'Eén advies aan politiek: stop de verplichte pensionering'

Hij moet dit jaar verplicht met pensioen, maar hoogleraar Jan Baars vertikt het. 'Een 80-jarige kan net zo productief zijn als een 30-jarige.'

AMSTERDAMDe meeste hoogleraren houden op hun 65ste een afscheidsrede, maar Jan Baars, bijzonder hoogleraar gerontologie aan de Universiteit van Humanistiek, spreekt donderdag 10 mei een 'niet-afscheidsrede' uit. Het is zijn protest tegen een samenleving die zich blind staart op leeftijd.


Overtreedt u de wet door te blijven werken?

'Het is een grijs gebied. Volgens de cao van de universiteit moet ik verplicht met pensioen, maar als bijzonder hoogleraar word ik betaald door een stichting, waardoor ik buiten die cao val. Ik dreig - net als veel 65-jarige collega's is overkomen - wel snel onvindbaar te worden op de website van de universiteit en mijn e-mailadres kan zomaar worden opgeheven. Ik zag dat jaren geleden al aankomen, dus toen heb ik mijn eigen website en e-mailadres gelanceerd.


Dat zulke kunstgrepen nodig zijn, geeft al aan hoe absurd de situatie is, zeker in een vergrijzende samenleving waarin we werkende ouderen moeten koesteren. Als ik één advies mag geven aan al die partijen die nu hun verkiezingsprogramma schrijven: stop met die verplichte pensionering.'


Nederlanders gaan gemiddeld met 62 jaar met pensioen. Hoe komt dat?

'Uit onderzoek blijkt keer op keer dat werkgevers veertigplussers door een negatieve bril gaan bekijken. Ze zouden te duur zijn, minder productief, minder flexibel. Van dat denkbeeld - dat stamt uit een tijd dat mensen vooral zware lichamelijke arbeid verrichten - klopt niks meer. Zelfs bij beroepen als piloot of luchtverkeersleider presteert een zestiger doorgaans net zo goed als een dertiger.


Het vooroordeel van de verkalkte veertigplusser is hardnekkig en sijpelt door organisaties. Zo ontstaat een bizarre situatie: goed opgeleide, ervaren mensen met nog een kwart eeuw werkend leven voor zich, stranden in hun carrière. Ze blijven angstig vasthouden aan hun vaste contract en durven niet meer te solliciteren. Ook krijgen ze geen cursussen of nieuwe functies meer aangeboden. Ja, dán ga je op je 62ste liever vissen.'


Belemmert u de doorstroming niet door in dienst te blijven?

'Nee, door mijn ervaring en internationale netwerk kan ik jonge onderzoekers juist helpen om extra productief te zijn. Doordat ik hen bijvoorbeeld help met subsidieaanvragen, komt er meer geld binnen. We moeten af van het idee dat ouderen een kostenpost zijn. Een tachtigjarige kan net zo productief zijn als een dertigjarige. En het gaat me niet alleen om productiviteit, maar ook om een verbetering van de contacten tussen generaties.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden