Eclectisch

Het is een woord dat meer mist dan duidelijkheid brengt. Niettemin gebruikt iedereen het.

Carice van Houten heeft een cd gemaakt. Cornald Maas had hem al gehoord, zei hij in het tv-programma Opium Oerol tegen actrice en zangeres Hadewych Minis. Maas: 'Hij klinkt een beetje eclectisch, een beetje loungy-achtig, een beetje jazzy-achtig...' Vraagje van Minis, een tikje sceptisch: 'Wat is eclectisch ook alweer?'


Au. Maas keek even weg, en stamelde: 'Ja, dat gaan we verder ondertitelen, na afloop van deze uitzending. Ik citeer de producer ook maar, hè.' Minis: 'Ah ja. Heel goed.'


Een veelzeggend gevalletje van spijker en kop. Het woord eclectisch is een hol cliché uit de wereld van de kunst(kritiek). Want wat betekent het ook alweer? Niemand lijkt het te weten. De internetnaslagwerken zeggen: 'Term, toegepast op kunstwerken, in het bijzonder op 19de- en 20ste-eeuwse bouwkunst, waarbij elementen van twee of meer historische stijlen gecombineerd worden.'


Aha. Carice gaat in de oude bouwkunst.


De papieren Van Dale dan (twaalfde druk, 1995): 'Het beste uitkiezend. Eclectisch te werk gaan; eclectische wijsgeren.' Dus Carice is niet zo dom geweest de slechtste liedjes uit te kiezen voor haar cd.


Het gaat hier niet om Maas, Carice of haar producer. Het gaat om de wet die uit dat ene woordje valt te destilleren: het woord eclectisch brengt meer mist dan duidelijkheid. Iedereen doet eraan mee. Het AD liet vorige week een paar bezoekers aan het woord van een 'literair diner' in Amersfoort die een aantal foto's kreeg voorgeschoteld. Een vrouw werd gevraagd wat ze ervan vond: 'Nou, wij zijn hier met onze leeskring en hadden dus een literaire bijeenkomst verwacht. Gelukkig heb ik wel wat met foto's, dus heel erg is het niet. Ik vond het eclectisch en gevarieerd.'


Juist, ja. Eclectisch én gevarieerd.


NRC Handelsblad over de Belgische choreograaf Alain Platel: 'Was zijn werk voorheen eclectisch en bood het plaats aan amateurdansers, hiphoppers, acrobaten en straatartiesten, de laatste jaren is met een min of meer vaste kern technisch sterke dansers een eigen bewegingstaal ontwikkeld, van menselijk lijden.'


Ook in deze krant komt het woord geregeld voorbij, lang niet alleen op de kunstpagina's. De Ruslandcorrespondent interviewde de uitgeefster Irina Prochorova. Het ging over Michail Prochorov, een oligarch met politieke ambities. Vraag: 'Hoe zit het met Prochorovs programma? Is hij niet heel eclectisch?' Het antwoord: 'Hij is natuurlijk liberaal, maar in Rusland hebben al die categorieën, zoals links, rechts, liberaal of socialist eigenlijk geen betekenis.'


Niet links, niet rechts, maar eclectisch. Een politieke stroming die Volkskrant Magazine-columniste Hanna Bervoets uitdraagt in de badkamer: 'De gordijnen hadden een eclectisch motief dat je nog weleens op jassen van vrouwen op de markt ziet: een melange van paarse vegen en mintgroene streepjes.'


Duidelijk: eclectisch is volgens de meeste gebruikers een chic woord voor een mengelmoes. Een ratjetoe. Anything goes, in de eclectische bouwkunst van de hedendaagse taal.


Het AD interviewde vorig jaar Monique van der Reijden, styliste en trendwatcher ( 'Het interieur wordt flexibeler, textiel belangrijker en we halen het landschap binnen.'). Over haar eigen inrichting. 'Mijn interieur is rustig eclectisch te noemen. Meer een verzameling van objecten dan een gecoördineerd geheel.'


Het is bij haar thuis rustig een zooitje te noemen.


Ook opmerkelijke taal gehoord of gelezen? Mail naar taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden