'Een auto is toch een intieme ruimte'

Met haar hoofddoek om en haar zwarte zonnebril op lijkt Tülay Vüral (28) wel een filmster uit de jaren vijftig, zo achter het stuur van haar luxe Golf....

Vüral begon Shewheeler vier jaar geleden omdat ze merkte dat veel vrouwen behoefte hebben aan een vrouwelijke instructeur. Een gat in de markt dus. Vooral voor islamitische vrouwen is Shewheeler een uitkomst. 'Sommige moslima's willen of mogen niet met een man alleen in de auto zitten', vertelt Vüral. 'Dat ik ook een moslim ben en een hoofddoek draag, stelt hen en hun man of vader gerust.'

Maar Vüral geeft ook les aan Nederlandse cursisten. 'Want de meeste vrouwen, moslim of niet, voelen zich bij een man minder op hun gemak. Een auto is toch een kleine en intieme ruimte.'

En dat kan leiden tot ongewenste intimiteiten, weet Belinda van Drosthagen (48), die ruim twintig jaar geleden haar 'vrouwvriendelijke' rijschool Overtoom in Amsterdam opende. 'Een hand op de knie terwijl de instructeur de cursiste complimenteert', geeft zij als voorbeeld van ongewenste aanraking. 'Of hij buigt over haar heen om haar gordel vast te maken.'

Die dingen gebeuren volgens Van Drosthagen geregeld, maar zijn nog onschuldig. 'Ik hoor ook ergere dingen. Van opmerkingen als ''Wil je mijn pook vasthouden?'' en ''Zin in bijzondere verrichtingen?'' tot halve aanrandingen. Sommige vrouwen komen haast getraumatiseerd bij mij.'

Gelukkig heeft Gijsje Kooter (38), een cursiste van Van Drosthagen, dat niet meegemaakt. 'Maar mijn instructeur maakte wel constant seksistische opmerkingen en vertelde flauwe moppen over vrouwen. Als ik iets fout deed, zei hij: ben je blond ofzo?'

Kooter wond zich steeds meer op over haar instructeur. 'Op een gegeven moment was ik meer met hem bezig dan met de les. Als ik iets fout deed, begon hij te schreeuwen en schelden. Daar werd ik onzeker van en bovendien leerde ik niks.' Tachtig lessen en een mislukt examen later besloot Kooter bij haar rijschool weg te gaan. Via via kwam ze bij rijschool Overtoom terecht.

Binnen de rijwereld is het probleem tussen mannelijke instructeurs en vrouwelijke cursisten geen onderwerp van gesprek. 'Het zou alleen een issue zijn als het een groot probleem was', zegt Mark van Dansik van de Bovag, de vereniging van verkeersopleidingen. 'En dat is het niet.' Kees Wijdoogen, hoofdredacteur van vakblad Rij-instructie, is het daarmee eens. 'Ongewenste intimiteiten komen in onze branche voor. Maar om te zeggen dat het vaak gebeurt, nee.'

Volgens Van Drosthagen is het machogedrag van instructeurs de grootste hindernis voor vrouwen. 'Cursisten hebben bij mannelijke instructeurs het gevoel dat ze hun angsten niet mogen uiten. Maar autorijden is in het begin heel eng. Bij ons kun je dat uitspreken.'

En sommige vooroordelen over vrouwen - dat ze geen ruimtelijk inzicht hebben en niet kunnen inparkeren - zijn inderdaad waar, bekent Vüral van Shewheeler. 'Maar als een cursiste mijn aanwijzingen niet snapt, maak ik een tekening. Of als ze niet weet op welke weghelft ze uit moet komen na een bocht, stap ik uit en ga ik op die plek staan. Je moet er gewoon wat moeite voor doen.'

Van Drosthagen en Vüral zijn zo gepassioneerd over hun werk omdat ze vinden dat een rijbewijs meer is dan een roze papiertje. 'Zeker voor vrouwen betekent het een overwinning, onafhankelijkheid en vrijheid', zegt Vüral.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden