Analyse Volksopstanden Chili

Ecuador was snel klaar met de onrust, de rest van Zuid-Amerika probeert dat nu na te doen

In Zuid-Amerika zijn de afgelopen weken op meerdere plekken onlusten uitgebroken onder jongemannen die betere economische vooruitzichten eisen. In Chili en Haïti gaat het er nu fel aan toe. In Ecuador lijkt de rust teruggekeerd na een gesloten akkoord tussen de president en protestleiders.

Chileense soldaten houden een demonstrant vast bij gewelddadige rellen in Santiago. Beeld AFP

De ogen van de internationale media zijn vooral op Chili gericht, een van de rijkste landen van Zuid-Amerika. Relatief onverwachts is daar een volkswoede ontstoken nadat de regering twee weken geleden een tariefverhoging voor het openbaar vervoer aankondigde. Afgelopen weekend kwam het ondanks een uitgeroepen noodtoestand tot een geweldsexplosie waarbij zeker vijftien doden vielen.

Maandag gingen de protesten verder. Gemaskerde mannen begaven zich over de straten en riepen om het aftreden van president Sebastián Piñera. Wanhopige middenstanders, mensen met lage pensioenen en hoge leningen, mengen zich met woedende anarchistische studenten, die het einde van het kapitalistische systeem eisen. Militairen en politieagenten proberen de groepen met waterkanonnen en traangas uit elkaar te drijven.

President Piñera sloeg maandag een constructieve toon aan. Een dag eerder zei hij nog met zijn leger ‘een oorlog te voeren tegen een meedogenloze vijand’. Nu sprak hij over ‘kleine groepen vandalen’ die in het land actief zijn. Hij zegt te werken aan een sociaal akkoord om de sociale ongelijkheid in het land aan te pakken. Dat moet volgens hem lukken met een goedkopere gezondheidszorg en betaalbare medicijnen.

Piñera probeert daarmee te bereiken wat de Ecuadoriaanse president Lenin Moreno eerder deze maand lukte. Die wist grootschalige protesten in zijn land tot rust te brengen door een deal te sluiten met inheemse protestleiders. Hij trok een streep door aangekondigde bezuinigingsmaatregelen. De onrust ging direct liggen. Maar het is de vraag of Piñera dat ook makkelijk voor elkaar krijgt. Zaterdag zei hij af te zien van het duurdere metrokaartje, maar het hielp niets.

Mogelijk kijken de jongemannen uit de Latijns-Amerikaanse landen naar elkaars protesten, en zien ze hoeveel er te halen valt met fel verzet. De Chilenen zullen zeker inspiratie hebben gehaald uit het succes van de oproeren in Ecuador. Ook de Catalaanse separatistische opstand in Spanje zal hen inspireren. Chili is zeer op Spanje georiënteerd.

In Haïti ligt het anders. Aanhoudende economische en politieke malaise zorgt daar al jaren voor onrust. Demonstranten betichten de president Jovenel Moise ervan betrokken te zijn bij grootschalige corruptieschandalen. Ook houden ze hem verantwoordelijk voor de slecht draaiende economie.

De afgelopen weken is de situatie in Haïti tot een dieptepunt gezonken. Er vielen minstens 30 doden door rellen tussen demonstranten enerzijds en sympathisanten van de regering en politieagenten anderzijds. De spanning wordt mede veroorzaakt doordat brandstoffen onbetaalbaar zijn geworden. Veel ziekenhuizen en bedrijven hebben hun deuren gesloten. Inwoners spreken van een staat van wetteloosheid.

Van Libanon, Indonesië tot Chili; overal gaan burgers de straat op uit woede over gestegen brandstofprijzen, de kosten van een metrokaartje of uit ongenoegen over hun corrupte of incompetente regeringen. Lees hier wat er in Libanon en Indonesië gaande is: 

Het Libanese verzet lijkt een massaal volksfeest, maar het is serieus.

In Indonesië zijn corruptie, onderdrukking en vriendjespolitiek terug van weggeweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden