Edelsmid van het rijke Roomsche leven

Tot aan het Tweede Vaticaans Concilie had de Osse edelsmid Joop Falke veel opdrachten uit katholieke kring. Ook daarna zat 'de wind mee'. Hij werd 83.

Joop Falke Beeld
Joop FalkeBeeld

In het begin van zijn carrière ging edelsmid Joop Falke met een koffer vol kelken en monstransen langs bij de kerken en seminaries in Nederland.

Eind jaren vijftig bloeide het rijke Roomsche leven nog en kwamen er evenveel priesters van de seminaries als nu tandartsen van de universiteit. Hij toonde de intredende priesters zijn modellen van de kelk waarmee ze als kapelaan of pastoor naar hun parochies zouden gaan.

Eenvoud was het kenmerk. Maar dat betekende niet dat zijn kelken goedkoop waren. 'Ook soberheid kan duur uitpakken. Het is een hele kunst eenvoud stijlvol vorm te geven', zei hij.

Dat gold ook voor de tabernakels en kandelaren die parochie-besturen lieten maken. 'Maar na het Tweede Vaticaans Concilie kwam de klad erin. De versobering die in de kerk werd doorgevoerd, leidde tot veel minder opdrachten', vertelt zijn zoon Toon Falke.

Joop Falke ging verder met sieraden en kunstwerken maken. 'De grote uitkomst was de 1 procent-regeling. Bij elke nieuwbouw van een overheidsgebouw moest 1 procent van de bouwsom worden besteed aan het aankleden ervan met een kunstwerk. Daarmee heeft hij zijn gezin van vijf dochters en een zoon goed kunnen onderhouden.'

Joop Falke, een van de bekendste kunstenaars uit Oss, overleed op 3 oktober. Hij was 83 jaar. Al sinds 2012 kampte hij met de ziekte van Waldenström, een zeldzame vorm van bloedkanker. Hij kon hier lang goed mee leven. Tot er vorig jaar vocht achter zijn longen bleek te zijn gekomen. Daar was niets meer aan te doen. 'Hij heeft toch nog een jaar van het leven kunnen genieten en noemde het zelfs het mooiste jaar van zijn hele leven', zegt zijn zoon.

Joop Falke werd geboren in een katholiek gezin in Dordrecht. Na omzwervingen kwam het gezin in Oss terecht, omdat zijn vader vlak na de oorlog een baan kreeg bij de bekende tapijtenfabriek Bergoss.

Joop ging hier naar de mulo en kwam bij een edelsmid in Den Bosch in dienst waar hij de basis van het vak leerde. Hierdoor kon hij later naar de kunstacademie in Arnhem gaan. Na deze opleiding begon hij in 1958 voor zichzelf. Hoewel hij beeldend kunstenaar was, zag hij zichzelf in de eerste plaats als ambachtsman. Voor zijn kunstwerken werkte hij met edelmetaal, maar ook met koper, brons, messing, rvs en polyester.

In heel Oss zijn werken van hem te zien. Bekend zijn onder meer de hockeystick bij MHC Oss, een schaatser op de gevel van een woonhuis aan de Hertogensingel, het Edith Stein-kunstwerk voor appartementencomplex Princenborgh, 'het huwelijk' bij het GGD-gebouw en de ambtsketen van de Osse burgemeester. 'Maar hij was misschien wel het meest trots op de zeeleeuw bij de lom-school De Terp. Helaas is dit beeld ontvreemd bij de golf van koperdiefstallen. Maar hij maakte ook beelden bij gebouwen in vele andere plaatsen, zoals Raalte, Willemstad en Den Bosch', aldus Toon Falke.

Drie jaar geleden, op zijn 80ste verjaardag, kreeg Joop Falke van de gemeente Oss een officiële onderscheiding als blijk van waardering en erkentelijkheid voor zijn werk als edelsmid en kunstenaar. 'Ik heb de wind mee gehad. Zelden zonder werk gezeten. Het belangrijkste was: goed luisteren. En wat mensen vragen in een vorm gieten. Mijn sieraden zijn altijd de drager geweest van het karakter van degene die ze droegen.'

Falke was lang lid van de tijdens de oorlog in Italië opgerichte katholieke lekenbeweging Focolare. Focolarini streven naar eenheid en wederzijdse liefde en hebben in veel landen hun eigen ontmoetingscentrum, zoals gemeenschap Mariënkroon in Nieuwkuijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden