Weblog

E-reader is dé uitkomst voor lezend Afrika

E-readers en tablets zijn een uitkomst voor Afrika.Verspreiding van dure en zware handelswaar als boeken is in één klap opgelost. Alleen: hoe kom je overal aan stroom?





Keniaanse schoolklas met e-readers. Beeld Worldreader

De Ghanese schoolkinderen zijn zo blij met hun gekregen e-reader dat ze er bovenop gaan zitten: zo kan niemand hem afpakken. Ze kregen de e-readers als vervanging van schoolboeken, een experiment op zes dorpsscholen.

Binnen de kortste keren was 60 procent van de kindles van Amazon kapot: gebroken aanraakschermpjes. Er is nu een verbeterde versie voor Afrika die tegen een stootje kan en de schade is nog maar 3 procent, vertelt Elizabeth Wood van de organisatie Worldreader op het festival Africa Writes in Londen.

E-readers en tablets zijn de toekomst voor het onderwijs en de uitgeverijen in Afrika. In Nigeria heeft een deelstaat Osun 150 duizend tablets ingekocht om uit te delen op middelbare scholen, zegt de Nigeriaanse Simi Dosekun, uitgeefster (Farafina Books in Lagos) en kinderboekenschrijfster. Alle schoolboeken staan er al op. De gouverneur denkt zo miljoenen te besparen.

Batterijen
Alleen: er moet wel een manier zijn om die tablets op te laden. De verspreiding van elektriciteit is een cruciaal probleem. Hoe verder van de stedelijke centra hoe beperkter het netwerk, in vele dorpen is iedereen aangewezen op batterijen. Het was dan ook een slimme zet van de Amerikaanse president Obama tijdens zijn rondreisje door Afrika 27 juni/2 juli om steun aan de elektrificering toe te zeggen: 7 miljard dollar voor zes landen. Obama's trefwoord is sterk: Power Africa.

Stroom geeft macht aan de armen. Het maakt economische groei gemakkelijker, stelt het Witte Huis in een fact- sheet. Het doel is ambitieus: 20 miljoen huishoudens en kleine bedrijven moeten dankzij de hulp voor het eerst elektriciteit krijgen. Ze worden aangesloten op het net of krijgen stroom via een plaatselijke elektriciteitswinning. Van een aantal grote bedrijven kreeg Obama de toezegging van nog eens 9 miljard aan investeringen.

Power Africa heeft een politieke kant: de Verenigde Staten concurreren met China om de gunsten en grondstoffen van Afrika. De Chinezen liggen ver voor. Ze domineren de aanleg van wegen en spoorwegen in Afrika. Alleen elektriciteit leek nog over.

De 7 miljard van Obama vormen een respectabel bedrag, maar voor de aanleg van stroomnetten stelt het weinig voor. Het Witte Huis schrijft zelf dat er naar schatting 300 miljard nodig is om alle Afrikanen toegang tot elektriciteit te verschaffen.

Stroom is de sleutel
Toch is het thema elektriciteit goed gekozen, vindt Richard Dowden, directeur van de Royal African Society in Londen, dat het festival van het afgelopen weekend organiseert. Stroom is de sleutel tot alles, veel meer dan wegen en spoorwegen. Als Afrika eindelijk zijn eigen grondstoffen gaat verwerken, is elektriciteit onontbeerlijk.'

Om de haverklap uitvallende stroomvoorziening is de nachtmerrie van Afrika, wijken of hele steden die plotseling in het donker zitten. Bedrijven en kantoren hebben dure generatoren nodig voor als plots de stroom stopt.

Dowden: 'De distributie van de elektriciteit is het grote struikelblok. Daarom geloof ik niet in grote projecten, zoals de aanleg van dammen en stuwmeren met waterkrachtcentrales. Hoe krijg je al die elektriciteit van daar naar alle dorpen? De VS zouden het geld moeten steken in plaatselijke oplossingen: wind- en zonne-energie waarmee mobiele telefoons en computers kunnen worden opgeladen.'

De digitale revolutie verandert Afrika ingrijpend. Met een beetje stroom voor de apparaten komen de Afrikanen tot in de meest afgelegen oorden in direct contact met de rest van de wereld.

Elizabeth Wood van Worldreader: 'Als je een mobiele telefoon hebt, kun je een boek downloaden en lezen, overal. Het wordt voor Afrikaanse uitgevers lucratief in regionale talen e-books aan te bieden. Betalen met je mobieltje kan in veel landen al. Vaak heb je voor een euro een boek.'

Gedigitaliseerd Het probleem van de productie van gedrukte boeken en de distributie van die zware handelswaar wordt in één klap opgelost.

Afrikaanse Schrijvers Serie
De beroemde African Writers Series van Heinemann Educational Books wordt gedigitaliseerd, zegt Lynette Lisk, redacteur van de serie, die nu onder de uitgeverij Pearson valt. Oude titels van beroemde schrijvers als Chinua Achebe en Ngugi wa Thiong'o worden als e-book in Afrika rond-gestuurd. Maar ook debutanten hebben zo veel meer kans op lezers.

Lisk: 'Aspirant-schrijvers kunnen nu ook hun eigen boeken online publiceren. We krijgen zulke boeken vaak daarna aangeboden. Lezers reageren via Twitter, schrijvers ook. Er ontstaat een heel nieuwe leescultuur.

'Het probleem is wel het business model. Het lijkt erop dat Amazon de markt gaat beheersen, maar het zou goed zijn als Afrikaanse uitgevers hun eigen wegen vinden. Ook om de rechten en inkomsten van de auteurs te beschermen. Voor arme klanten is een abonneesysteem aantrekkelijk: je betaalt een lage contributie en krijgt e-books. Er zijn meer bibliotheken en cybercafés met e-readers nodig.'

Lisk vindt de stroomvoorzineing wel een hindernis, maar de klanten vinden altijd wel een oplossing: 'Er zijn scholen in wijken in Lagos waar meestal geen stroom is, die toch bij ons veel e-books kopen.'

Voor de 400 Ghanese schoolkinderen met hun gekoesterde kindles heeft Worldreader het stroomprobleem verholpen, zegt Wood: 'We hebben de scholen een paar opladers met een zonnecel gestuurd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden