Edelmetaalman

Chuck Schuldiner maakte van metalband Death een cultklassieker. Nu verschijnt een heruitgave van het album Leprosy. Beluister het vakmanschap van het in 2001 overleden multitalent.

DOOR ROBERT VAN GIJSSEL

Alleen de bandnaam was al lichtelijk verontrustend. 'Death.' Dood. Niets meer aan doen. Klaar. Uit. Niets is van waarde, alleen de dood telt. Nihilisme ten top, dat bij oprichter Chuck Schuldiner van de Amerikaanse band Death zo soepel uit de vingers vloeide, of het nu was richting schrijfblok of gitaarhals.

Moest Chuck Schuldiner (1967-2001) teksten maken bij een door hem gecomponeerd metalgitaarwerkje, dan gingen die als vanzelf - of door een onzichtbare donkere kracht ingegeven - ongeveer zo: 'Life of misery, soon a corpse you be. As bones show through, nothing you can do.' (Uit: Born Dead, 1988.) Of zo: 'Pull the plug, let me pass away. Pull the plug, don't want to live this way.' (Uit: Pull The Plug, 1988.)

Chuck Schuldiner was niet eens een overdreven verdrietige jongen. Hij deed het goed op school, volgens zijn moeder. Woonde in het zonovergoten Florida. Hij hield van beeldhouwkunst en van muziek, van jazz en klassiek tot Britse heavy metal. Zijn eerste gitaar kreeg hij van zijn liefhebbende ouders wel in een verpakking met een rouwrand. Broer Frank was op 16-jarige overleden na een verkeersongeluk en Chuck (9) kreeg de gitaar om zich op uit te leven en de dood van zijn broer te verwerken.

De wereld heeft het geweten. In de ouderlijke garage vond Schuldiner het merkwaardigste en onwaarschijnlijkste muzikale genre uit dat ooit de platenzaken en jongenskamers zou bereiken: de deathmetal. Extreme buldermuziek van gillende gitaren, een spervuur van rollende drums en uit de strot geperste doodskreten als zang. En dus die akelige teksten over uitsluitend dat ene onvermijdelijke onderwerp. De dood, in al haar facetten, maar liefst de gruwelijkste. Martelingen. Pijnscheuten. Amputaties. Medische horror. Mislukte operaties. Onvrijwillige euthanasie.

De deathmetal, zo beweerden muziek- en toch ook metalkenners eind jaren tachtig, zou natuurlijk geen lang leven zijn beschoren - dat zat al in die genre-aanduiding besloten. Deathmetal was te bizar, te heftig, te afstotelijk en zou snel zijn eigen graf graven.

Maar het onbestaanbare gebeurde. De deathmetal werd een wereldwijde cultus, van Japan tot Scandinavië, en een zeker ook door muzikaal fijnbesnaarden gewaardeerde muziekvorm die al dertig jaar voortwoekert. De deathmetal werd zelfs een van de voornaamste stromingen in de metal, waarvoor zich nog altijd piepjonge liefhebbers melden, al dan niet met eigen V-vormige puntgitaar in de koffer.

Wandel komend weekeinde door het centrum van Tilburg en zie daar een paar duizend liefhebbers in de rij staan voor podium 013, bij het driedaagse Neurotic Death Fest - met een deathmetalbandje of vijftig op het programma het grootste indoorfestival voor extreme metal van Europa. Constateer daar dan ook even dat dit publiek niet wordt gevormd door een bende wilsonbekwame mafkezen maar door eigenlijk vrij brave muziekliefhebbers met hooguit een gek T-shirt aan waarop de naam van een curieuze ziekte staat afgedrukt in sierletters. Epicardiectomy. Of Haemorrhage.

Toeval of niet: deze week kan de deathmetal nog een feestje vieren bij de fraai versierde heruitgave van de legendarische en genre-definiërende plaat Leprosy van Death. Een geremasterd juweel, dat ons toestaat nog eens met frisse oren naar nummers als Choke On It en Left To Die te luisteren. Er staan een reeks opnamen in de oefenruimte op, waarin we Schulddiner en bandleden horen ploeteren om de voor sommigen misschien weerzinwekkende, maar voor anderen toch ook uiterst technische en hoogbegaafde muziek in elkaar te steken.

Wat bezielde Schuldiner eigenlijk, daar in die ouderlijke garage? Geen idee, zei hij zelf eens in een interview. 'Ik speelde nog maar net gitaar. Kon nauwelijks een solo spelen. Maar ik wilde er gewoon de heftigste gitaarriffs uitknallen met de heftigste gitaarsound ooit. Pas daarna wilde ik een goede gitarist worden.'

De metal, zoals Schuldiner die speelde in zijn eerste bandje Mantas en later in zijn in 1984 in het leven geroepen Death, haakte aan bij de in die jaren opkomende thrashmetal van Kreator en Slayer, en bij de proto-death-metal van de Amerikaanse band Possessed en hun nog driftiger hakkende, maar nogal onbesuisde gitaren en schreeuwende punkzang. Maar zoals dat in de metal nu eenmaal gebruikelijk is: het moest nog harder, nog sneller, nog zwaarder, strakker en nietsontziender.

Schuldiner leerde zichzelf de gitaar te laten jammeren in het hoogste register, met amechtig piepende solo's. En hij mat zich een zangstem aan als een doodsgrunt. De horror en doodsverlangens pasten volgens Schuldiner het beste bij de hortende, stotende en gorgelende grafmuziek. Die ging natuurlijk niet over bloemetjes en verliefdheid. De band keek graag ter inspiratie naar gore horrorfilms . Maar er moest verder niet veel achter worden gezocht: Schuldiner was best een blije kerel die zijn muziek bloedserieus nam. Iets te serieus soms, volgens zijn muzikale vrienden. Hij deed graag moeilijk, was obsessief bezig met het perfectioneren van het bandgeluid en daar moest je als medebandlid tegen kunnen. Death versleet in de loop van twee decennia tegen de dertig personeelsleden.

Het leidde wel tot iets moois. Leprosy, het tweede album van Death, is een monument van de heavy muziek. De band is in topvorm: de wel erg rauwe metal van debuut Scream Bloody Gore is ietwat gekanaliseerd en een nummer als Pull The Plug is bijna een echt lied. Een herkenbaar haakje in het refrein, als de stuiterende gitaren ineens in tempo dalen en een zware rockriff inzetten. De aanstekelijke tekst van kennelijk een mens in doodsnood: haal de stekker er maar uit. De gitaarsolo's ergens aan het einde van het nummer, die je nog wel gemeen, maar ook haast lyrisch en zelfs wat conventioneel zou kunnen noemen. De plaat had alles in zich om een nieuwe subcultuur te doen ontwaken; onbekommerde agressie, een vitaal punkgevoel, muziek om je ouders knettergek mee te maken.

Het geluid van Leprosy en het album Seven Churches van Possessed, samen een blauwdruk voor de deathmetal, zouden een oneindige inspiratiebron blijken voor tijd- van Death, zoals Cannibal Corpse, Morbid Angel, Deicide en Obituary. En later de wereld over zwermen.

Waarin hem nu precies die tijdloze aantrekkingskracht van de deathmetal zat - het is moeilijk te zeggen. Maar volgens de Amerikaanse metaljournalist Brandon Geist moet de pure kwaadaardigheid van het genre ermee te maken hebben, zo zegt hij in de vorig jaar verschenen metalbijbel Louder Than Hell. 'Die vocalen zijn zo onmenselijk. Die jongens dachten: we zingen nu niet meer als mensen, maar als demonen. Thrashmetalbands waren boos en daarom schreeuwden ze. Deathmetalbands zijn bezeten. Het is een compleet ander niveau van slechtheid.'

Schuldiner, die aan het eind van zijn leven in de buurt van Orlando woonde, in het gezelschap van twee honden, overleed in 2001 van de gevolgen van een hersentumor. Benefietconcerten en inzamelingsacties wereldwijd - tekenend voor de status van de metalheld - hadden niet meer mogen baten.

Death, de Iraanse biografie

Leven en werken van de in 2001 overleden Chuck Schuldiner, oprichter van de band Death en medegrondlegger van het deathmetalgenre, spreken wereldwijd tot de verbeelding. In het jaar van Schuldiners dood verscheen een opmerkelijke biografie over Death en Schuldiner, getiteld Death, en uitgebracht in Iran. Het boek is geschreven door een fan, de Iraanse musicus Mahyar Dean, en bevat onder andere alle door Schuldiner geschreven songteksten, vertaald in het Perzisch.

Leprosy

Het Death-album Leprosy verscheen in 1988 en zou een kwart eeuw stand houden als belangrijkste en genrebepalende plaat in de deathmetal. Met het album werd Death, dat pas een paar jaar de oefenruimte was ontgroeid, ineens een voorname Amerikaanse metalband die meer dan drie miljoen platen zou verkopen. Het album verschijnt deze week in verschillende luxe heruitgaven, in cd-box en op vinyl, bij het label Relapse dat stapsgewijs het hele oeuvre van Death opnieuw uitbrengt.

Lees verder op pagina V10

Cannibal Corpse Staat al decennia op de radar van godvrezende Amerikaanse burgers, als ultieme band des verderfs. En terecht. De band is trots op die aandacht en gaat vrolijk door met het schrijven van liedjes als As Deep As The Knife Will Go, en natuurlijk het onvergetelijke Hammer Smashed Face.

Entombed Ter aarde besteld en toch maar door musiceren. De Zweedse band Entombed is een vaandeldrager van de Scandinavische deathmetal, maar volgens puristen de laatste tijd veel te zachtmoedig. Bijna rock 'n' roll.

Carcass Deze Britse band stuurde punk en metal samen met Napalm Death een nog wredere richting op, die van de grindcore. De hoezen behoren tot de weerzinwekkendste in de geschiedenis van

de platenhoes. Met als hoogtepunt het uit diverse lijken en geamputeerde lichaamsdelen samengestelde fotoportret op debuutalbum Reek Of Putrefaction uit 1988.

Haemorrhage Ziektebeeld on-

bekend, maar de Spaanse band Haemorrhage maakt al sinds

begin jaren negentig death metal vanuit de operatiekamers van

dubieuze ziekenhuizen. In operatiekleding. Beetje kinderachtig.

Exhumed Ruikt natuurlijk niet fris maar is, opgericht in 1990, wel

een volhouder in de deathmetal. In een tweede leven, na de op-

graving en dus heroprichting in 2010, bracht deze Amerikaanse band vorig jaar de niet te missen plaat Necrocracy uit. Luguber, maar ook best politiek en vooral loeistrak gespeeld.

vijf onsmakelijke bandnamen

Sinds de eerste editie in 2004 worden deathmetal en aanverwante genres als grindcore gevierd op het driedaagse Tilburgse festival Neurotic Death Fest, van 2 t/m 4/5 in podium 013. Bezoekers, uit gemiddeld veertig landen, melden zich voor een bandje of vijftig en het festival is daarmee een van 's werelds voornaamste feestjes voor de extreme metal. Te verwachten hoogtepunten dit jaar: het optreden van de Canadese band Gorguts, een van de pioniers van de technische death metal en medeaartsvaders van de grindcore: Terrorizer.

Neurotic Death

Vervolg van pagina V9

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden