Echte botenmannen

In de vastgoedsector zijn ‘bootjes’ een factor van belang. Geen wonder dat een van de hoofdrollen in de zogeheten vastgoedfraudezaak intussen is weggelegd voor de peperdure zeiljachten van Hallberg-Rassy....

Cees had een Franse boot, een Wauquiez, die aan vervanging toe was. Het werd tijd voor een Zweedse Hallberg-Rassy, de ‘Rolls-Royce onder de zeiljachten’. En dan liever het type HR 62 dan de HR 24. De Bouwfonds-topman nam Jan, zijn directeur projectontwikkeling, mee naar Nova Yachting International in Bruinisse, de enige Nederlandse importeur.

Ze zijn tegenwoordig beter bekend als Cees H. en Jan van V., verdachten in de vastgoedfraude-zaak. Toen op 13 november 2007 zeshonderd opsporingsambtenaren op 54 plaatsen in Nederland, België en Zwitserland invallen deden, werden de boten van de verdachten niet vergeten. In Menton, aan de Zuid-Franse kust, werd beslag gelegd op de boot van Jan van V. Op die boot nodigde Jan zijn zakenrelaties uit, bijvoorbeeld tijdens grote vastgoedcongressen. Bezoekers herinneren zich ‘een ontzagwekkende boot’, waarop Jan zelf aan het roer stond.

Diezelfde dag meldden de rechercheurs zich in Bruinisse bij Nova Yachting. De FIOD-ECD-ambtenaren wilden alles weten over Jan van V. Documenten met zijn naam erin werden in beslag genomen. De directeur van de botenimporteur werd verhoord, vooral over de gemeenschappelijke botengeschiedenis van de projectontwikkelaars Jan en Cees.

Jan kenden ze in Bruinisse als ‘een aardige en correcte’ vaste klant. Een echte botenman bovenal, ‘een man die geniet van boten, en die zijn hele leven al boten heeft gehad’. Ook over Cees spraken ze lovend: ‘H. heeft ook kennis van zaken. Hij is wedstrijdzeiler.’

Justitie was vooral geïnteresseerd in de Christel, een peperdure Hallberg-Rassy. Het OM wilde weten wie de eigenaar was van dit zeiljacht. De Christel zou een cadeautje zijn, en zeilende projectontwikkelaars geven geen cadeautjes zonder daarvoor iets terug te verlangen, wist het OM inmiddels.

Geur van corruptie

Geur van corruptie
In het justitieel onderzoek naar de megafraude bij het Rabo Bouwfonds en het Philips Pensioenfonds draait het om ‘niet-ambtelijke corruptie’. Volgens het OM hangt rondom veel grote vastgoeddeals de geur van corruptie. Zo werden de beslissers bij Bouwfonds en Philips – managers in loondienst met salarissen van een ton – peperdure Cartier-horloges, woningen en grote sommen geld in het vooruitzicht gesteld. De mannen beslisten over gebouwen en complexen die voor tientallen miljoenen van de hand gingen, een veelvoud van hun salaris.

Geur van corruptie
En er werden dus boten ingezet. Vreemd is dat niet. Een boot telt, in de wereld van het vastgoed. Vastgoedmannen houden van ‘bootjes’ – het verkleinwoord is essentieel. Geregeld staat een handelaar in het zakenblad Quote afgebeeld naast zijn nieuwste bootje. Op de Mipim, het jaarlijkse vastgoedcircus in Cannes, worden de echte deals gesloten op grote jachten, die voor even liggen afgemeerd in de haven.

Geur van corruptie
Vastgoedmannen zijn verzamelaars. Ze stapelen: een huis, en dan een buitenhuisje. Een vrouw, vriendin ernaast. Auto’s, liefst voor elke gelegenheid. En dan een boot, en nog een grotere boot.

Geur van corruptie
In de vastgoedbotenwereld bestaat een duidelijke hiërarchie. De snelle vastgoedmannen varen in Sunseekers of andere grote polyester sportboten. Motorboten zijn voor makelaars; de projectontwikkelaars zeilen. De Hallberg Rassy-mannen, met hun rode broeken. Een stijlvolle zeilboot is handig voor representatieve activiteiten; een dagje zeilen met relaties, een gezamenlijke inspanning leveren – dat werkt.

Geur van corruptie
Cees H., een van de hoofdverdachten in de vastgoedfraude, was een echte zeiler. Toen hij in 2001 afscheid nam als voorzitter van de raad van bestuur van Bouwfonds, liet hij zich in het vakblad Vastgoedmarkt trots fotograferen naast een model van een historische zeilboot. Eindelijk zou hij echt tijd hebben om samen met zijn vrouw op het water te zijn, zei hij. Alleen nog zijn groots gevierde afscheid – een door Bouwfonds betaald, flitsend theaterprogramma van het Nationaal Ballet in het Muziektheater – scheidde hem van zijn nieuwe leven op de boot.

Geur van corruptie
In de jaren negentig werd hij wel ‘mooie Cees’ genoemd, vanwege zijn ijdelheid en voorliefde voor mooie spullen. Die bijnaam paste wel bij de ambities van zijn werkgever, het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten, een overheidsbedrijf dat in 2000 werd verkocht aan ABN Amro, waarna Cees H. nog een jaar aanbleef als bestuursvoorzitter. Daar stond hij onder toezicht van de VVD-coryfee Hans Wiegel, die er vanaf 1998 tot 2006 president-commissaris was.

Geur van corruptie
De privatisering van het Bouwfonds was de laatste grote klus in loondienst van Cees. ‘Mooie Cees’ werd ‘Beauty Cees’, iemand die sindsdien werd gerekend tot de Nederlandse vastgoedelite. Hij werd adviseur van de overheid op vastgoedgebied, bekleedde vele commissariaten in de bouw- en vastgoedwereld, en werkte samen met mensen als oud-minister Ed Nijpels.

Geur van corruptie
Maar het echte geld, blijkt uit het strafrechtdossier, verdiende Cees de afgelopen jaren via Jan van V., die hem jaarlijks vele tienduizenden euro’s zou hebben betaald. Justitie onderzoekt of Cees wel echt gewerkt heeft voor dat geld, of dat de betalingen een andere achtergrond hebben. Zo wordt bijvoorbeeld onderzocht wat hij precies deed voor de 150 duizend euro die hij in 2006 kreeg betaald.

Verbazing

Verbazing
Cees H. ijverde er midden jaren negentig voor Jan van V. binnen te halen bij het Bouwfonds. De relatief onbekende Van V. was net een paar jaar projectontwikkelaar in Heemstede, maar werd door Cees naar voren geschoven als de perfecte kandidaat om de vastgoedtak van het Bouwfonds te laten floreren. Bouwfonds kocht in 1995 het vastgoedbedrijf van Van V. voor tien miljoen euro. Jan ging mee, en werd directeur bij Bouwfonds. De verbazing in de branche was groot, zeggen insiders. Waarom werd juist het bedrijf van Jan van V. opgekocht en werd die zelf directeur projectontwikkeling? En was zijn bedrijf wel zo veel waard?

Verbazing
Uit het strafrechtdossier blijkt dat ook justitie twijfels had over deze gang van zaken. Onder meer om die reden wordt onderzocht wie de bootjesliefhebberij van Jan en Cees betaalde. Was hier sprake van omkoping? Kocht Jan misschien een boot voor ‘Beauty Cees’ om hem te bedanken voor het inlijven van zijn bedrijf?

Verbazing
Samen reden Cees en Jan een aantal keren naar Bruinisse, op zoek naar de nieuwe boot. Uit een groot aanbod Hallberg-Rassy’s kozen zij op 10 oktober 1997 de HR 46. Bijna vijftien meter lang, en vier en een halve meter breed. Een prachtig motorzeiljacht, eersteklas materialen, op maat gemaakt voor de klant. Prijs: circa 600.000 euro.

Verbazing
Jan, cliëntnummer 310.482, betaalde Nova Yachting het bedrag. De rekeningen voor de verdere afwerking gingen ook naar hem. Ook vertrokken de topmannen naar Zweden, naar de werf van Hallberg-Rassy in Ellös, op het eiland Orust.

Verbazing
De HR 46 was een ontwerp van Germán Frers, de vermaarde Argentijnse scheepsarchitect. Tussen 1995 en 2005 werden 123 jachten van dit type vervaardigd. Een droomboot, volgens kenners, die in de jaren negentig in Duitsland nog werd uitgeroepen tot ‘Jacht van het Jaar’.

‘Man of the year’

‘Man of the year’
Hoewel hij alles betaalde, werd de HR 46 niet de boot van Jan van V. De Christel was van Cees H., ooit door een vastgoedvakblad uitgeroepen tot ‘man of the year’. Tegenover Nova Yachting en Hallberg-Rassy presenteerde Cees zich ook als de nieuwe eigenaar. Hij wilde alles weten over de uitvoering van de boot en de zogeheten extra’s. ‘H. is zich toen ook gaan bemoeien met de aanschaf van extra’s’, aldus de importeur tegenover de opsporingsambtenaren.

‘Man of the year’
Jan had trouwens voor de oplevering al tegen de botenhandelaar gezegd dat het zeiljacht naar Cees zou gaan. De Bouwfonds-directeur deed zijn baas de bestuursvoorzitter een boot cadeau.

‘Man of the year’
Cees haalde de boot zelf op en de HR 46 werd gearchiveerd onder zijn naam. De boot werd in 2000 onder de door H. bedachte naam Christel in het kadaster geregistreerd. ‘Hoe Van V. en H. dat onderling zouden regelen of geregeld hebben, is mij volledig onbekend’, aldus de botenimporteur.

‘Man of the year’
De tewaterlating van de Christel werd een feestelijke gebeurtenis. De hele top van het Bouwfonds was erbij. In het Brabantse Dinteloord, aan de overkant van Bruinisse, werd het geschenk voor Cees H. gedoopt.

‘Man of the year’
In het najaar van 2002 verkocht hij de Christel weer. Zoals bij zeilers vaker het geval is, kwam het moment dat hij wilde overstappen op een motorjacht. Cees liet Nova Yachting het schip verkopen. De opbrengst was zeker een half miljoen euro – een zeilboot is zeer waardevast. Cees kocht vervolgens een klein motorjacht, de Victor, waarmee hij nog weleens in Zeeland werd gezien. Later schafte hij in het Friese Heeg een Grand Banks Europe 42 aan. Hij noemde de in mahonie en teakhout uitgevoerde boot naar zijn vrouw, Pieternel.

‘Man of the year’
Ook de Pieternel is onderwerp van justitieel onderzoek. Er werd bij de grootscheepse huiszoekingen een in sierlijke letters geschreven contract aangetroffen, van de hand van Cees H. Daaruit viel op te maken dat ook deze boot niet, of niet volledig, door hem zelf was betaald. In het contract bood Cees H. Jan van V. ter compensatie veertien vaardagen per jaar aan, en een gedeelte van de opbrengst bij verkoop. Justitie stuitte ook op een brief van Cees H. aan een zakenrelatie in Duitsland. Daarin werd deze gesommeerd ‘als de sodemieter’ door te komen met de Grand Banks 42, een boot van zeker een half miljoen euro.

‘Man of the year’
In de Spray, het periodiek voor Grand Banks-eigenaren, staat Cees trots afgebeeld op zijn boot, met zijn vrouw aan zijn zijde. Hij was, aldus de Spray, een man van Hallberg-Rassy, waarmee hij vooral de Noord-Europese wateren bevoer. En nu was hij een Grand Banks-man, met in Stellendam zijn thuishaven. In de boot hing nog wel een foto van Cees, afgebeeld als zeiler op zijn Franse Wauquiez-boot.

Droomplek

Droomplek
Jan van V. kocht later bij Nova Yachting nog een Hallberg-Rassy, nu eentje voor zichzelf. Hij noemde de boot Nicolette, naar zijn vrouw, en gaf hem een droomplek in Menton. Als er wat aan de boot mankeerde, kwam een medewerker van Nova Yachting over voor de reparaties. Maar wat vooral van belang was, zeker in vastgoedkringen: Jan kocht een grotere boot dan Cees. Het werd een nóg luxer uitgevoerd type, de Hallberg-Rassy 53, voor 800.000 euro.

Droomplek
Het verschil in lengte met de Christel van Cees H. bedroeg tweeënhalve meter. Cruciale meters, voor zeilers én vastgoedjongens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden