Economie is nooit perfect

STEL, een autohandelaar heeft een uitstekend tweedehandsje te koop. Strak in de lak, de remmen piekfijn in orde, banden met goed profiel, weinig kilometers op de teller, altijd van een voorzichtig oud dametje geweest....

Jammer voor de handelaar. Het zal moeilijk zijn een koper te vinden voor die prijs.

Zoekt de koper dan geen goede auto? Jazeker, maar hij vertrouwt het niet dat dit karretje écht duizend gulden meer waard is. En voor slechts vierduizend gulden houdt de verkoper 'm liever zelf.

De koper stuit op een volgend probleem. Als de betere auto's in een bepaalde categorie niet voor de gemiddelde prijs worden verkocht, dan is die gemiddelde prijs dus te hoog: daar zitten de goede auto's dus niet bij.

Deze redenering kan – onder bepaalde omstandigheden – ertoe leiden dat alleen de allerslechtste goederen worden verkocht. Het dilemma doet zich voor bij tweedehands auto's, bij verzekeringen en op de arbeidsmarkt. Drie Amerikaanse economen (Akerlof, Spence en Stiglitz) kregen deze maand voor hun onderzoek naar imperfecte markten de Nobelprijs voor de Economie.

Het besef dat op markten sommige partijen onvolledige informatie hebben, was niet nieuw. De economische theorie zei altijd: het geeft niet als de vraag- of aanbodkant niet alles van een transactie weet, als er maar een gemiddelde prijs tot stand komt. Maar de Nobelprijswinnaars van dit jaar hebben aangetoond dat zo'n gemiddelde feitelijk niet echt bestaat, waardoor markten soms helemaal niet tot stand komen.

Bij verzekeringen is het niet de klant, maar de verzekeraar die minder informatie heeft. De verzekeringsmaatschappij loopt het risico dat een autoverzekering sneller wordt afgesloten door degenen die van zichzelf weten dat ze roekeloos rijden. En iemand die weet dat een zeldzame ziekte in de familie voorkomt, zal zich sneller goed indekken tegen hoge medische kosten. De verzekeraar denkt poliskosten vast te stellen op basis van de gemiddelde, statistische kans dat iemand zijn auto in de prak rijdt of een zeldzame ziekte krijgt, maar trekt met zijn polis juist de mensen met een hoger risico.

Is er iets te doen aan dit probleem? Jazeker wel. Ziektekostenverzekeringen zijn in veel landen verplicht gesteld. En de Nobelprijswinnaars hebben het belang aangetoond van keurmerken, inspecties, garantie-afspraken en diploma's. Een autokoper wil best een duurdere occasion kopen, als hij drie maanden inruilgarantie krijgt. Blijkt de auto zijn geld niet waard te zijn, dan kan hij 'm altijd nog inruilen.

Maar verschillen in informatie tussen de vraag- en aanbodkant zijn nooit helemaal weg te werken. Niets in de wereld is perfect. En de economie blijkt daar bepaald geen uitzondering op te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden