Echt verklaarde Leonardo deed maar 55 miljoen euro

AMSTERDAM - Een van de meest spectaculaire en omstreden kunstvondsten van de laatste jaren, het schilderij Salvator Mundi, blijkt te zijn verkocht voor 75 miljoen dollar (55 miljoen euro) in een private verkoop van veilinghuis Sotheby's in New York, aan een onbekende verzamelaar.


Het schilderij werd drie jaar geleden aan Leonardo Da Vinci toegeschreven. Het was te zien in de Leonardo-tentoonstelling in Londen. De experts stonden ervoor en keken ernaar. Als het waar is, was het een wonder. Immers: van Leonardo zijn slechts veertien schilderijen bekend. Geen van die werken kan ooit op de markt komen, ze zitten allemaal 'vast' in musea of koninklijke collecties.


En toen was daar dus een vijftiende: Christus als Salvator Mundi (circa 1500), in 1958 nog bij Sotheby's in Londen geveild voor 45 pond, als zwak werk van een Leonardoleerling. De National Gallery gaf feitelijk 'goedkeuring' door het ronduit als een echte Leonardo Da Vinci tentoon te stellen. Enkele experts, onder wie de gerenommeerde Martin Kemp, waren overtuigd.


De prijs van het schilderij steeg naar een geschatte 120-200 miljoen dollar (85-140 miljoen euro). Naar nu blijkt, is het vorig jaar mei verkocht in New York. Sotheby's geeft geen commentaar op private sales, maar de verkoop wordt bevestigd door de New Yorkse handelaar Robert Simon, die het schilderij met een consortium van eigenaren rond 2005 voor 10 duizend dollar had gekocht op een Amerikaanse veiling.


Simon deed ook het onderzoek en liet het intensief overschilderde kunstwerk restaureren. Hij laat weten gebonden te zijn aan de afspraken van het consortium. 'Mijn enige commentaar kan zijn dat het schilderij niet langer op de markt is', aldus Simon. De verkoop werd vorige week bevestigd in The New York Times door verschillende handelaren, onder wie de Londense Anthony Crichton-Stuart. Ook werd bevestigd dat de aanvankelijke vraagprijs 200 miljoen dollar was (140 miljoen euro).


Het lagere verkoopbedrag kan verschillende redenen hebben. Het schilderij was hevig overschilderd. De hand van de meester kan er dus maar ten dele in worden gezien. Verschillende kenners twijfelen daarom aan de toeschrijving aan 's werelds grootste kunstenaar. Leonardo-expert Michael Kwakkelstein zegt vanuit zijn woonplaats Florence: 'Mijn hart ging niet sneller kloppen toen ik ervoor stond. Dat matte, uitdrukkingsloze gezicht van Christus. Het komt natuurlijk door al dat geknoei aan het schilderij.'


Kwakkelstein vindt dat de laatste restauratie, die bijna zeven jaar duurde en waarbij alle overschilderingen werden verwijderd, verantwoord is uitgevoerd. Maar hij is niet overtuigd: 'Die zegenende hand van Christus, het enige deel dat niet was overschilderd, is verbluffend goed. Het samenspel tussen licht en schaduw (sfumato) op deze hand is kenmerkend voor Leonardo. Het verraadt veel kennis van de werking van licht en van anatomie. Minder geslaagd vind ik de lichtval op het haar, op de plooien, de hals en de kristallen bol, dat kon Leonardo beter. Op zijn hoogst vermoed ik dat Leonardo er met leerlingen aan heeft gewerkt.'


Robert Simon daarentegen, werd gaandeweg het onderzoek overtuigder: 'Naast de hand zijn ook de krullen, het patroon van het kostuum, de bol en de zachte, Mona Lisa-achtige lippen van uitzonderlijke schoonheid.'


Michael Kwakkelstein vindt de onbevreesdheid waarmee het werk authentiek wordt genoemd ver gaan. Ook noemt hij de private verkoop opmerkelijk: 'Een werk van dit statuur zou niet zo snel weer uit het publieke zicht moeten verdwijnen. Salvator Mundi kwam, zag, overwon, er werd 75 miljoen dollar neergeteld en is nu weer foetsie.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden