Ebola-uitbraak

Ebola-uitbraak in Congo die al een jaar duurt door WHO uitgeroepen tot medische noodsituatie

De al bijna een jaar durende ebola-uitbraak in Congo is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uitgeroepen tot een medische noodsituatie ‘van internationale zorg’. De officiële verklaring van woensdag moet meer aandacht, geld en andere middelen vrij maken tegen de nauwelijks te bedwingen uitbraak, die sinds augustus 2018 aan zeker 1.582 mensen het leven heeft gekost.

Een hulpverlener ziet er op toe dat mensen hun handen wassen bij de grens tussen Oeganda en Congo. Beeld AFP

De directe aanleiding voor het uitroepen van de noodsituatie is een geval van ebola afgelopen zondag in Goma, een grensplaats met een geschatte 2 miljoen inwoners op meer dan 200 kilometer rijden van Congo’s oorspronkelijke besmettingshaard. In Goma zijn sinds het overlijden van de patiënt geen nieuwe ebola-besmettingen bevestigd, maar hulpverleners zijn bezorgd, ook omdat er dagelijks veel mensen oversteken tussen Goma en buurland Rwanda. Directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus van de WHO noemde maandag het ebola-geval in Goma al een potentiële ‘game changer’.

De WHO stond de afgelopen weken reeds onder druk om de strijd tegen de ebola formeel op te schalen. De Britse minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Rory Stewart, deed zo’n oproep eerder deze maand tijdens een bezoek aan het door ebola getroffen gebied in Congo. Afgelopen maandag, tijdens een ontmoeting bij de WHO in Genève, zegde Stewart 50 miljoen pond aan hulp toe.

Sommige partijen hadden het liefst gezien dat de WHO al een noodsituatie ‘van internationale zorg’ had uitgeroepen na de dood van twee ebola-patiënten vorige maand in Oeganda. De slachtoffers, een 5-jarige jongen en zijn grootmoeder, waren met het virus uit Congo gekomen. Zij waren dus ‘grensoverschrijdende’ gevallen, in tegenstelling tot het recente ziektegeval in Goma. De WHO zag na de ebola in Oeganda echter nog af van het uitroepen van een noodsituatie: zo’n formele stap kan de indruk wekken van een wereldwijde crisis en kan averechts uitpakken voor hulpverlening, als betrokken landen bijvoorbeeld hun grensposten sluiten of als vliegmaatschappijen vluchten afgelasten, zo ging de uitleg.

Overigens meldde persbureau Reuters uitgerekend woensdag dat er volgens de WHO een nieuw geval van ebola is geweest in Oeganda. Het zou gaan om een Congolese visverkoopster die op 11 juli naar Oeganda kwam, daar symptomen vertoonde zoals overgeven, en terugkeerde naar Congo waar ze overleed. Hulpverleners zouden nu de mensen in kaart brengen met wie de vrouw in contact is geweest.

Het is voor de vijfde keer dat de WHO een medische noodsituatie ‘van internationale zorg’ uitroept, op basis van afspraken die in 2005 tot stand waren gekomen. De afspraken volgden op de uitbraak van de dodelijke longziekte sars, in 2002 en 2003 in met name Azië. Eerdere medische noodsituaties werden uitgeroepen voor onder meer uitbraken van varkenspest (2009), polio (2014) en zika (2016). In 2014 werd de situatie ook van toepassing verklaard op de ebola-epidemie in West-Afrika, die meer dan 11 duizend levens eiste.

Sommige hulporganisaties hopen dat een grotere aandacht voor de ebola-uitbraak in Congo gepaard gaat met meer consideratie voor gevoeligheden in de getroffen gemeenschappen. Militairen en politieagenten beschermen hulpverleners tegen milities maar ze schrikken lokale bewoners af, die daardoor juist minder meewerken, waarschuwde Artsen zonder Grenzen in maart. Daar zou een oplossing voor moeten komen. Oxfam bespeurt in Congo wantrouwen tegen buitenlandse hulpverleners en bepleit meer aandacht voor manieren om Congolese medici een leidende rol te geven.   

Onlangs vochten deze vrouwen in Congo zelf nog tegen ebola, nu verzorgen ze patiënten

Mensen die van ebola zijn genezen en immuun zijn voor het gevreesde virus, helpen in Oost-Congo inmiddels zelf om ebola-patiënten te verzorgen. Er zijn flinke stappen gezet in de bestrijding van de epidemie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden