zei neutraal te zijn. Een kwart van de ondervraagden denkt een dubbele naam aan toekomstige kinderen te geven maar, zo staat in de toelichting van de wet, ‘een intentie tot gedrag leidt niet altijd tot feitelijk gedrag’.

null Beeld VK infographics
Beeld VK infographics

Ook nu wijken verreweg de meeste ouders niet van de standaardoptie af. Als er geen keuze wordt gemaakt, krijgt een kind van getrouwde ouders de achternaam van de vader. Bij het ministerie van Justitie en Veiligheid is niet exact bekend hoe vaak een kind nu de naam van de moeder krijgt, ‘maar waarschijnlijk gaat het slechts om enkele procenten’, laat een woordvoerder weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden