Een aangenaam lelijke hond

Een nieuwe zomer, een nieuwe quiz. U zoekt zes weken lang de juiste twaalf antwoorden én het door ons bedoelde woord, en maakt daarmee kans op een kunstwerk van pakweg 3.000 euro. Kunstrecensent Stefan Kuiper zoekt intussen het beste wat je voor dat budget kunt krijgen. Eerste kanshebber: een foto van Daido Moriyama.

Om rekening mee te houden: kunst hangt soms aan een museummuur en kunst hangt soms boven de eettafel, en die twee ervaar je op totaal verschillende manieren. Denk alleen al aan de kijkfrequentie. Die verschilt aanmerkelijk. Een kunstwerk in een museum zie je hooguit eens in de zoveel tijd. Een kunstwerk boven de eettafel zie je - vakanties daargelaten - iedere dag. Ook als je een kater hebt. Ook als je 's ochtends je muesli naar binnen lepelt.


Een kunstwerk in een museum mag schuren, prikkelen, provoceren; verwarren, epateren of naar zich laten raden. Een werk boven de eet-tafel mag dat natuurlijk allemaal ook. Maar je moet je er ook bij op je gemak voelen.


Hierboven ziet u Stray Dog, Misawa van Daido Moriyama - een icoon. Moriyama is een Japanse straatfotograaf, en wel een van het type waarvoor Garry Winogrand en William Klein het voorbeeld stelden: de vingervlugge, de onvermoeibare. Hij behoort tot de beste in zijn soort. Zijn foto's zijn extreem expressief. Grove korrel, dramatische verkortingen, maximaal contrast. Ze tonen straatkatten, modellen in netkousen en snelwegen in de regen, neon spiegelend op het natte wegdek als uitgelopen mascara. Een vliedende groot-stedelijke wereld, zeker, maar deze hond bevond zich elders: in de provincie, in de noordelijke stad Misawa, vlak bij een Amerikaanse legerbasis. Hij scharrelde rond bij Moriyama's hotel. De fotograaf zag hem en drukte af. Dat was in 1971.


Nu ben ik geen hondenkenner, maar het lijkt me veilig om die van Moriyama te scharen onder het vuilnisbakkenras. Letterlijk: het dier ziet eruit alsof hij net uit een omgevallen container is komen kruipen. De vacht is groezelig, de ogen zijn glazig. De houding heeft iets van een jakhals. En toch is het geen lelijke foto. Hij biedt wat de Duitsers zo mooi Lust im Grauen noemen. Ik stond er een tijdje waarderend naar te kijken bij Galerie Alex Daniëls in Amsterdam, en vroeg me af of ik hem prominent in m'n woonkamer zou willen hebben. Ik twijfelde.


Dat kwam niet zozeer door de prijs. 3.000 euro is natuurlijk veel geld, maar we hebben het hier wel over een wereldberoemde foto, een tamelijk schaarse bovendien. Een van de tien exemplaren. Nee, het waren meer domestieke redenen die me deden twijfelen. Zou die schooier me niet gaan tegenstaan? Was het aangenaam lelijke in een huiselijke context nog steeds aangenaam?


Het was geen uitgemaakte zaak. Ooit kreeg ik een zeefdruk van Lucebert te leen, een verwrongen mannentronie, die al dan niet bedoeld enige gelijkenis vertoonde met Adolf Hitler en die ik daarom al snel omdoopte tot De Geagiteerde Nazi. Omdat het ding goed gemaakt was, en ook omdat ik toen al graag indruk op mensen maakte, hing ik hem op in m'n studentenkamer recht tegenover m'n bed. Na een paar weken keek m'n toenmalige vriendinnetje 's avonds soms wat moeilijk. Ik vroeg haar waarom. Ze wees naar de muur. De Geagiteerde Nazi, bekende ze, boezemde haar al weken angst in.


Kun je Moriyama's hond vergelijken met een geagiteerde nazi? Nee, natuurlijk niet. En toch is het ongemak vergelijkbaar. Goede foto, spannend onderwerp, die Moriyama kan er wat van, en toch misschien niet helemaal ideaal voor boven bank of eettafel.


De hond verdient een rustigere plek. Gelukkig zijn die er ook.


Wie: Daido Moriyama


Wat: Stray Dog, Misawa


Waar: Galerie Alex Daniëls


Prijs 3.000 euro (ex btw)

De prijs van een foto

Slechts 3.000 euro voor een iconisch werk, hoe kan dat? Het heeft te maken met het type afdruk, een zogenoemde modern print in dit geval, een print die recentelijk is gedrukt. Originele afdrukken uit de jaren zeventig kosten 10.000 euro per exemplaar (die uit de jaren tachtig 7.500). 'Onze' foto komt uit een oplage van tien (prints voor musea niet meegerekend) met prijzen variërend van 3.000 tot 8.000 euro, afhankelijk van het formaat. De sceptische lezer wil weten: wat heeft zo'n zilver gelatinedruk nu voor op een poster? De kwaliteit van het beeld, dat vooral; de diepte van de kleuren, het witte wit en zwarte zwart, en het papier: bariet. Wat er ook toe doet: wie de print heeft afgedrukt. Dat is in dit geval Moriyama zelf.

Vraag 1 t/m 5

'Je hebt tegenwoordig ook schilderijen die chromosomen heten en waar helemaal niets op staat: beter weg dan later niet te vinden. Onlangs werd er één door een Amerikaanse oplichter gemaakt, door een Amsterdamse pooier aangekocht, door een Amsterdamse zenuwlijder vernield, en daarna door een andere Amerikaanse oplichter met enige luciferdoosjes, een vliegenmepper, een spuitbus en een deegrol voor zoveel miljoen gerestaureerd.


Welkom in Sprookjesland! En, als immer: Moedig Voorwaarts!'

Aldus een Amsterdamse volksschrijver, die leefde van 1923 tot 2006.

Noteert u:

1 van de achternaam van de Amsterdamse schrijver de laatste letter;

2 van de achternaam van de Amerikaanse oplichter de eerste letter;

3 van de voornaam van de Amsterdamse pooier de eerste letter;

4 van de achternaam van de Amsterdamse zenuwlijder de laatste letter;

5 van de achternaam van de andere Amerikaanse oplichter de derde letter.

6 Organische jarennegentigarchitectuur. Welke naam kreeg dit gebouw?

J Het drinkende huis


T Het dansende huis


P Het rubberen huis


R Het smeltende huis

7 Herken de stroming.

T op art


Z no art


V pop art


W shopping art

8 Tot 7 september kunt u in het Letterkundig Museum in Den Haag terecht voor Heleen van Royens selfmades. Maar nu déze mevrouw: selfie-kunstenares dertig jaar voor het woord was uitgevonden. De een na laatste letter van haar achternaam a.u.b.

9 En welke zelfportrettist is dit?

Ook hier de een na laatste letter van de achternaam.

10 'Ik kon niet meer slapen van de ideeën die ik toen kreeg.'

Wiens leven stond op zijn kop toen hij voor het eerst photoshop ontdekte? Noteert u de tweede danwel de derde letter van zijn voornaam.

11 Welk plaatje hoort hier niet thuis?

12 'Red is a colour I've felt very strongly about. Maybe red is a very Indian colour, maybe it's one of those things that I grew up with and recognise at some other level. Of course, it is the colour of the interior of our bodies. Red is the centre.'

Zei...?

UITLEG

Is het een meerkeuzevraag, dan noteert u de letter die staat vóór het door u gekozen antwoord. In het geval van een open vraag noteert u de letter die gevraagd wordt (wordt er geen letter gevraagd, dan noteert u simpelweg de eerste letter van de gevraagde achternaam). Van de aldus verkregen 12 letters maakt u een woord. Na 6 afleveringen mailt u de 6 woorden vóór woensdag 27 augustus naar: zomerquiz@volkskrant.nl. Uitslag: maandag 1 september in V.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden