Een atypische tv-persoonlijkheid

Hij lijkt ongevaarlijk, grote bril, rommelig gekleed. Maar er is geen vraag die hij niet durft te stellen. Al vijf jaar volgt programmamaker Patrick Lodiers in Over mijn lijk de deelnemers tot aan de rand van de dood. Dit is het laatste seizoen, het gezicht van BNN is voortaan te zien bij de KRO-NCRV.

Presentator Patrick Lodiers tijdens de Nationale IQ test van BNN. Beeld anp

'Je hebt dus acute leukemie', zegt Patrick Lodiers tegen Max, 22 jaar. 'Maar wanneer ga je dood?' Sylvia, 27 jaar, heeft nog maar kort te leven. Haar paard is drachtig. De veearts doet inwendig onderzoek. 'Alles is goed', zegt Sylvia. Ze lijkt opgelucht. 'Een betere uitslag dan jij hebt gehad', merkt Lodiers op.


Over mijn lijk is een BNN-programma waarin Patrick Lodiers jonge mensen volgt die in het voorportaal van hun dood verkeren. Het heeft uitzonderlijk hoge waarderingscijfers die kunnen concurreren met de cijfers van succesvolle wedstrijden van het Nederlands voetbalelftal. Twee weken geleden begon Lodiers aan de vijfde serie; het is zijn laatste omdat hij overstapt naar KRO-NCRV.


Hoeveel leven zit er nog in een jong iemand die doodgaat? Dat is wat hij weten wil. Lodiers stelt de vragen die in hem opkomen. Hij voelt geen schroom. Met de deelnemers heeft hij afgesproken dat hij alles mag vragen. Zelf zou hij niet meedoen, om die reden.


Hij volgt ze uitputtend, maandenlang, hij stopt voor het sterfbed. De dood zelf en het begraven laat hij niet zien; al het andere, de aftakeling, de liefde voor het leven, de eindeloze ziekenhuisbezoeken, de familiefeesten altijd zijn hij en de camera erbij.


Hij is een televisiemaker zonder opsmuk. Hij denkt dat de deelnemers aan het programma zijn directe benadering pikken, omdat ze voelen en ook wel weten dat hij ze niet in de zeik zal zetten of erger, zal misbruiken voor een jankprogramma.


Ook voor hem is het een loodzwaar programma. Werk en privé vallen nagenoeg samen. Elke keer staat hij met zijn neus op het ongrijpbare van een vroege dood. Hij is katholiek opgevoed, op Walcheren, hij is nog katholiek. Het helpt hem te aanvaarden dat de jonge mensen met wie hij zo intensief optrekt zo zinloos sterven: er moet iets meer zijn, na het leven.

Paspoort

1971
Geboren in Vlissingen

2001 Eerste Nationale IQ Test

2006 Gouden beeld voor Over mijn lijk

2007 Televizierring voor de Lama's

2007 Voorzitter van BNN

2008 Emmy Award voor De Grote Donorshow

2009 Mee met Nederlandse militairen in Uruzgan

Beeld anp
Beeld ANP

Slappe vioolmuziek

Zijn ouders hebben de zorg over een zomerkerkje, aan het strand van Vrouwenpolder. Het heeft niets van het stijve van de roomse kerk. Een paar weken geleden werd het zoontje van zijn zus er gedoopt. Familie en vrienden dicht bij elkaar. Het ontroert hem diep.


Voor zijn kroniek van een aangekondigde dood zoekt hij mentaal sterke deelnemers vol levensdrang, hoe vreemd dat ook moge klinken. De aanpak luistert nauw. Zo'n serie is al gauw een tranentrekker, een zwoele dans op het lijk. Maar slappe vioolmuziek houdt hij buiten de deur, evenals lange, trage shots van een bedroefd jong stel op hun vermoedelijk laatste wandeling door een herfstlandschap.


Lodiers vond in het begin de reportages niet snel genoeg. Hij wil een soapachtig beeld oproepen, korte scenes, harde cuts, cliffhangers; zichtbaar moet zijn dat het leven niet louter misère is, ook niet als de dood onderweg is.

Ongevaarlijk

Hij is een atypische tv-persoonlijkheid. Grote bril, rommelig gekleed. Geen Ron Brandsteder. Een beetje een scharrelende man is hij. 'Het wekt de indruk van een ongevaarlijk iemand', zegt Sjoerd van den Broek, vriend en collega. 'Het biedt hem de ruimte om alle vragen te stellen die in hem opkomen, ook de ogenschijnlijk impertinente.'


Nu het wonderlijke: de programmamaker Patrick Lodiers vraagt honderduit, vanuit echte belangstelling, over het persoonlijke, het intieme. Het zal eraan bijdragen dat de privépersoon Lodiers veel echte vrienden heeft die echte belangstelling voor hem koesteren en met wie hij lang in het café kan zitten ouwehoeren. Alleen, daar gaat het zelden of nooit over hem. Het is niet dat hij dat weigert, hij ontglipt het. Als je niet oplet, heb je het niet eens in de gaten.


Maarten van Dijk heeft als televisiedirecteur Lodiers naar BNN gehaald. Ze zijn goed bevriend geraakt met elkaar. 'Het is ingewikkeld om Patrick over zichzelf aan het praten te krijgen', stelt hij vast. 'Dan moet je een volhouder zijn. Hij laat weinig zien.'


De toenmalige televisiedirecteur van BNN kreeg in 2001 een filmpje voorgelegd, dat gemaakt was door iemand van Canal Plus uit Vlaanderen. Een hommage was het aan een of andere Franse actrice. Wat het interessant maakte, was de wijze waarop het was gemaakt. 'Een beetje verliefderig', zegt Van Dijk, 'een beetje stout.'


Hij sprak het Brusselse antwoordapparaat van de maker in. Of deze eens langs wilde komen. Er kwam een man op bezoek die meteen van alles begon te vragen over BNN. Heel direct, zonder terughoudendheid. Niet tactloos of arrogant, dat was het allemaal niet, het was geïnteresseerd. Desondanks was het ook behoorlijk dwingend.


Zo begon de tv-carrière van Patrick spreek uit Patriek Lodiers.

KRO-NCRV

Lodiers is overgestapt naar KRO-NCRV. Het was tijd voor verandering. 'Ooit moet je weg.' Niemand zal het bestrijden. De echte reden is dat hij het gevoel kreeg in de nieuwe fusieorganisatie VARA-BNN op een reservebank te belanden. Hij heeft met de vuist op tafel geslagen; ze moesten hem niet aan het lijntje houden. Toen de kans zich voordeed, is hij overgestapt. KRO-NCRV wil net als de oude VARA met coryfeeën gaan werken die ingezet worden in een aantal programma's. Lodiers begint met De Reünie, hij wil daar spoedig een journalistiek reisprogramma aan toevoegen.

Lodiers vorige week donderdag bij zijn vertrek op Schiphol voor een reportage over een vluchtelingenkamp in Syrië. Beeld Eddy van Wessel en An-sofie Kesteleyn

Brussel

Voor Lodiers (1971) was het bezoek niet minder een openbaring. Hij was in Brussel beland, omdat hij in Nederland niet kon slagen. Als jongen wilde hij iets artistieks. De filmacademie in Amsterdam weigerde hem tot twee keer toe. Vier keer deed hij auditie bij de Amsterdamse Toneelschool. Afgewezen, vier keer. Hij zag wel iets in de School voor de Journalistiek. Twee keer uitgeloot. Even dacht hij dat hij zich moest schikken naar het gesmoord verlangen, hij zou wel economie gaan studeren, niemand zou nog last van hem hebben. Toen bracht Brussel redding. Op de filmacademie St. Lukas aan de Groenstraat was hij wel welkom. Hij vond nadien een baan als regisseur bij betaalzender Canal Plus, hij deed een soort column erbij, korte scènes van twee tot drie minuten, verhaaltjes over bijvoorbeeld een Franse actrice.


Zo begon de tv-carrière van Patrick Lodiers. Hij zou furore maken. Met het programma de Lama's bijvoorbeeld, stand-up comedy over de actualiteit. Met Couscous & Cola, een programma over een groep Amsterdamse vmbo-scholieren van Afrikaanse herkomst. Het werd aangekocht door Al Jazeera.

Beeld Frank Schall000

Smakeloosheid

De klapper was De Grote Donorshow. In dit spelprogramma met als hoofdprijs een nier koos de terminaal zieke Lisa uit een aantal nierpatiënten de sympathiekste kandidaat. Die kreeg haar nier. De opwinding over zoveel smakeloosheid was groot, totdat bleek dat het allemaal nep was, een opzetje, slechts bedoeld om meer donors te werven. In 2008 ontving Lodiers voor de Donorshow een Emmy Award, de belangrijkste televisieprijs ter wereld.


Eind 2007 werd hij naast programmaker voorzitter van BNN. Hij hoefde zich niet vijf dagen per week op te sluiten in vergaderlokalen. De directie van de omroep wilde zijn empathie inzetten, die hij zeker voor Hilversumse begrippen in overvloedige mate bezit. Lodiers kan voor een groep gaan staan, een verhaal vertellen en mensen meekrijgen.


Voordat vorig jaar de fusie tussen VARA en BNN werd beklonken, is er lang en moeizaam onderhandeld. De VARA was log en machtig, BNN speels en niet zo geïnteresseerd in de instituties. Als men niet oppaste, zaten zomaar een dove en een blinde aan tafel.


Soms zat het vast en nam het zwijgen een aanvang. Totdat Lodiers verscheen met zijn aanstekelijke blijmoedigheid. Hans Andersson, voorzitter van de VARA ten tijde van de fusiegesprekken: 'Patrick was dikwijls druk met programma's. Maar als hij erbij was, was de sfeer anders en viel het wantrouwen weg. Hij was ontspannen. Warm, toegankelijk, opgewekt. Al die woorden zijn op hem van toepassing, hij is echt een bijzondere jongen.'

Zeeuwse oester

Sjoerd van den Broek is een man die hem goed kent, zegt Patrick Lodiers zelf. Van den Broek is eindredacteur bij BNN, gaat over documentaires. Ze zijn vrienden. Van den Broek: 'Bij ons was sprake van verliefdheid op het eerste gezicht. Het is zo dwingend dat mijn vriendin wel eens heeft gezegd: wat is er aan de hand?'

Echte vrienden dus, ofschoon: 'Wonderbaarlijk is het hoe Patrick iedereen weet uit te horen en tegelijk heel weinig weggeeft van zichzelf.' Daar is het weer, Patrick Lodiers als Zeeuwse oester.

Hoe dat te begrijpen? Zijn zus Margot, de jongste van de drie kinderen Lodiers, weet het ook niet. Een zekere Ahnung heeft ze wel. 'Voor zichzelf zoekt hij de veiligheid op.' Ze vindt het jammer, zegt ze, helemaal omdat haar broer zo'n family man is, zo'n gezelschapsdier. 'Maar als je vraagt: hoe is het nou met je', zegt ze, 'krijg je de vraag terug. Hoe is het met jou?'

Van den Broek is bang in clichés te vervallen: dat Lodiers een Zeeuw is. En dat hij naar zijn vaders familie trekt waar men niet gewoon is met gevoelens te koop te lopen, hoewel hij liever het karakter van zijn moeder zou hebben.

Namen

Otis Cornelis Brussel zijn de doopnamen van de oudste zoon van Patrick Lodiers. Otis naar Otis Redding, Cornelis naar de vader van Kim, zijn vrouw, en Brussel omdat hij zijn hart heeft verpand aan die stad. De tweede heet Toots Taddeus Afrika. Toots naar Toots Thielemans, de jazzmusicus en naar de raggaeband Toots and the Maytals. Taddeus was een van de twaalf discipelen van Jezus Christus, beschermheilige in tot wanhoop stemmende toestanden. De grootvader van Patrick, die een kledingwinkel had, riep de heilige aan als de zaken tegen zaten: 'Taddeus, kom eens van het dak af.' En Afrika, omdat dit het continent van de toekomst is.

Psychiater

Er komt nog iets bij. Patrick Lodiers is niet zonder reden voorzitter geworden van BNN. Oké, hij is ervoor gevraagd, maar toen hij het eenmaal was, stelde hij zich ook op als de leider van de club. En een leider toont geen zwakten deep down low is hij van die school.

Omdat Over mijn lijk zo'n zwaar programma is om te maken, had de directie van BNN na de eerste serie het redactieteam naar een psychiater gestuurd. Opdat de ervaringen niet zouden uitgroeien tot trauma's. Patrick was warm voorstander van die aanpak. Voor het team, niet voor hemzelf. Zelf had hij het niet nodig.

Hij is al heel lang samen met een klinisch psychologe. Het stel heeft twee kinderen. Sjoerd van den Broek: 'Ik denk dat het geen toeval kan zijn dat hij met een professional op het terrein van de psyche is getrouwd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden