Echt van de allergrootste schoonheid

Lezers en filmcritici van de Volkskrant zijn het aardig eens over wat de beste films van het afgelopen jaar waren. Sorrentino's eigenzinnige ode aan Rome streelde u het meest.

Hij had de hoop zelf al opgegeven, maar 2013 werd het jaar van Jep Gambardella. Ooit veelbelovend Italiaans schrijver, thans goed gekleed en ernstig verveeld journalist, een rol van meesteracteur Toni Servillo. Nu al 150 duizend Nederlandse bezoekers zagen Jep synchroon groepsdansen ('ah-ha-ah-ha-a far l'amore comincia tu') op een dakterras met uitzicht op de fraaiste puinhoop op aarde: Rome. 'Goddank, behalve crisis is er ook schoonheid', schreef mevrouw Esveld uit Zandvoort, die de beslommeringen van Jep boven aan haar lijst plaatste: 'Een film die me door dit jaar heen sleepte.'


Ze was niet de enige die er zo over dacht. De 36ste Volkskrant Film van het Jaar-verkiezing werd met een vinger in de neus gewonnen door Paolo Sorrentino en zijn La grande bellezza. Vanzelfsprekend waren er ook enkele stemmers die kanttekeningen plaatsten bij de massale omhelzing van juist deze Italiaanse film ('Dit deed Fellini veertig jaar geleden al, en beter' - de heer Stijnman uit Amsterdam), maar met bijna duizend punten voorsprong op de nummer twee (Quentin Tarantino's Django Unchained) bestaat er geen twijfel: in bioscoopjaar 2013 zegevierde het stijlvol defaitisme van Jep Gambardella.


Dat gezegd hebbende: ook Nederland deed het goed, met maar liefst twee titels in de toptien: Borgman (5) en De nieuwe wildernis (9). Sommige stemmers trokken verbanden tussen hun favoriete films. 'Het is moeilijk kiezen tussen Borgman en La grande bellezza. In stijl, beeld en verhaal verschillen de films van elkaar als dag en nacht, maar beide geven een scherpe kijk op het hedonisme van onze maatschappij', aldus mevrouw Vervelde uit Amsterdam. 'La grande bellezza is het antwoord op de crisis van de westerse cultuur', schreef de heer Bosman uit Arnhem over zijn favoriet. Dat kon niet worden gezegd van die 'nihilistische komische griezels' uit Borgman, die hij niettemin op plaats 2 zet. Van Warmerdam eindigde in opvallend veel lijstjes op die alleszins eervolle plaats, net achter de Italiaan.


Mevrouw Dictus uit Oss meldt obstructie; de betere films gaan in haar gemeente vaak pas later in roulatie. 'Vandaar dat ik er niet veel gezien heb. We zijn hier nog bezig met 2012!' Er is hoop, voor Oss. Binnenkort verschijnt ook daar Jep Gambardella.


Beste Nederlandse: Borgman


Met 110 duizend bezoekers deed de laatste film van Alex van Warmerdam het redelijk in de bioscopen, en in de filmhuizen zelfs goed. Borgman werd ook de Nederlandse inzending voor de Oscars, maar heeft de eerste selectie in de categorie niet-Engelstalige film niet doorstaan. Wie wel bij de groslijst zit, die volgende week wordt bekendgemaakt: de grote publiekswinnaar van het afgelopen jaar, het Italiaanstalige La grande bellezza.


1 La grande bellezza 5092


2 Django Unchained 4117


3 La vie d'Adèle 3433


4 Borgman 2998


5 Gravity 2987


6 Blue Jasmine 2843


7 Inside Llewyn Davis 2149


8 Silver Linings Playbook 1921


9 De nieuwe wildernis 1855


10 The Master 1798


11 Zero Dark Thirty 1617


12 The Act of Killing 1278


13 Before Midnight 1133


14 The Hunger Games 2: Catching Fire 1096


15 Paradies: Liebe 1093


16 Boven is het stil 1065


17 The Hobbit: The Desolation of Smaug 1042


18 Mud 1002


19 The Great Gatsby 967


20 Lincoln 823


21 Die Wand 799


22 Night Train to Lisbon 780


23 Le passé 774


24 Only God Forgives 723


25 Behind the Candelabra 722


26 Lore 697


27 Frances Ha 686


28 Hannah Arendt 674


29 NO 673


30 Captain Phillips 673


31 What Maisie Knew 662


32 Oh Boy 661


33 A Late Quartet 660


34 Wadjda 602


35 Matterhorn 601


36 Like Father, Like Son 577


37 Prisoners 573


38 Spring Breakers 571


39 The Place Beyond the Pines 565


40 The Imposter 562


41 Ne me quitte pas 542


42 Gloria 536


43 Kapringen (A Hijacking) 535


44 Blancanieves 533


45 Mandela: Long Walk to Freedom 529


46 Elle s'en va 510


47 Io e te 487


48 Wolf 477


49 Jeune et jolie 456


50 The Butler 447


51 Omar 440


52 Star Trek into Darkness 429


53 Camille Claudel 1915 424


54 Het diner 414


55 Elysium 379


56 Stories We Tell 361


57 Twenty Feet from Stardom 356


58 The Lunchbox 347


59 Les misérables 328


60 Iron Man 3 304


61 Call Girl 299


62 Sightseers 286


63 Blackfish 286


64 Fill the Void 284


65 Io sono Li 277


66 Broken 276


67 Paradies: Glaube 275


68 Side Effects 274


69 Hitchcock 270


70 Now You See Me 260


71 In Bloom 258


72 Nymphomaniac 257


73 L'écume des jours 253


74 Bellas mariposas 251


75 Soof 244


76 Short Term 12 234


77 De wederopstanding van een klootzak 234


78 Hoe duur was de suiker 233


79 The Impossible 227


80 La religieuse 224


81 Quartet 209


82 Doe Maar: Dit is alles 205


83 Paradies: Hoffnung 195


84 Stoker 194


85 Ginger & Rosa 189


86 This Is the End 189


87 Verschrikkelijke ikke 2 187


88 The Counselor 182


89 The Conjuring 179


90 World War Z 175


91 The World's End 171


92 Man of Steel 171


93 Monsters University 169


94 The Lone Ranger 167


95 Bro's before Ho's 167


96 Shokuzai (Penance) 161


97 Nieuwe tieten 160


98 Frozen 160


99 Rush 158


b The Sessions 158


de uitslag volgens de lezers


BOR BEEKMAN


1 La vie d'Adèle (Abdellatif Kechiche)


Twee meisjes, liefde, en dan ineens geen liefde. Kechiche laat het voelen, de lust en wanhoop, meer dan al die andere filmers. Met zijn mannelijke blik. Nou en.


2 The Act of Killing (Joshua Oppenheimer)


Niks zo zonderling en bloeddorstig als de mens. En niemand gaf de documentairevorm dit jaar zo'n optater als Oppenheimer. Arme Indonesiërs.


3 Inside Llewyn Davis (Ethan Coen, Joel Coen)


Een perfecte film afleveren, als de Coens het doen valt het nauwelijks nog op. Een wrang en muzikaal hoogtepunt in het oeuvre van de broers.


4 Gravity (Alfonso Cuarón)


Hollywood dood? 3D infantiel? Toch niet. Het Mexicaanse cameragenie Emmanuel Lubezki vindt poëzie in ontploffende ruimtestations.


5 La grande bellezza (Paolo Sorrentino)


Italiaanse polonaises zijn het fraaist en gaan nergens heen. Net als Jep. Net als het leven.


6 Borgman (Alex van Warmerdam)


Borgman vangt het moerasvolk in superieur uitgebeende dialoog en voortreffelijk gesneden scènes. Wie vraagt om betekenis kan het bos is.


7 The Master (Paul Thomas Anderson)


Magnifiek acteursduel tussen meester en leerling Philip Seymour Hoffman en Joaquin Phoenix in een ietwat richtingloos, maar niettemin imponerend epos.


Beste Nederlandse film


Borgman zie nummer 6.


BEREND JAN BOCKTING


1 Only God Forgives (Nicolas Winding Refn)


Opzichtig dwarse afdaling in de bloedrood en helblauw verlichte neonhel van Bangkok. Filmwetten op losse schroeven, een protagonist (Ryan Gosling) die geen protagonist blijkt te zijn, voer voor de zintuigen.


2 Spring Breakers (Harmony Korine)


Nooit was losgeslagen hedonisme zo beangstigend hol en gevaarlijk en tegelijk zo energiek en opwindend.


3 Gravity (Alfonso Cuarón)


De revolutionair beweeglijke camera maakt voor één keer al het andere (oei, slap overlevingsverhaaltje en slap ouwehoerende George Clooney) volstrekt onbeduidend.


4 La vie d'Adèle (Abdellatif Kechiche)


Film over een eerste verliefdheid die ook echt voelt als een eerste verliefdheid. Opgetild en losgezongen van de tijd. Duurde dit echt 3 uur?


5 The Act of Killing (Joshua Oppenheimer)


Verbijsterende documentairemijlpaal over de allerallerdonkerste uithoek van de menselijke geest.


6 To the Wonder (Terrence Malick)


Binnen zijn eigen esoterische universum vertelt Malick niets nieuws meer, maar niemand die zo mooi naïef en wars van cynisme durft te falen als hij.


7 Berberian Sound Studio (Peter Strickland)


Ode aan een verloren filmambacht (de hoofdrolspeler is een geluidskunstenaar die zich laat inhuren door een obscure Italiaanse horrorfilmstudio) met een vleugje David Lynch. Heerlijk.


Beste Nederlandse film Bro's Before Ho's (Steffen Haars en Flip van der Kuil)


Ze gingen er niet mee naar Cannes, maar Steffen en Flip maakten met hun zorgvuldig georkestreerde aanval op de goede smaak wel de leukste Nederlandse komedie in jaren.


PAULINE KLEIJER


1 Paradies: Liebe (Ulrich Seidl)


Sekstoerisme in Kenia, door de ogen van Seidl: tragiek, bijtende humor, relevantie én een prachtige vormgeving.


2 Bellas mariposas (Salvatore Mereu)


Ver van het mondaine Rome, in een arme buitenwijk van het Sardijnse Cagliari, speelt zich de allerbeste Italiaanse film van het afgelopen jaar af. Een klein meesterwerk over een onverzettelijk 12-jarig meisje.


3 La grande bellezza (Paolo Sorrentino)


Een fantastische chaos, deze lyrische zoektocht naar schoonheid in vulgair Rome, met een onvergetelijke hoofdrol van Toni Servillo en geweldige feestscènes.


4 NO (Pablo Larraín)


Hoe groot kan de invloed van reclame zijn? Je kunt er bijvoorbeeld een dictator mee verdrijven, laat dit gedreven Chileense drama in jarentachtigstijl zien.


5 La vie d'Adèle (Abdellatif Kechiche)


Drie uur Adèle is geen minuut te veel.


6 Tabu (Miguel Gomes)


Romantisch, tragisch en volslagen uniek: een zwart-witfilm over eenzaamheid en levenslange liefde (en krokodillen).


7 Captain Phillips (Paul Greengrass)


Beste actiethriller van 2013, meesterlijk gemonteerd, met scherp oog voor verhoudingen.


Beste Nederlandse film Borgman (Alex van Warmerdam)


Fijn ontwrichtend drama over het Kwaad in mensengedaante. Van Warmerdam in topvorm.


FLOORTJE SMIT


1 The Master (Paul Thomas Anderson)


De beste films dit jaar waren ervaringen. Deze blíjft van vorm veranderen en glipt tussen de vingers door, voordat je er greep op krijgt - in glorieus 70 mm ook nog.


2 Gravity (Alfonso Cuarón)


Achtbaancinema in optima forma. Zien in 3D/Imax.


3 Omar (Hany Abu-Assad)


Romeo en Julia in een wereld waar niemand te vertrouwen is en iedereen psychologische spelletjes speelt.


4 Inside Llewyn Davis (Ethan Coen, Joel Coen)


Ingetogen Coensfilm over een folkzanger op weg naar nergens. Meesterlijke studie naar menselijk falen.


5 The Imposter (Bart Layton)


Duizelingwekkend spelletje wie-ben-ik. Volstrekt ongeloofwaardig als het een speelfilm was geweest in plaats van een documentaire.


6 Spring Breakers


Weer een film als een trip: een fout feestje met bikini's in neontinten en/of een afrekening met de MTV-generatie.


7 Tabu - Betoverende, surrealistische koloniale fabel in zwart-wit.


Beste Nederlandse film Borgman (Alex van Warmerdam) Een verontrustende Catweazle in een keurige villawijk: Van Warmerdam is boosaardig op zijn best. Plus: menselijke waterplanten!


KEVIN TOMA


1 Gravity (Alfonso Cuarón)


Wat de plot ook aan onwaarschijnlijkheden en emotionele trucjes mag opdienen, zelden was een filmische ruimtevaart zo hels, intens, zinnelijk én oogstrelend. Het beste geluidsontwerp van 2013 bovendien.


2 La vie d'Adèle (Abdellatif Kechiche) Machtige ode aan de verlokkingen en verschrikkingen van de liefde, die als eindeloze praat-, eet-, flirt- en vrijmarathon rustig drie uur langer had mogen duren.


3 The Act of Killing (Joshua Oppenheimer)


Indonesische massamoordenaars spelen na hoe ze tijdens de staatsgreep van 1965 duizenden mensen over de kling joegen. Surrealistisch gruwelballet dat je als toeschouwer totaal uit je comfortzone haalt.


4 La grande bellezza (Paolo Sorrentino)


Sorrentino's mondaine Rome is afschrikwekkend leeg en betekenisloos. En toch zou je na het zien van deze fonkelende stadsrapsodie zelf graag Jep Gambardella willen zijn.


5 The Imposter (Bart Layton)


Kan de vermissing van een kind diens familie tot zulke wanhoop drijven dat ze een volwassen, buitenlandse vent aanzien voor de verloren zoon? Onwaarschijnlijk bizarre en spannende documentaire.


6 In Bloom (Nana Ekvtimishvili, Simon Groß)


De vriendschap tussen twee pubermeisjes blaast zomers frisse wind door deprimerend postsovjet-Tbilisi. Onverwachte zang- en dansscènes stuwen de film naar grote hoogten.


7 Like Someone in Love (Abbas Kiarostami)


Teder relaas om lang op te kauwen. Tranen bij de scène waar de callgirl naar een klant rijdt en haar naar Tokio gereisde oma bij het station laat staan.


Beste Nederlandse film Ne me quitte pas (Sanne Lubbe Bakker, Niels van Koevorden)


Even fijnzinnig en aangrijpend als genadeloos, dit schijnbaar uit de losse pols geschilderde portret van de Belgische drinkebroers en boezemvrienden Bob en Marcel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden