Echte democratie en het recht op expertise

Het zou enige verbazing kunnen wekken dat de minzame Leidse rechtsfilosoof een rapport schrijft voor de PVV. Toch vloekt de conduitestaat van Paul Cliteur daar allerminst mee.

Het rapport Echte Democratie werd `als onafhankelijk onderzoeks werk vervaardigd door Forum voor Democratie op verzoek van de Partij voor de Vrijheid'.

Als de Leidse rechtsfilosoof Paul Cliteur (61) al met een politieke partij kan worden geassocieerd, zou dat de Partij voor de Dieren zijn - waarvan hij lijstduwer is geweest. Of de VVD, omdat hij ooit curator was van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van die partij. Maar niet de PVV. Dat hij, met Thierry Baudet, in opdracht van Geert Wilders een rapport heeft geschreven, zal dus enige verbazing wekken. Vooral bij al diegenen die menen dat een zo erudiet en minzaam man als Cliteur niets bij zo'n ruwe partij als de PVV te zoeken heeft.

Cliteur zelf doet over de aard van zijn betrekkingen met de PVV geen mededelingen. Maar zijn conduitestaat vloekt allerminst met het co-auteurschap van een rapport waarmee Wilders nu zijn voordeel doet. Het rapport is tenslotte slechts in opdracht geschreven van de PVV, maar niet onder regie van de PVV. Als liberaal zal Cliteur geen politieke partij het recht willen ontzeggen om een beroep te doen op zijn expertise - zolang hij als wetenschapper volledige autonomie geniet. En uit zijn verantwoording blijkt - misschien iets nadrukkelijker dan te doen gebruikelijk bij dit soort publicaties - dat de PVV zich niet met de inhoud heeft bemoeid.

Afgezien daarvan heeft Cliteur zich altijd ferm uitgesproken voor de rechten van Geert Wilders als gekozen volksvertegenwoordiger. Hij deelt Wilders' zorgen over de weekhartigheid van de democratie in het aangezicht van het islamitisch fundamentalisme. Hij nam aanstoot aan het gemak waarmee Wilders als fascist of NSB'er werd weggezet. Hij maakte bezwaar tegen de strafrechtelijke vervolging van Wilders - die hij niet als de oorzaak zag van 'bepaalde problemen' maar als het gevolg daarvan. Het eigenlijke drama is niet Wilders, of wat hij zegt, maar dat hij niet 'met zijn fietsje over straat kan'. Althans: niet zonder begeleiding.

Rechtsfilosoof Paul Cliteur.Beeld Hollands Hoogte

Cliteur zelf ondervond in 2004 ook dat de tolerantie tegenover islamcritici begrensd is. Nadat hij meerdere malen was aangevallen op zijn standpunten - die hij onder andere als columnist van Buitenhof vertolkte - besloot hij de publiciteit voortaan te mijden.

Ook vanuit het perspectief van de PVV is het onwaarschijnlijk dat Baudet en Cliteur voortaan de kern zullen vorm van een partij-denktank. De PVV onderhoudt weliswaar contacten met conservatieve groepen in, onder andere, de Verenigde Staten maar ze maakt als enige politieke partij in Nederland geen gebruik van de subsidieregeling voor een eigen denktank. Vooralsnog lijkt ze genoeg te hebben aan partij-ideoloog Martin Bosma.

De voor- en nadelen

Hoe realistisch is Wilders' plan voor een bindend referendum? U leest het hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden