Een andere wereld vóór twee uur vanmiddag

Of iemand door nurture of nature wereldverbeteraar wordt, valt niet precies te berekenen. Bij Remko van Broekhoeven (1967), politiek filosoof en docent, en daarvoor militair, actievoerder en journalist, heeft de nurture in elk geval een aandeel. Als peuter schreeuwde hij op papa's schouders leuzen als 'Nixon molenaar!'. Op zijn twaalfde ging hij op ideologisch kamp op Cuba, juichte samen met Russische pioniers voor Fidel en Che Guevara. Op zijn vijftiende hielp hij in de zomervakantie de Sandinisten in Nicaragua onkruid wieden.


Je laat alle fases van je leven achter je behalve je jeugd. Muziek, boeken en iconen van rond je vijftiende kun je nooit helemaal verloochenen. Van Broekhoven is al lang 'realistisch idealist' met kennis van twijfelachtige dingetjes op de cv van Che. 'Het risico dat je als idealist loopt, is dat je niet ziet wie er voor jouw ideaal moet betalen of bloeden.' Maar wat Che tegen zijn kinderen zei - 'Zorg dat je in staat bent elke vorm van onrecht diep te voelen' - is hem nog steeds dierbaar.


Van Broekhoven, stevig op aarde geland wereldverbeteraar, schreef het sympathieke Verbeter de wereld, begin om half elf. Die titel lijkt een variatie op wat de niet als wereldverbeteraar bekend staande Frits Bolkestein een keer verzuchtte over mensen 'als Jan Pronk, iemand die alles anders wil en dat vóór twee uur vanmiddag graag'.


Van Broekhoven verkeerde lang in kringen waar ze niet tot twee uur 's middags wilden wachten en ook niet op een parlementaire meerderheid. Als puber in Nicaragua zag hij posters van het Sandinistische meisje Brenda dat met haar linkerarm bleef schieten nadat haar rechter was geraakt (jaren later ontmoette hij Brenda in het echt, ze was gelukkig geworden als advocate en huismoeder). Op een revolutionair congres werd Van Broekhoven door een dame met bivakmuts aangesproken met de vraag of hij bereid was voor zijn idealen te doden. Toen hij die vraag ontkennend beantwoordde, verzuchtte de bivakmuts: 'Dan verliezen we.'


Heel goed is Van Broekhovens observatie dat radicale idealisten vaak precies dat cynisme bezitten waartegen ze zeggen te strijden - in de vorm van een hardnekkig ongeloof in het bestaan van goede dingen in het hier en nu. Wie iets waardevols ontdekt in wat er al is, geeft al snel zijn streven op de boel op te blazen om een paradijs te creëren - hij wordt 'gematigd'. Wat helpt tegen radicaal idealisme, is denken aan concrete mensen. Sartre, Überintellectueel - de term is van Van Broekhoven - verkocht nog Mao-krantjes toen de Roerganger al een dodental van een miljoen of dertig op zijn cv had staan. Hij muntte uit in abstracte uiteenzettingen.


Dan Camus. Die werd na de uitreiking van de Nobelprijs in 1957 gevraagd om commentaar op het door Sartre honderd procent gelegitimeerde geweld van het FLN in Algerije. 'Op dit moment worden er bommen gegooid in de trams van Algiers. Mijn moeder zou in een van die trams kunnen zitten. En als dat jullie 'gerechtigheid' is, geef ik de voorkeur aan mijn moeder boven de gerechtigheid.' Camus, stelt Van Broekhoven, 'zei wat iedereen in his right mind zou zeggen'. Hij draagt Verbeter de wereld op aan zijn kinderen: 'Jullie hebben mijn wereld verbeterd.'


Remko van Broekhoven: Verbeter de wereld, begin om halfelf - Idealisme voor realisten.


Paradigma; € 16,95


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden