Een arbeidersjongen speelt geen croquet

Een onschuldig spelletje croquet is de nieuwe nagel aan de doodskist van de regering-Blair, die zoveel nagels nodig lijkt te hebben....

Peter de Waard

Vice-premier John Prescott werd vorige week gesnapt toen hij tijdens kantooruren croquet speelde op het gazon van zijn buitenhuis Dorneywood in Buckinghamshire, een landgoed dat in de jaren veertig door de familie Courtauld ter beschikking van de regering werd gesteld.

Indien premier Blair zich op zijn eigen Chequers aan deze sport had gewaagd, had er waarschijnlijk geen haan naar gekraaid. Maar nu de arbeidersklassejongen John Prescott, de man die het linkse gezicht van de regering-Blair moet ophouden, zich aan dit upperclass-vermaak bezondigde, was Westminster in rep en roer. Zijn verdediging - 'Ik kende de regels niet eens, ik werd er door mijn mensen toe gedwongen en kon toch moeilijk zeggen dat het tegen mijn ideologische positie is' - hielp hem weinig. Woensdagavond moest Prescott zijn buitenverblijf opgeven om zijn politieke lijf te redden.

'Als een minister negen dagen van slechte krantenkoppen weet te overleven, kan hij aanblijven', formuleerde de fameuze spindoctor Alastair Campbell ooit de regels binnen Blairs kabinet.

Prescott ligt al een meer dan een maand lang onder vuur van de Britse media, maar heeft tot nu toe zijn functie kunnen behouden. De woensdag 68 jaar geworden vice-premier is een bijzonder geval in Blairs kabinet.

Hij is, zoals hij gisteren zelf uitdrukte, het schild van de premier. Hij is ook de scheidsrechter die de opvolging van Blair door Gordon Brown in goede en soepele banen moet gaan leiden. Volgens sommigen vormt hij een onverbrekelijk duo met de premier. Als Prescott valt, valt ook Blair. Verkiezingen voor een nieuwe plaatsvervangend leider van Labour betekenen automatisch ook verkiezingen voor een nieuwe leider. Of zoals Prescott het gisteren zelf zei: 'Het eigenlijke doel van de campagne tegen mij is de scalp van de premier.'

Prescott heeft daardoor altijd meer krediet gehad dan welke andere minister dan ook. Hij overleefde een crisis rond zijn persoon toen hij over twee dienst-Jaguars bleek te beschikken. 'Two Jags', zoals zijn bijnaam vervolgens luidde, mocht ook aanblijven nadat hij twee keer op te hard rijden werd betrapt. En nadat Prescott in 2001 op de vuist ging met iemand van het publiek die een ei op zijn rug had stukgegooid, ontlokte hij zelfs een glimlach bij Blair. 'Dit is John! Je kent hem toch.'

Heethoofd Prescott was te belangrijk voor Blair. Hij werd geboren in een gezin dat in 1951 door een krant werd uitverkoren als een typisch Britse familie en daarvoor een prijs kreeg van duizend pond. Zijn vader was een spoorwegarbeider uit Noord-Wales, die later naar Yorkshire verhuisde. Op zijn elfde jaar zakte hij voor het vwo-toelatingsexamen. Hij kreeg nog een ander trauma te verwerken toen zijn ouders scheidden en zijn moeder hem vroeg zijn vader op te hangen. Hij werkte als steward op een oceaanstomer voordat hij dankzij zijn verbale talenten in 1970 een parlementszetel voor Labour wist te veroveren als een voorbeeldige representant van de arbeidersklasse.

Toen Blair in 1994 leider werd, zag hij in Prescott de man die zijn Derde Weg aan de linkervleugel zou kunnen verkopen. Prescott was graag bereid die rol te spelen. En de schavuit hield het lang uit, totdat hij eind april een affaire bleek te hebben met zijn secretaresse. Blair ontnam hem na het verkiezingsdebacle van 3 mei al zijn departementale functies, maar hij mocht zijn positie als vice-premier (inclusief dienstwagens, salaris, pensioenvoorziening en buitenhuis) behouden.

Labour-parlementariërs zagen dit met argusogen aan. 'Waartoe dient John?', vroegen zij zich openlijk af nadat de vice-premier keer op keer door de oppositie belachelijk werd gemaakt. Zelfs Blairs naaste medewerkers hadden zo weinig waardering voor het krampachtige compromis dat ze een vertrouwelijk gesprek tussen Blair en zijn vice-premier lieten uitlekken, waarin Prescott smeekte zijn landgoed te mogen behouden omdat zijn vrouw het daar zo leuk vond. Maar toen de vice-premier besloot er met een houten hamer een bal onder negen poortjes door te slaan, moest hij zijn vrouw het genot alsnog ontnemen.

Na zijn departement is Prescott ook zijn buitenhuis kwijt. Hij heeft nog zijn functie, Londense huis, Jags en salaris over. Is de nieuwe concessie opnieuw te laat en te weinig? Binnen Labour zoemen de namen van Prescotts mogelijke opvolger al rond: staatssecretaris Harriet Harman (die het vrouwelijke electoraat aan Labour zal moeten binden) of minister Alan Johnson (een andere echte arbeidersjongen). De opvolger van Blair is al bekend.

Peter de Waard

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden