Economen: 'Kabinet stelt met Miljoenennota echte keuzes uit'

Hoe worden de kabinetsplannen die uit de Miljoenennota naar voren komen, ontvangen door economen? 'Het is allemaal sprokkelwerk'.

Minister Jan Kees de Jager van Financien.Beeld anp

Sweder van Wijnbergen, econoom en hoogleraar:
'Het is goed dat premier Rutte doorgaat met bezuinigingen. Hij moet de overheidsfinanciën op orde brengen. Dat is goed voor zijn geloofwaardigheid en die van Nederland. Maar het is wel allemaal sprokkelwerk. De premier loopt met een boog om de grote problemen heen. Hij gaat grote hervormingen uit de weg. Ik had liever gezien dat hij hervormingen gefaseerd zou doorvoeren, zoals de aanpak van de hypotheekrenteaftrek en de AOW.'

'Het grote gemis in de Miljoenennota is het innovatiebeleid. Behoudens een paar subsidieregelingen doet minister Verhagen niets aan het stimuleren van de innovatie. Blijkbaar heerst nog het denken van 20 jaar geleden dat grote bedrijven de motor zijn van de innovatie, terwijl dat nu echt bij jonge starters ligt. Daar wordt echter geen beleid op gemaakt.'

'De verborgen ster van dit kabinet is minister Edith Schippers (Gezondheidszorg). Zij weet haar plannen ondanks grote tegenstand toch door te drukken. Dat vind ik knap.'

'Ik denk niet dat Job Cohen gelijk heeft als hij zegt dat er minder bezuinigd moet worden, omdat dat beter is voor de economie. Een keynesiaans beleid werkt niet in een kleine open economie zoals de onze. Het is veel belangrijker om de staatsschuld te beperken en daarvoor moet je toch bezuinigen.'

Bas van der Klaauw, professor economie aan de VU:
'Het kabinet hanteert de kaasschaafmethode om te bezuinigingen. Ik ben daar niet zo'n fan van. Echte keuzes worden dan namelijk niet gemaakt. Neem de maatregelen rondom het persoonsgebonden budget (pgb). Iedereen wordt nu geraakt, doordat er over de hele linie gesneden wordt. Maar het zou beter zijn om te kijken wie het pgb nu wel nodig heeft en wie niet. Je moet dus slimmer bezuinigen dan er gewoon bij iedereen wat afhalen.'

'Een ander voorbeeld is de verlaging van de overdrachtsbelasting van 6 naar 2 procent. Dat klinkt leuk, maar het is een kostbare maatregel die bijna geen effect heeft op de woningmarkt. Als je echt wat aan de stagnerende huizenmarkt wil doen moet je kijken naar de hypotheekrenteaftrek en het aantal mensen in een sociale huurwoning verminderen. Dat zijn echte keuzes, maar die worden door dit kabinet niet gemaakt.'

'Dat komt ook door de samenstelling van dit kabinet. Voor allerlei grote impopulaire maatregelen heeft de regering de steun van de oppositie nodig, omdat Wilders ze niet wil steunen. Maar de oppositie krijgt daar ook een keer genoeg van. Eigenlijk betekent het met dit kabinet vier jaar stilstand.'

David Hollanders, econoom Universiteit van Tilburg:
In de Miljoenennota mis ik een gevoel van urgentie, zowel over de eurocrisis en de oplossingen daarvoor, als over een mogelijke recessie in Nederland. De eurocrisis wordt wel genoemd, maar staat niet centraal. Nederland staat wel - alles bij elkaar opgeteld - voor 200 miljard euro garant voor schulden binnen Europa. Als ook maar 10 procent van die garantstelling moet worden nagekomen, stijgt het begrotingstekort enorm. Maar dat wordt in de nota buiten de balans gehouden. Op zich is dat gebruikelijk, maar het zou wel genoemd moeten worden.'

'Ik twijfel er niet aan dat een aantal Europese landen failliet gaan en daar moet iemand voor betalen. Ik pleit voor een herstructurering van de schulden, waarbij in de eerste plaats de banken en aandeelhouders de verliezen zullen moeten nemen. Maar daarover vinden we niets terug in de Miljoenennota.'

'In Nederland dreigt een recessie door een aflopende vraag. De afgelopen jaren hebben we altijd veel uitgegeven en op krediet geleefd, maar nu zijn we ineens aan het afbetalen en houden we de hand op de knip, de overheid incluis. Maar het is belangrijk dat mensen blijven besteden om de economie op gang te houden. Dan moet je niet korten op de lage inkomens. Doordat er nu gekort wordt op de bijstand en doordat de zorgpremie omhoog gaat zullen de bestedingen onder die groep afnemen.'

'We hebben inmiddels wel geleerd dat teveel schuld niet gezond is. Die boodschap zou ik duidelijker in de Miljoenennota terug willen zien. Pak bijvoorbeeld de fiscale aftrekbaarheid van schulden bij bedrijfsovernames aan. Dat levert geld op en remt de schuldengroei af. Hetzelfde geldt voor de hypotheekrenteaftrek; die regeling zou ook moeten worden aangepakt. Met andere woorden: uit de nota blijkt geen grote urgentie voor de echt grote problemen waar we mee te maken hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden