Een ander rechts geluid

Vanaf haar oprichting was D66 voorstander van een heldere tweedeling in de Nederlandse politiek. Die komt er nu. Alleen had D66 zich destijds aan de andere kant van de tweedeling geplaatst....

Je kunt natuurlijk, zoals Dittrich, alles herdefiniëren: rechts is eigenlijk progressief, CDA, en VVD, en bijwagen D66; GroenLinks, SP en PvdA zijn conservatief. Dan is D66 inderdaad progressief! Dat was altijd de makke van D66, enerzijds zeggen dat de kiezer via nieuwe stelsels moet kunnen kiezen tussen twee kampen, maar zelf van die oude tegenstelling afwillen (zie Paars).

De oude getrouwen piepen nog wat. Hans van Mierlo neemt iets afstand van zijn opvolger. Hij gaat zich zaterdag heel misschien van stemming onthouden. Els Borst is directer: 'Het akkoord stelt niets voor. Het geld voor onderwijs was er toch wel gekomen. En op het punt van bestuurlijke vernieuwing is niets nieuws binnengehaald.' Tegen zijn verder Wolffensperger, en oud-minister Apotheker. Van de twee commissarissen van de koningin die D66 nu nog heeft (goede oude tijd), is Boele Staal van Utrecht tegen.

Jan Terlouw is ervoor dat D66 in het kabinet blijft. Dat was hij ook in 1982 bij het kabinet-Van Agt II. Toen bleef onder zijn leiding D66 regeren met rechts: van zestien naar zeven zetels.

Wie zijn er verder voor? Iedereen die voor zijn baan afhankelijk is van de deelname van D66 aan de macht. De gehele fractie, zonder uitzondering. Alle bewindslieden. Onder hen de nieuwe man Alexander Pechtold. Die was tot voor kort wethouder van Leiden. Uit die tijd weten we wat hij vindt van kroonjuwelen zoals het referendum. Twee jaar geleden was er sprake van een referendum over de aanleg van de Rijn Gouwe Lijn, een soort Leidse Betuwelijn. Pechtold zette de gemeenteraad onder zware druk om geen referendum te organiseren. Tegen de gemeenteraad zei Pechtold: 'Als je dat doet, loop je het risico dat het niet doorgaat.'

De voorzitter van de stichting STOOM, die probeerde te voorkomen dat er een trein door de Leidse binnenstad zou rijden, zegt in NRC Handelsblad: 'We dienden het verzoek in met 2500 handtekeningen plus een positief advies van de gemeentelijke referendumkamer. Nog diezelfde avond werden we ontboden bij Pechtold. Hij was heel boos. Zei dat het in het belang van Leiden was dat het besluit niet vertraagd zou worden door een referendum.'

Pechtold ging naar Wageningen, beloofde de gemeente dat hij zijn periode er zeker zou volmaken, en is een dik jaar later weg. Hij liet zich als minister benoemen, drie dagen voordat zijn partij er democratisch over kon besluiten; waarom dat niet afgewacht? (Kosten: twee jaar wachtgeld.)

Enthousiast voorstander van het paasakkoord, voortdurend te zien in alle media, toont zich de voorzitter van de afdeling Amsterdam van D66, Ageeth Telleman-Kraan. Hoe dat zo? Google helpt. 'Beleidsambtenaar Bureau Secretaris-Generaal van het ministerie van Economische Zaken'. De rechterhand van Brinkhorst. Die komt er wel.

D66 is in handen van de opportunisten en de baantjesjagers. Die trekken zich niets aan van argumenten. Ze staan in de peilingen op groot verlies, nul kans dat ze de kiezers aan het woord zullen laten.

De partij die de kiezer meer directe invloed wil geven, heeft vóór de laatste verkiezingen niet tegen haar kiezers gezegd dat ze de regering-Balkenende, waar ze oppositie tegen voerde, aan een nieuwe meerderheid wilde helpen. Je kunt stelsels hervormen tot je een ons weegt, maar effectief is alleen dat politici vóór de verkiezingen eerlijk zeggen wat ze erna gaan doen. Dat kan binnen de huidige Grondwet! Nu zegt Dittrich: 'We zullen ons uiterste best doen het congres te overtuigen: Ja, dit is een goed pakket, en wij gaan door met het kabinet-Balkenende omdat er nog zoveel problemen in Nederland moeten worden opgelost, er is zoveel werk aan de winkel.'

Nooit heeft D66 van de kiezers de legitimatie gekregen om het werk van Balkenende af te maken, en ook nu wil D66 de kiezers niet daarom vragen. Geheel in de geest van de nieuwe minister voor Bestuurlijke Vernieuwing: 'Dan loop je het risico dat het niet door gaat.'

De afloop. Hans van Mierlo weet nu al (hij ziet op tegen het moment, maar verheugt zich er vreemd genoeg ook een beetje op), dat hij tegen het einde van de komende zaterdag langzaam op zal staan, naar de microfoon zal lopen, het woord zal nemen, niemand weet wat hij gaat zeggen, en dan spreekt hij in mooie trage volzinnen, met veel paradoxen. Men houdt de adem in. Hij gaat zeggen dat hij - gehoord het bestuur en met bezwaard gemoed - voor stemt. De Borisjes en Tellemannetjes halen opgelucht adem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden