Echte ‘RHL’ met ‘ritmische dynamiek’

Ook Rembrandt-kenner Ernst van de Wetering herkent de hand van de meester in De lacher...

Amsterdam Ook al wordt het belang van zijn conclusies tegenwoordig soms openlijk gerelativeerd, het was bij dit schilderij toch weer actueel. Wat zou Ernst van de Wetering (70), meer dan zijn halve leven al Rembrandt-expert, vinden van het schilderij De jonge Rembrandt als Democritus de lachende filosoof? Het schilderij, dat vorig jaar oktober werd geveild voor 2,2 miljoen pond bij het kleine Britse veilinghuis Moore, Allen & Innocent dat, treffend bij de laatste van deze drie namen, het werk nietsvermoedend in de catalogus had staan als ‘vermoedelijk van een navolger van Rembrandt’, voor 1.000 tot 1.500 pond.

Gisteren maakte Van de Wetering in een interview in HP/De Tijd bekend dat hij overtuigd is van de eigenhandigheid van Rembrandt in het schilderij. Onder meer omdat de richting van de penseelstreken in de signatuur ‘exact hetzelfde’ is als in een ander, geheid authentiek werk met dezelfde ‘RHL’ als handtekening.

Van de Wetering, die van de eigenaren in Londen twee dagen de tijd kreeg om het schilderij te bestuderen, acht het schilderij ‘in verbazend goede toestand’ en herkent de hand van de meester verder voornamelijk op gronden van stijlkenmerken. Het vertoont volgens hem een ‘heel eigen ritmische dynamiek’ die in veel ander werk van Rembrandt ook is terug te vinden. Maar in dit schilderij als eerste. Het werd geschilderd in 1628, in de vroege jaren van Rembrandts carrière, in Leiden.

In oktober vorig jaar al had Jan Six XI, hoofd oude meesters bij veilinghuis Sotheby’s in Amsterdam, zich in de Volkskrant uitgesproken voor een toeschrijving aan Rembrandt. Dat was eveneens op grond van de stijl van schilderen en de handtekening, die in de nog natte verf geplaatst is. Maar uitgebreid onderzoek was toen nog niet verricht, en Six had het schilderij niet met eigen ogen gezien.

Experts van het Rijksmuseum hadden op basis van afbeeldingen van het schilderij het vermoeden dat het niet eigenhandig was, en wilden het werk eerst naast verwante schilderijen in andere collecties zien, zoals een authentiek zelfportret uit hetzelfde jaar in het Germanisches Nationalmuseum in Neurenberg.

Het wachten was dus op deze uitspraak. De verkoopwaarde van het schilderij steeg ermee, zoals Six in oktober al aangaf, tot minstens 8 miljoen euro, waarschijnlijk tien. Six vermoedde dat de gelukkige koper een handelaar is. Daarover is nog niets bekend; het Rembrandthuis, dat de opnieuw ontdekte Rembrandt binnenkort toont, ‘doet geen uitspraken over de eigenaar’.

Omdat het om het vroegste portret gaat waarin Van de Wetering de bijzondere, typerende hand van de meester herkent, is het een sleutelstuk geworden en ‘cruciaal voor begrip van Rembrandts vroege experimentele fase’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden