Column

Economische groei voor nieuwe coalitie: wat hiermee te doen?

Volgend jaar pas zijn de verkiezingen, en dan volgt vast een politiek lastige formatie die even duurt, maar aan het eind van de volgende zomer kan de nieuwe coalitie dan toch gaan regeren. Deze week verscheen het kwantitatieve fundament voor die nieuwe coalitie: de ramingen voor de economie gedurende de volgende kabinetsperiode van het Centraal Planbureau (CPB).

Frank Kalshoven
null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Korte versie: dat kon een stuk beroerder. Om niet te zeggen: lekker startpunt. Beren zijn er ook op de weg, en valkuilen, en haken en ogen. Wat hiermee te doen?

Het CPB verwacht een gemiddelde economische groei per jaar van 1,8 procent, en met zo'n groeiniveau gaan veel dingen vanzelf goed. De werkgelegenheid trekt aan en de werkloosheid daalt. Het financieringstekort slaat om in een overschot en de staatsschuld daalt fors. Zo'n uitgangspositie had het huidige kabinet ook wel gewild.

De beer: terwijl de overige overheidsuitgaven gematigd groeien, knallen de zorgkosten door het plafond. Met een verwachte groei van 3,3 procent per jaar, verteren de zorgkosten een steeds grotere portie van de collectief gefinancierde uitgaven.

Grootste valkuil: de economie mag lekker groeien, de koopkracht staat op nul. Alle groei wordt, bij ongewijzigd beleid, gebruikt om de overheidsfinanciën te verbeteren en de groei van de collectieve uitgaven te bekostigen. De burger heeft het nakijken.

De haken: het CPB mag een gemiddelde groei van 1,8 procent verwachten, het wijst ook nadrukkelijk op de kans dat de groei lager uitvalt. Een harde landing van de Chinese economie, nieuwe crisis in het eurogebied, gelazer in de financiële sector, en je bent zo een half procent groei kwijt - of erger.

De ogen: 1,8 procent groei is best aardig, maar is dat nou alles wat erin zit? Waarom groeit de economie niet steviger? De werkloosheid daalt wel, maar niet hard. De werkgelegenheid groeit wel, maar niet snel. De lonen stijgen, maar niet van harte. De investeringen van bedrijven nemen toe, maar vooral om productiecapaciteit te vervangen, niet om die eens lekker uit te breiden. En het overschot op de betalingsbalans verandert nauwelijks. Er hangt een grauwsluier om die groei. Het is wel een feestje, maar het wil maar niet gezellig worden.

Dit is dus het uitgangspunt waarmee de nieuwe coalitie het straks moet doen, en, in de aanloop hiernaartoe, de politieke partijen die nadenken over het plan voor Nederland waarmee ze de verkiezingen in willen gaan.

Deze plannen zullen dus - ongeacht de politieke kleur - een paar elementen moeten bevatten om serieus genomen te kunnen worden.

Eén: wat wil de partij met die zorgkosten doen? Ik zou zeggen: tem die beer. Zet het mes in de verwachte stijging van de zorgkosten om ruimte te scheppen voor andere dingen (waarover straks), maar daar kan een partij uiteraard ook anders over denken.

Twee: wat wil de partij met de koopkracht? Ik zou zeggen: tuimel niet in die valkuil, de koopkracht moet omhoog. Een partij kan, onder veel meer, ruimte maken door het temmen van de zorgbeer, en door wat minder voorzichtig te doen met de openbare financiën.

Drie: wat wil de partij met de risico's op nieuwe tegenslag? Ik zou zeggen: ontdoe je van die haak door te verklaren dat de overheid meevallers in de inkomsten netjes gebruikt om het financieringstekort te verkleinen (of het overschot te vergroten).

Een werknemer pakt zijn spullen in na ontslag. Beeld ANP XTRA
Een werknemer pakt zijn spullen in na ontslag.Beeld ANP XTRA

Vier: wat wil de partij met dat slome feestje? Ik zou zeggen: draai andere muziek. Neem gerust wat ruimte op de begroting voor extra overheidsinvesteringen. Geen overheidsconsumptie of overdrachten die je investeringen noemt omdat het beter klinkt. Echte investeringen. In spullen, bijvoorbeeld een duurzame energievoorziening en isolatie van de woningvoorraad. En in mensen, bijvoorbeeld in een leven lang leren.

Kortom: het startpunt is goed, en er is ook nog volop ruimte voor verbetering.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden