AnalyseCorona in venezuela

Economische crisis raakt Venezuela harder dan het coronavirus zelf

Een straat in Caracas tijdens de lockdown.Beeld REUTERS

Het aantal besmettingen in Venezuela is de vijftig niet gepasseerd, toch zit het land sinds dinsdag in lockdown en zakt het verder af in armoede. Meer nog dan het virus zelf raakt de economische crisis het land. 

In sneller tempo dan het virus zich vermenigvuldigde, trok de angst voor de epidemie afgelopen week door Zuid-Amerika. Veel regeringsleiders lijken te erkennen dat de gezondheidszorg in hun landen een grote uitbraak niet aankan. Het devies is dan ook: maximale preventie. 

Sinds maandag sloten grenzen en legden presidenten een voor een het dagelijks leven in hun landen aan banden. ‘Als wij niet bewegen, beweegt het virus ook niet’, stelde de Argentijnse president Alberto Fernández toen hij donderdag een ‘totale quarantaine’ afkondigde.

Nergens is de noodzaak om verspreiding van het virus te voorkomen zo groot als in Venezuela. Onder socialist Nicolás Maduro, die na de dood van Hugo Chávez in 2013 het roer overnam, verkeert het land al jaren in een diepe economische crisis. Een groot deel van de bevolking heeft amper toegang tot eten en water en is afhankelijk van voedselpakketten van de regering. Die schaarste heerst ook in de ziekenhuizen, die kampen met een gebrek aan medicijnen en middelen.

Olierijkdom

De linkse populist Chávez deelde de olierijkdom van Venezuela met de onderklasse, wat hem ongekend populair maakte onder arme Venezolanen. Maar de olieverslaving speelt het land parten nu de prijs van olie de afgelopen jaren in rap tempo is gedaald en het land nauwelijks andere bronnen van inkomsten heeft. 

In 1998 produceerde Venezuela nog 3,3 miljoen vaten olie per dag, vertelt Urbi Garay, hoogleraar financiën bij de private managementopleiding IESA in Caracas. ‘Een paar jaar geleden waren het nog 2,5 miljoen vaten, de productie is inmiddels teruggevallen tot slechts 800 duizend vaten per dag.’

Terwijl de Verenigde Staten dankzij de schaliegasrevolutie weer aan kop gaan als ‘s werelds grootste olieproducent, kan het internationaal omstreden regime van Maduro zijn olie aan steeds minder landen kwijt. Bovenop de gekelderde productie volgde deze maand een vrije val van de olieprijs. 

Temperen

Rusland (weliswaar een van Venezuela’s laatste bondgenoten) weigerde begin maart mee te doen aan afspraken met andere olieproducerende landen om de productie te temperen en zo de prijs hoog te houden. Het gevolg: bijna tweederde van de Venezolaanse olie-inkomsten ging in rook op.

Garay: ‘Dat is verschrikkelijk voor een land dat al in armoede verkeert. Sinds 2013 is het bruto nationaal product met ongeveer 65 procent gedaald, een economische krimp zelden vertoond in een land in vredestijd.’ 

Venezuela heeft geen enkel vet op de botten meer over. De regering heeft een betalingsachterstand op haar buitenlandse schulden en heeft daardoor geen toegang meer tot internationaal krediet, zegt de econoom.

Onder die omstandigheden hoeft het coronavirus niet eens echt voet aan de grond te krijgen in Venezuela om toch immense schade aan te richten. Nu de economie in grote delen van de wereld vrijwel stilstaat, is ook de koers van de bolivar, de Venezolaanse munt, gekelderd. 

Nood is hoog

Hoe hoog de nood is, bleek dinsdag toen Maduro het Internationaal Monetair Fonds − een door zijn regering jarenlang verguisd kapitalistisch instituut − vroeg om een lening van 5 miljard dollar. 

De president kreeg een ‘nee’ terug. Onder de landen die bij het IMF zijn aangesloten, was geen consensus over de rechtmatigheid van zijn regering: meer dan vijftig landen erkenden vorig jaar oppositieleider Juan Guaidó als rechtmatige president van Venezuela.

Ook de politieke machtsstrijd heeft het land (en het regime) verzwakt. Guaidó wordt gesteund door de VS, die hun steun onder meer uitdrukken in stevige sancties tegen de regering van Maduro. 

Medicijnen

Die sancties zouden ook de import van medicijnen raken, stelde de president afgelopen weekend. Volgens persbureau AP vroeg hij de VS om de sancties op te heffen, maar die gaven geen gehoor. De maatregelen zouden de inkoop van voedsel en medicijnen niet treffen, meenden de Amerikanen.

Hoogleraar Garay geeft vanuit buurland Colombia college via internet terwijl zijn land al vier dagen in collectieve quarantaine verkeert. Mensen mogen alleen bij uitzondering de straat op en zijn dan verplicht een mondkapje te dragen. Handen wassen is volgens de WHO effectiever tegen het virus, maar water en zeep zijn schaarse goederen in Venezuela. 

‘De gezondheidszorg staat er slecht voor en een deel van de bevolking is al ondervoed’, zegt de econoom. Hij vraagt zich af of een huisarrest van alle Venezolanen überhaupt mogelijk is in een land waar een groot deel van de mensen ‘leeft van dag tot dag’, onzeker over waar de volgende maaltijd vandaan komt. 

Eerste coronapatiënt in Syrië – een land met slechts vier beademingsapparaten
In Syrië is zondagavond na dagen van ontkenning de eerste officiële coronabesmetting gemeld. Volgens minister van gezondheid Nizar Yazigi is een ‘buitenlander’ gediagnosticeerd met corona en zijn ‘passende maatregelen’ genomen om verspreiding te voorkomen.

Solidariteit gevraagd voor arme landen met gebrekkige medische zorg
In landen die zijn getroffen door oorlog, is de medische zorg meestal niet meer bestand tegen een grote virusuitbraak. De Verenigde Naties willen snel een noodfonds openen voor deze landen. Volgens VN-topman Antonio Guterres staan miljoenen levens op het spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden