Echte tranen en rozen na strijd tussen oud en jong

Een oude schrijfster, die ook college geeft, ontmoet in haar appartement een jonge schrijfster die een van haar studenten is....

In een aantal ontmoetingen schetst de Amerikaanse toneelschrijver Donald Margulies in zijn stuk Collected Stories hoe die ongelijke verhouding langzaam een evenwicht vindt en uiteindelijk op de tegenovergestelde manier opnieuw ongelijk wordt. In een niet minder dan sublieme bewerking van Coot van Doesburgh wordt Verzameld Werk gespeeld door Ellen Vogel en Roos Ouwehand in de rollen van Margot Jacobsen (oude schrijfster) en Iris van der Meulen (jonge schijfster).

In een overdadig aangekleed decor (elke schemerlamp, elk schilderijtje op de juiste plaats) heeft Van Doesburgh het stuk geheel naar Nederland verplaatst. Recensies worden gelezen in Vrij Nederland, in de boekenkast staat Elsschot, door de ramen zien we Amsterdamse grachtenhuisjes. Margot wordt gebeld door Kees Fens en Hugo Claus, de jonge schrijfster debuteert in Propria Cures en geeft een lezing in De Balie.

In deze herkenbare omgeving speelt zich een klein drama af, want natuurlijk wordt de jonge schrijfster ontdekt en ervaart de oude schrijfster hoe eindig het leven is. Dat gebeurt in een aantal scènes waarin uitvoerig wordt gesproken over het schrijversschap, en over de verhouding tussen de literatuur en het echte leven. Soms is dat iets te veel van het goede; voor de pauze duurt Verzameld Werk een hoofdstuk te lang.

Adembenemend daarentegen is de confrontatie tussen beide dames als de één het levensgeheim van de ander (oude schrijfster had een jarenlange verhouding met Willem Elsschot) verwerkt in haar eerste roman.

Het acteursgevecht dat hierop volgt, is het hoogtepunt van de voorstelling, waarbij door het toneelverhaal heen ook het verhaal van Ellen Vogel en Roos Ouwehand speelt: oude actrice ziet haar laatste rol naderen, jonge actrice neemt het stokje over.

In de zorgvuldige regie van Peter Oosthoek ligt het accent op loepzuiver acteren. Roos Ouwehand begint iets te onstuimig en met te harde stem, waardoor zij de opvallend timide Vogel bijna van toneel blaast. Maar later wordt de zaak rechtgetrokken en ontstaat een mooi evenwicht . Vogel laat in de aangrijpende finale superieur toneelspel zien: die fabuleuze stem, die chique maar toch aardse houding - perfect bestudeerd, en toch van binnenuit gestuurd. Het slotbeeld van een vrouw alleen, in prachtig herfstlicht gevangen in haar erker, zal voorlopig aan Ellen Vogel verbonden blijven.

Verzameld Werk is geen sentimentele voorstelling, hoewel op toneel regelmatig naar tissues wordt gegrepen. Pas tijdens het langdurige slotapplaus, als Ouwehand tot verrassing van Vogel met een bos rozen opkomt en die met gepaste afstand aan haar majestueuze tegenspeelster overhandigt, komen de echte tranen, zowel op toneel als alom in de zaal. Oude handen raken jonge handen aan, rijpe ervaring ontmoet pril talent. Buiten vallen de bladeren van de bomen, maar de zon schijnt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden