EasyJet is niet kansloos tegen KLM

In april opende EasyJet de aanval op de gevestigde orde boven het kanaal. Voor een spotprijs van 99 gulden begon de Britse luchtvaartmaatschappij van de 29-jarige Griek Stelios Haji-Ioannou te vliegen van Amsterdam naar Londen....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Daarmee ging KLM over de schreef. In de ogen van EasyJet althans. De nieuwkomer op het traject Amsterdam-Londen dreigt de Nederlandse luchtvaartmaatschappij met de rechter als zij niet binnen een week haar tarieven verhoogt.

Het lijkt vreemd dat EasyJet de KLM een recht ontzegt waar het zelf vrijelijk gebruik van maakt: harde concurrentie op de prijs. Vandaar dat het dreigement van EasyJet veel weg heeft van een publiciteitsstunt. Nu de KLM voor nog minder dan EasyJet naar Londen vliegt, kan de Britse onderneming best wat extra reclame gebruiken. Haar vliegtuigen zijn sinds juni een stuk leger.

Maar EasyJet is niet kansloos. De advocaten van de Britse luchtvaartmaatschappij schermen met Europees mededingingsrecht waar eerder al met succes een beroep op is gedaan. Artikel 86 van het oprichtingsverdrag van de Europese Unie verbiedt marktpartijen misbruik te maken van hun machtspositie.

De bedoeling van deze regel is de vrije markt zo weinig mogelijk in de weg te leggen. Vrije concurrentie, ook op het gebied van prijsvorming, moet zoveel mogelijk worden gewaarborgd. Daarop geldt één uitzondering: een ander doodconcurreren mag niet.

Daarvan beschuldigt Haji-Ioannou de KLM: 'De KLM heeft overduidelijk een plan om ons het leven in Nederland onmogelijk te maken.' Zijn advocaten zullen er een kluif aan hebben dat te bewijzen.

De KLM heeft tot 8 augustus de tijd haar tarieven te verhogen. Dan gaat EasyJet naar de Britse of Nederlandse rechter. Tegelijk zal het een klacht indienen bij de Europese Commissie. De Commissie heeft de mogelijkheid, hangende een uitspraak, de KLM te sommeren tijdelijk met de aanbieding te stoppen.

De EasyJet-zaak heeft niet veel precedenten. Het chemieconcern Akzo werd in 1986 door het Europese Hof van Justitie veroordeeld omdat het een Britse concurrent uit de markt wilde prijzen. Een andere affaire betrof het Zweedse Tetra-Pak dat haar dominante positie op de verpakkingsmarkt misbruikte.

De eerste hindernis die de advocaten van Haji-Ioannou moeten nemen, is ook de hoogste. Zij moeten de rechter ervan overtuigen dat KLM een machtspositie heeft. Volgens de jurisprudentie moet zij daarvoor ruim 40 procent van de bewuste markt hebben.

Dit is echter geen wet van Meden en Perzen. Volgens W. Knibbelaar van het advocatenkantoor Nauta Dutilh kan de rechter aannemen dat de KLM een machtspositie heeft als de luchtvaartonderneming minder dan 40 procent van de markt heeft. 'Het belangrijkste is echter hoe de markt gedefinieerd wordt waarop de KLM een machtspositie zou hebben', stelt hij.

De KLM geeft geen informatie over haar positie op afzonderlijke routes. Volgens de advocaat van EasyJet, T. Ottervanger van het advocatenkantoor Loeff Claeys Verbeke, heeft de KLM een aandeel van meer dan 50 procent. 'Maar ik heb al een brief van de KLM gekregen waarin zij stelt dat ze geen machtspositie heeft omdat ze vanuit een luchthaven opereert waarvandaan nog negentig andere luchtvaartondernemingen vliegen.'

Zodra de rechter ervan overtuigd is dat de KLM die machtspositie heeft, moet hij zich buigen over het misbruik. Volgens EasyJet misbruikt de KLM haar positie omdat zij ver onder kostprijs opereert en omdat zij dat uitsluitend doet om EasyJet uit de markt te prijzen. 'Dan komt de KLM dicht in de buurt van de grenzen van eerlijke concurrentie', stelt een jurist.

KLM heeft hogere kosten dan EasyJet omdat de twee met een verschillend concept werken. In een intern memo - dat geen officiële status heeft - stelde KLM onlangs dat zij de 'ontwikkeling en groei van EasyJet moet stoppen' om te voorkomen dat deze een vaste positie verwerft in de Nederlandse markt.

Als het de advocaten van de kleine prijsbreker lukt dit aan te tonen, kunnen de regels in de lucht weleens drastisch veranderen.

Esther Hansen Löve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden