nieuws economie

Economische prognoses CPB vormen tegenvaller kabinet

De werkloosheid zal in 2020 voor het eerst in vijf jaar stijgen, voorspelt het CPB. Dat komt vooral door krapte op de arbeidsmarkt en minder werkgelegenheid. De koopkracht voor Nederlandse huishoudens neemt dit jaar met 1,2 procent toe en de inflatie stijgt fors. 

Het kabinet verhoogde dit jaar de belasting op auto’s, verzekeringen en energie, in de verwachting dat winstgevende ondernemingen de salarissen zouden opschroeven. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De economie groeit harder dan het CPB eerder voorspelde. Het planbureau gaat uit van een toename van 1,7 procent voor dit jaar. Dat percentage valt iets hoger uit dan een eerdere raming. Ondanks de groei blijven de lonen achter en zal de werkloosheid volgend jaar iets stijgen. Dat concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een woensdag gepubliceerde prognoseDe koopkrachtcijfers vallen lager uit dan het kabinet op Prinsjesdag voorspiegelde. 

‘Door de gure wind uit het buitenland valt de economische groei in Nederland terug’, stellen de CPB-onderzoekers. Maar de effecten op de arbeidsmarkt blijven beperkt, doordat vacatures zullen toenemen.  Toch zal de werkloosheid volgend jaar voor het eerst in vijf jaar weer groeien, voorspelt het CPB.

Het gemiddelde salarisniveau neemt toe, zij het mondjesmaat. ‘De loonstijging is beperkt, gezien de krapte van de arbeidsmarkt’, zegt CPB-directeur Laura van Geest. Het economische beleid van het kabinet leidt dit jaar tot een hoog inflatiecijfer van 2,6 procent – 1 procent hoger dan vorig jaar. De inflatie, een algemene indicatie voor de hoogte van het prijsniveau, zal in 2020 weer afnemen tot 1,4 procent. 

Koopkracht
Doordat gemiddelde loonontwikkeling minder hard stijgt dan voorzien en de spaarrente voorlopig bevroren blijft, heeft het CPB de koopkrachtontwikkeling omlaag bijgesteld. Op Prinsjesdag voorzag het kabinet een koopkrachtverbetering voor vrijwel alle Nederlanders van gemiddeld 1,5 procent. Door lastenverlichting krijgt 96 procent van de huishoudens meer te besteden, luidde toen de belofte.

Het CPB zat in december iets hoger met de voorspelling voor de koopkracht van volgend jaar: 
1,6 procent. Dat die prognose lager uitvalt, is een flinke tegenvaller voor premier Rutte.

De koopkrachtcijfers bieden een aanduiding hoeveel meer of minder de gemiddelde burger te besteden krijgt, op basis van het voorgenomen economisch beleid. Dit jaar schroefde het kabinet het lage btw-tarief op van 6 naar 9 procent en verhoogde het de belasting op onder meer verzekeringen, energie en auto’s. Tegelijkertijd rekende Rutte erop dat winstgevende ondernemingen de salarissen van haar werknemers zouden opstuwen. Samen met de verlaging van inkomstenbelasting moest dat de koopkracht flink aanjagen.

De economie draait goed en burgers moeten dat ook in de portemonnee gaan voelen, benadrukten verschillende ministers beurtelings. Maar nu een enorme salarisvlucht uitblijft en de inflatie wel op peil blijft, wijzen kabinet en werkgevers elkaar aan als hoofdschuldige voor de tegenvallende koopkrachtcijfers.

Rutte haalde zaterdag uit naar de grote bedrijven in Nederland ‘waar de winsten tegen de plinten klotsen’, maar waar werknemers daarvan weinig terugzien op de loonstroken. Werkgeversorganisatie VNO-NCW riposteerde Ruttes kritiek door te stellen dat de loonstijgingen in cao’s gemiddeld 3 procent bedragen. Volgens de ondernemers zijn de btw-verhoging en hogere energiekosten de voornaamste oorzaken van het achterblijven van de koopkracht.

Uit een analyse van de Volkskrant blijkt dat de winsten van de 75 grootste beursgenoteerde bedrijven de afgelopen jaren fors zijn toegenomen en de gemiddelde cao-lonen daarbij flink achterblijven. Er is weliswaar een kleine stijging waarneembaar, maar die loonontwikkeling verbleekt grotendeels door inflatie en lastenverzwaring. Als die salarissen niet snel verder stijgen, dan dreigt Rutte de verlaagde vennootschapsbelasting voor bedrijven te offeren voor een lagere inkomstenbelasting.

Koopkracht, iets waar de doeners van de VVD al bijna tien jaar verantwoordelijk voor zijn, schreef Sheila Sitalsing maandag in haar column. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden