Echte wetenschap

Adriana Esmeijer was jarenlang wetenschapsvoorlichter van de Vrije Universiteit Amsterdam. Interessante jaren, daar niet van, maar gaandeweg viel haar iets merkwaardigs op....

Martijn van Calmthout

Esmeijer, tegenwoordig hoofd voorlichting van de Erasmus Universiteit Rotterdam: 'Sterker, in de voorlichting worden bèta-onderwerpen meetbaar minder naar voren geschoven dan alfa en gamma. En toch pikken de media juist die bèta-onderwerpen op.' Ze schreef daar een proefschrift over, waarop ze donderdag promoveerde aan de VU.

Betekent haar proefschrift dat er volgens de promovenda iets mis is met de Nederlandse wetenschapsjournalistiek?

Esmeijer: 'Ik zeg niet dat er iets mis is. Ik zeg dat er een eenzijdig beeld ontstaat van wat wetenschap is. Uit onderzoek blijkt dat het publiek de term ''wetenschap'' vooral associeert met de wetenschapskaternen en -pagina's in de landelijke en regionale dagbladen. Die doen vooral natuurwetenschap. En dus denkt men dat wetenschap eigenlijk bèta-wetenschap is.'

- Taalkunde en geschiedenis krijgen misschien elders in de krant aandacht?

'Minder. En in elk geval vaak niet onder de noemer wetenschap of onderzoek.'

- En is dat erg?

'Het is niet erg, ik stel vast dat er processen zijn die leiden tot een eenzijdig beeld van wat wetenschap is.'

- Welke processen?

'Wetenschap, denkt een redactie, is iets moeilijks en technisch. En toch belangrijk omdat het bijvoorbeeld toepasbaar is. Dat is het verwachtingspatroon. Daar houdt men zich aan.'

- Klakkeloos, denkt u?

'Dat zal best verschillen. Het is alleen opvallend hoe coherent wetenschapsjournalisten zijn in hun antwoorden op vragen over keuzes, terwijl ze nauwelijks van elkaar weten hoe ze werken. Kennelijk is er een soort beroepscode voor wat een wetenschapsjournalist wel en niet doet.'

- Zou dat geen bewuste keuze zijn? De katernen zijn vaak de enige plek in de krant waar natuurwetenschap echt de ruimte krijgt.

'Hoe moet ik dat als lezer weten? Ik zie een eenzijdig eindproduct.'

- U vroeg alleen alfa-onderzoekers of ze vinden dat ze te weinig in de katernen terechtkomen. Het antwoord lijkt voorspelbaar.

'Alfa's waren nog nooit onderzocht, dat is nieuw werk. Maar bovendien heb ik de hele keten bekeken tussen het alfa-onderzoek en wat er uiteindelijk in de kranten verschijnt.'

- En dan blijkt?

'Dat dat proces niet optimaal verloopt.'

- Dus moet alles anders, vindt u?

'Ik vind niks, ik meet iets en verklaar het.'

- Maar in de conclusies van uw proefschrift staat het vol met dingen die móeten. Er moet meer aandacht komen voor onderzoek als proces. En ook meer aandacht voor multidisciplinaire research.

'Als, áls je evenwichtiger wetenschapscommunicatie wenselijk vindt, moet je dat soort dingen doen. Ik zeg niet dat het per definitie móet. Sterker: ik lees de katernen met plezier.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden