Echt, die vegaballetjes zijn lekker

Hoe krijg je de notoire carnivoor van zijn dagelijkse stukje vlees? Geef hem of haar gratis een stukje vegavlees, besloot Natuur en Milieu. 'We praten over vrachtwagens vol vleesvervangers.'

UTRECHT - Om op woensdag gehaktdag eens een keer een sojabal op tafel te zetten, nee, dat heeft Natasja Manten, een jonge moeder uit IJsselstein, nog nooit overwogen. Niet uit onwil of omdat het niet lekker zou zijn. 'Maar je koopt gewoon vlees, je staat er niet bij stil.'


Manten is met dochtertje Evie op weg naar oma. Ze kwam langs de Jumbo in Utrecht en dacht: dan doe ik meteen even boodschappen. En daar proeft ze voor het eerst van haar leven een gehaktbal die niet gemaakt is van koe of varken, maar van soja. Als ze het niet had geweten, zegt ze eerlijk, had ze het verschil niet geproefd.


Onbekend maakt onbemind. Dat geldt voor alles, maar misschien nog wel het meest voor vleesvervangers. Terwijl er toch heel goede redenen zijn om vaker geen vlees op tafel te zetten, zegt Olof van der Gaag van Natuur & Milieu. De vleesindustrie veroorzaakt niet alleen veel dierenleed, maar is ook enorm milieubelastend.


Van der Gaag schudt de getallen uit zijn mouw. Vleesconsumptie is verantwoordelijk voor 12 procent van de uitstoot van broeikasgassen in de wereld. Als iedereen in Nederland een dag in de week geen vlees eet, levert dat evenveel CO2-besparing op als één miljoen auto's minder op de weg.


We hoeven niet allemaal vegetariër te worden, zegt Van der Gaag. Het zou al een hoop schelen als we een of twee keer in de week vlees overslaan. Maar ja, daar kom je niet zo ver mee als mensen onbekend zijn met de alternatieven. 'Toen dachten we bij Natuur & Milieu: hoe gaan we mensen laten kennismaken met vleesvervangers?' Door ze gratis te laten proeven, was het logische antwoord.


En zo ontstond het idee om een grootscheepse uitdeelactie van vleesvervangers op touw te zetten, de grootste in zijn soort. In filialen van alle Jumbo-supermarkt worden de komende dagen gratis vleesvervangers uitgedeeld aan iedereen die een pakje vlees koopt. Er komen nog twee van dat soort uitdeelweken, eind april en eind mei. In totaal deelt Natuur & Milieu 1 miljoen verpakkingen met vleesvervangers uit van de Vegetarische Slager en Vivera.


De milieuorganisatie heeft daarvoor een subsidie van 2,5 miljoen euro gekregen van de Postcodeloterij. Vivera en de Vegetarische Slager stellen hun producten tegen kostprijs ter beschikking, Jumbo draait op voor de logistieke kosten. Vergis je niet, zegt Van der Gaag. 'We praten over vrachtwagens vol vleesvervangers. Dat is een gigantische operatie.'


Op de eerste uitdeeldag bij de Jumbo aan de Franciscusdreef in Utrecht is een ploegje 'oma's' ingehuurd om de vleesvervangers te laten proeven en uit te delen. De ontvangst is gemengd. 'Nee, nee, daar hoef ik niks van te hebben', zegt een oudere heer afwerend.


Anderen reageren welwillender. Marga Schoonen haalt wel eens vleesvervangers in huis voor vegetarische gasten. 'Voor mij zelf hoeft het niet. Zijn deze echt lekker? Dan wil ik het wel eens proeven.'


Sam de Moor (64) uit Lelystad heeft net zijn eerste vleesvervanger geproefd. Hij proefde net als Natasja Manten nauwelijks het verschil met 'echt' vlees. Verrast? 'Ja, toch wel.'


Bedrijfsleider Patrick van Manen (29) knikt enthousiast. Van Manen noemt zichzelf een 'eersteklas carnivoor'. Met vleesvervangers heeft hij niks. Maar vorige week sprak zijn chef-slager hem aan. Met het oog op de actie van vandaag: moesten ze zelf niet ook eens wat vleesvervangers proeven om er over mee te kunnen praten?


En verdomd, zegt Van Manen: die nieuwe vegetarische gehaktballen zijn écht goed. 'Als je die mijn vader zou voorzetten, lekker met wat jus erbij, weet ik zeker dat hij het verschil niet proeft. En dat zegt wat, want die is nog erger dan ik.'


Plantaardig 'rauw' gehakt dat kleurt in de pan


De markt voor vleesvervangers is nog altijd heel erg klein. Nederlandse consumenten geven zo'n 3,75 miljard euro per jaar uit aan vlees. Het marktaandeel van vervangers ligt tussen 1 en 5 procent hiervan. De kwaliteit van vleesvervangers is wel enorm verbeterd. Een van de aanbieders die eruit springt, is de Vegetarische Slager uit Den Haag. Dit bedrijf timmert al een tijd aan de weg met vervangers die soms nauwelijks van 'echt' zijn te onderscheiden. De producten zijn door media in binnen- en buitenland bejubeld. 'Is this the end of meat?', vroeg de Britse krant The Independent zich af. De Vegetarische Slager verkoopt bijvoorbeeld 'kipstukjes' van soja die de structuur van echte kip griezelig dicht benaderen. Het bedrijf heeft zelfs een plantaardig 'rauw' gehakt in het aanbod dat net als echt gehakt kleurt in de pan. De Vegetarische Slager is een initiatief van Jaap Korteweg, echtgenoot van Marianne Thieme, oprichtster van de Partij voor de Dieren, en Nico Koffeman, senator voor die partij. Producten van de Vegetarische Slager zijn te koop bij Jumbo, Deen en Ekoplaza. Het bedrijf heeft ook een winkel in Den Haag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden