Echte kerels spelen harp

Denk je aan een harpspeler, dan denk je aan langharige, delicaat tokkelende nimfen. Maar nu is er Remy van Kesteren (23). Hij won de Elisabeth Evertsprijs en speelt op Night of the Proms.

Wat had hij te zoeken tussen Anastacia en The Jacksons? Op die vraag moest Remy van Kesteren, de 23-jarige, pas afgestudeerde maar toch al spraakmakende harpist, een tijdje kauwen. Natuurlijk was het 'super' om door Europa te toeren met het muziekspektakel dat Night of the Proms heet. Waar vond hij anders op één avond 17 duizend man publiek?


Aan de andere kant meende de verse winnaar van de Elisabeth Evertsprijs voor klassiek talent te begrijpen hoe beeldvorming werkt. Leuk, zo'n bezoekje aan de 3FM-studio van Giel Beelen. En stoer was de battle die hij met slagwerkers uitvocht in De Wereld Draait Door. Maar voor je het wist zat je in de hoek waar het gaat om de buitenkant, 'en niet om hoe je speelt en wie je bent'.


Het klinkt onverwacht prudent uit de mond van de muzikant die in de pers al is uitgemaakt voor handige donder. 'Leuk gevonden', reageert Van Kesteren, 'maar zo voel ik het niet. Ik twijfel juist aan alles. Tegelijkertijd ben ik ongeduldig en ambitieus, dus zo'n elektronisch versterkte Moldau in Night of the Proms wilde ik tóch ervaren.'


Dit weekeinde krijgt hij in het Rotterdamse Ahoy opnieuw de kans om af te rekenen met het imago van de harp als een poezelig instrument voor delicaat tokkelende nimfen. 'Knap waardeloos' vindt hij dat cliché. Natuurlijk vormen dames de meerderheid, ook in Nederland, waar de harpdiva's luisteren naar namen als Godelieve Schrama, Gwyneth Wentink en Lavinia Meijer. 'Maar het gaat in golven', weet Van Kesteren, 'en de situatie verandert snel. Op de grote internationale concoursen winnen tegenwoordig opvallend veel jongens.'


Zelf werd hij als 5-jarige van de schommel gelokt door mysterieus getokkel uit een open raam. Op z'n 10de stapte Remy van Kesteren het Utrechts conservatorium binnen en voordat hij de opleiding afgelopen zomer met de hoogste lof afrondde, kon hij al terugkijken op twee succesvolle edities van zijn eigen Dutch Harp Festival.


Real men play the harp, luidde afgelopen voorjaar het festivalmotto. Een knipoog, zegt hij, meer niet. Sterker nog: 'Ik zou het verschrikkelijk vinden als ze zeggen: Remy speelt zus of zo omdat hij een man is. Bij andere instrumenten vormt dat toch ook geen issue?'


Hij trok de afgelopen weken door het land als laureaat van Dutch Classical Talent, een stimuleringsproject van onder meer het Concertgebouworkest en Radio 4. In stukken van Debussy en Fauré strooide Van Kesteren sierlijke ploinks en ruisende arpeggio's uit over het publiek, geheel volgens de traditie. Maar in nieuw werk van de Nederlands-Argentijnse componist Carlos Micháns stuiterden de snaren ordinair voorbij.


Hij voelt zich niet gebonden aan 'heersende ideeën' over de harp. 'Neem het instrument: dat is al honderd jaar hetzelfde, terwijl de lijven en handen alleen maar zijn gegroeid. Ik heb in elk geval behoefte aan een forser formaat.' De bouwer die zijn uitdaging aanneemt, mag meteen aan de slag met een mechaniek om doorklinkende snaren te dempen. Nu vergt het smoren van ongewenste resonanties nog een choreografie van handen en vingers die Van Kesteren liever vrijhoudt voor de muziek.


Ook door het repertoire wil hij de bezem halen. Nieuwe muziek graag, hij speurt voortdurend naar 'de Mozarts van onze tijd'. Maar na een bezoek aan het archief van de Spaanse virtuoos Nicanor Zabaleta (1907-1993), beseft Van Kesteren dat kastenvol oude harpmuziek ligt te wachten op herontdekking. 'Van 90 procent had ik nog nooit gehoord.'


Sindsdien strijdt hij tegen het fabeltje van de schaarse harpliteratuur, dat onder vakgenoten een ware arrangeerwoede heeft veroorzaakt. De bron van het misverstand heeft hij inmiddels achterhaald: 'Een select groepje juryleden, vaak heel oud, bepaalt via de selectie-eisen van internationale harpconcoursen wat er wereldwijd op de conservatoria wordt gestudeerd. Hoog tijd dat het verandert.'


Intussen lijkt de Nederlandse harpmarkt met Godelieve, Gwyneth en Lavinia wel zo'n beetje verzadigd. Dat Van Kesterens carrière niettemin pijlsnel uit de startblokken schiet, schrijft hij zelf toe aan zijn voormalige lerares, Erika Waardenburg, de hofleverancier van de Nederlandse harpscene.


'Haar kracht is dat ze de eigenheid van elke leerling ontdekt. Ze schept geen klonen die elkaar later voor de voeten lopen.' Zijn eigen talent situeert hij in 'het gepassioneerde spel, opgaan in de muziek, in één stuk alles willen zeggen - wat het gevaar meebrengt dat ik soms de nuance uit het oog verlies.'


Daarom wilde hij per se een jaar in Parijs studeren bij Isabelle Moretti, de Franse hogepriesteres van het subtiele harpspel. 'Ze zei frustrerende dingen als: Remy, heb geduld, word rustig volwassen, alles wat je wilt zit al in je. Dat is vreselijk om te horen als je jong en onstuimig bent. Maar ze heeft gelijk en ik begin het te leren.'


Night of the Proms, Ahoy Rotterdam, 23/11 t/m 25/11, Nederland 1: 26/12.


Notp.com, remyvankesteren.nl.


Veelvuldig prijswinnaar

Remy van Kesteren is pas 23 jaar, maar heeft al veel prijzen in de wacht gesleept. Zo won hij de eerste prijs bij het Nederlands Harpconcours en bij het Prinses Christina Concours. In 2005 bemachtigde hij de eerste prijs bij het Provinciaal Concours en het Nationale Concours van de Stichting Jong Muziektalent Nederland. In 2008 behaalde hij op het Internationaal Harpconcours in Moskou een derde positie en in 2009 een derde prijs op het prestigieuze Internationaal Harpconcours in Israël. Ook won hij in dat jaar de finale van het concours van de Stichting Jong Muziektalent Nederland, wat hem de titel 'Jong Muziektalent 2009' opleverde.


Harpland Nederland

Een rijke, volle klank en geen ielig gepriegel. Zo typeert Remy van Kesteren het eigenzinnige geluid van de Nederlandse harpschool. Aan het andere uiterste van het spectrum plaatst hij de Franse aanpak: die is licht, virtuoos en snel.


De relatief korte Nederlandse harptraditie gaat terug op de in 1967 overleden Rosa Spier. Via Phia Berghout, Edward Witsenburg en Erika Waardenburg heeft Spiers invloed de jongste Nederlandse harpgeneratie bereikt. Die paart creativiteit aan een opmerkelijke ondernemingslust, met als recent succes de cd met Philip Glass-bewerkingen door Lavinia Meijer.


'Voor harpisten bestaan geen gebaande paden', verklaart Remy van Kesteren. 'We worden al vroeg gedwongen op een innovatieve manier na te denken over ons instrument en het repertoire.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden