Echt, ook Chirac wil een overwinning van de coalitie

'Het is een kleine stap voor de mens, maar een enorme stap voor de domheid', zegt een Amerikaanse marinier, terwijl hij met een gasmasker op door een Iraaks maanlandschap banjert....

Franse betweterigheid is wel het laatste waarop de Britten en Amerikanen zitten te wachten, nu de oorlog in Irak zich zoveel gecompliceerder aandient dan was gehoopt. De Franse regering beseft terdege dat triomfalisme ongepast is. Zij hoedt zich dan ook voor iedere uitlating die lijkt op: 'We hebben het toch gezegd.' Want straks moet toch weer met de Amerikanen en de Britten zaken worden gedaan - een verdere verslechtering van de betrekkingen moet dan ook worden voorkomen.

Dus was Quai d'Orsay, het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, er vrijdag snel bij toen Britse en Amerikaanse kranten het bericht verspreidden dat Dominique de Villepin, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, in het midden zou hebben gelaten wie de oorlog zou moeten winnen. Nota bene tijdens een bezoek aan Londen. Voor de Britse en Amerikaanse pers reden genoeg om de vaagheid van De Villepin op dit punt breed uit te meten. Waarna Quai d'Orsay met een verontwaardigde ontkenning kwam - natuurlijk moeten de Britten en Amerikanen winnen, bij voorkeur zo snel mogelijk.

Voor de Fransen is het zaak diplomatiek weer te gaan meetellen, nu zij er met hun aangekondigde veto toe hebben bijgedragen dat hun belangrijkste forum, de VN, buitenspel werd gezet. President Chirac was dan ook blij dat premier Blair hem zaterdag belde om hem bij te praten over zijn besprekingen met Bush. Met de laatste is de Franse president niet meer on speaking terms. Hun laatste telefonische contact dateert van 7 februari. Iets beter is de verstandhouding met Blair, al was hun eerste ontmoeting na het uitbreken van de oorlog, vorige week in Brussel, ronduit ijzig.

Maar Blair beseft dat hij, anders dan Bush, met Chirac verder moet, in EU-verband en daarbuiten. Hun overleg van zaterdag resulteerde in eensgezindheid over het principe dat de VN na afloop van de oorlog een 'centrale rol' bij de wederopbouw van Irak zouden moeten spelen. Over de inhoud daarvan bleven beiden bewust vaag, om de meningsverschillen niet weer te laten oplaaien. Eerder al had Chirac kwaad bloed gezet door zich tegen een Brits-Amerikaanse bezetting van Irak na de oorlog te keren.

Terwijl Chirac met Blair aan het bellen was, demonstreerden in Parijs nog maar 18 duizend mensen tegen de oorlog. Ook in andere Franse steden waren er veel minder demonstranten dan aan het begin van de oorlog. Bovendien komen de demonstraties in een steeds bedenkelijker daglicht te staan, nu Arabische jongeren ze aangrijpen om hun jodenhaat te uiten en voorstanders van Saddam met portretten van hun grote leider meelopen. De overige linkse demonstranten voelen zich daar niet bij thuis.

Die neergang komt de Franse regering niet slecht uit, nu normalisering van de internationale betrekkingen voorop staat. In dat kader gaat De Villepin komende week een rondje Madrid, Rome, Berlijn en Moskou doen. Vooral bij de Italianen en Spanjaarden, die achter de oorlog staan, heeft hij nog een wereld te winnen. Liters diplomatieke smeerolie zullen ook nodig zijn om de betrekkingen met de Oost-Europese landen te herstellen - de nieuwe EU-landen zijn de uitval van Chirac aan hun adres nog niet vergeten.

Wegnemen van wantrouwen is de primaire missie voor de Franse regering op internationaal vlak. Dat is geen geringe opgave, want de wonden bij de traditionele bondgenoten zijn diep. Naarmate de oorlog langer duurt, zal de taak van de Franse diplomaten moeilijker blijken.

In eigen land bestaat er al wel vertrouwen, huizenhoog zelfs, want Chirac heeft met zijn Irak-standpunt links en rechts weten te overtuigen. Maar het behoud van die riante positie zal niet eenvoudig blijken. Want premier Raffarin wil de internationale crisissituatie gebruiken om in eigen land hervormingsplannen door te voeren. In dit uur van crisis is de solidariteit van alle Fransen nodig, luidt zijn boodschap.

Dat is een strategie die de nationale consensus op de proef gaat stellen, zeker wanneer de bevolking de oorlog met de week normaler gaat vinden. De Fransen zullen meer gaan morren naarmate het herstel van hun kwakkelende economie uitblijft. Ook dat is afhankelijk van het verloop van de oorlog. De Franse regering is dus zeer gebaat bij een resultaat dat met de dag onwaarschijnlijker wordt: een vlot Amerikaans-Brits succes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden