Analyse Medicijnen ebolavirus

‘Ebola is straks niet meer huiveringwekkend, maar behandelbaar’

De oorlog tegen ebola is nog niet gewonnen, maar dat twee experimentele medicijnen werkzaam blijken te zijn, is heel goed nieuws voor medici en hulpverleners in Oost-Congo.

Een patiëntje wordt naar een ambulance gebracht bij een uitbraak in Liberia, in 2014. Beeld AP/Jerome Delay

Het nieuws over de grote effectiviteit van experimentele medicijnen tegen het ebolavirus in Congo is ‘heel positief’, volgens Claude Mahoudeau. De Franse hulpverlener waarschuwt wel tegen euforie. De medische vooruitgang beëindigt niet als vanzelf het ‘menselijke’ probleem van wantrouwen jegens ebolabestrijders, al kunnen de medicijnen hopelijk wel zulk wantrouwen verminderen als Congolezen gaan inzien dat ebolabestrijders onderhand beschikken over levensreddende middelen.

Mahoudeau werkt in Oost-Congo namens Alima, een hulporganisatie met een centrale rol in de klinische proeven die bewezen dat twee ebolamedicijnen behoorlijk effectief zijn. Van de circa zevenhonderd zieke Congolezen die in de voorbije elf maanden vrijwillig meededen aan de tests, zaten er meer dan vierhonderd in de ebola-behandelcentra van Alima in de provincie Noord-Kivu, aldus Mahoudeau. De proef, waar meer hulpinstanties aan meededen, stond onder supervisie van de Wereldgezondheidsorganisatie.

De proef in Congo was het eerste klinische veldonderzoek met meerdere experimentele medicijnen tijdens een ebola-uitbraak. Het laat zien dat er op het medische front gestaag vooruitgang wordt geboekt tegen het besmettelijke ebolavirus, zeker sinds de grote virusuitbraak van vijf jaar geleden in West-Afrika, toen enkele ziektegevallen Amerika en Europa bereikten. De buitenwereld werd toen wakker.

In Congo legde in december vorig jaar dokter Alseny Modet Camara de proef uit aan de Volkskrant. Camara was toen bij de ebolakliniek van Alima in de stad Beni. Vier medicijnen zouden er worden getest. Eentje daarvan, Zmapp, was reeds uitgeprobeerd in West-Afrika. Inmiddels blijken twee van de drie ándere experimentele medicijnen effectiever, en dus zullen die vanaf nu worden gebruikt. Testen, vergelijken en het beste resultaat behouden: de ebolamedicijnenproef in Congo is wetenschap-in-actie.

Overigens verwachtte dokter Camara in december niet dat men de bijna 350 proefpersonen ging behalen die minimaal nodig waren voor gefundeerde uitspraken over de medicijnen. Camara meende toen nog dat de ebola-uitbraak in Congo voor die tijd wel voorbij zou zijn. Hij kreeg helaas ongelijk, het dodental van de al meer dan een jaar durende uitbraak staat op meer dan 1.800, al kon Camara daardoor paradoxaal genoeg wel verder met zijn missie ‘om op een dag een geneesmiddel te vinden’.

Een echt honderd procent zeker werkend geneesmiddel is er nu nog steeds niet, maar de testresultaten in Congo wekken wel hoop. Hoe meer we uitvinden over de medicijnen, hoe dichter we bij het punt komen waarop ebola niet langer ‘huiveringwekkend’ is maar ‘behandelbaar’, stelt Jeremy Farrar, directeur van de internationale liefdadigheidsinstelling Wellcome Trust en tevens co-voorzitter van een WHO-werkgroep voor het evalueren van ebolabehandelingen.

De testresultaten zullen ook worden verwelkomd in buurlanden van Congo zoals Oeganda en Rwanda, waar men al maanden op scherp staat om verdere verspreiding van de ebola te stoppen. Oeganda en Rwanda kunnen eventueel medicijnen toevoegen aan hun gereedschapskisten, waarin al vaccins zitten tegen ebola. Vaccins werden voor het eerst op grote schaal toegepast tijdens de vorige ebola-uitbraak in Congo, in 2018 bij de westelijke stad Mbandaka – ziedaar nog een voorbeeld van medische vooruitgang. En hoe groot zou de huidige uitbraak niet zijn geworden zónder vaccins, waarvan er al meer dan 150 duizend zijn toegediend?

Toch blijft hulpverlener Claude Mahoudeau ook aandacht vragen voor de weerstand in Oost-Congo tegen ebolabestrijders. Dat obstakel moet niet vergeten worden te midden van het optimisme over de medicijnen, zegt hij. Na decennia van vreemde inmenging koesteren inwoners van conflictgebied Oost-Congo argwaan tegenover buitenstaanders, in dit geval medici met gewapende escortes. Ebolabestrijders mogen nu dan hopen dat de medicijnen kunnen helpen om Congolezen er van te overtuigen hulp te accepteren, maar aandacht voor lokale gevoeligheden blijft geboden. Mahoudeau: ‘We kunnen nog niet de overwinning tegen ebola uitroepen.’

Nieuw ebolamedicijn geeft voor het eerst hoop op genezing

Na decennia waarin artsen machteloos moesten toezien hoe het virus om zich heen greep hebben wetenschappers nu voor het eerst hoop dat de dodelijke ziekte ebola te genezen valt. In Congo zijn de afgelopen maanden twee medicijnen getest die de kans op overleving van patiënten vergroten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden