Dwarsverbanden tussen kunst en actualiteit

Voor de Angolese Mauro is Nederland het schimmenrijk waar hij een straf ondergaat vergelijkbaar met die van Tantalus. De vruchten zijn keer op keer tergend dichtbij, maar net buiten bereik.

Tantalus was zo'n man die denkt dat de regels niet voor hem gelden. Hij mocht aanzitten aan de tafel van de goden, luisteren naar hun gesprekken, maar in plaats van dankbaar te zijn, stal hij nectar en ambrozijn, de godendrank en -spijs waardoor een mens onsterfelijk zou worden. En dat was niet alles: toen op een keer de goden bij hem kwamen eten, zette hij hun zijn eigen zoon voor, vermoord, in stukken gesneden en verwerkt in een stoofschotel. Hij wilde weleens testen of ze echt alwetend waren.


Dat waren ze. Met de zoon kwam het goed - oppergod Zeus zorgde dat hij weer tot leven werd gewekt - maar Tantalus' straf was gruwelijk. In de Hades, de onderwereld, staat hij nog steeds geketend in water dat tot zijn lippen reikt, onder bomen die de zoetste en heerlijkste vruchten dragen. Zodra hij een slok wil nemen, trekt het water zich terug. Zodra hij wil eten, wijken de takken uiteen en zijn de vruchten net buiten zijn bereik. Homerus beschrijft in Odyssee XI hoe Odysseus de oude Tantalus tegenkomt in het schimmenrijk, 'door vreselijk leed gekweld'.


Het is een kwelling die lijkt op die van Mauro Manuel, de Angolese jongen die als 9-jarige in Nederland arriveerde, opgroeide in een pleeggezin en nu als 18-jarige dreigt te worden uitgezet. Regels zijn regels, zegt minister Leers (net als de staatssecretarissen Hirsch Ballin en Albayrak voor hem), en Mauro heeft zich eraan te houden. Dat deed hij niet. Niet uit hoogmoed, zoals Tantalus, maar omdat het leven dat hij kent in Limburg is, bij zijn pleegouders en -broertje. Toch werd Mauro als Tantalus gestraft voor het overtreden van de regels.


Want ook voor hem lijkt wat hij wil - in Nederland blijven - voortdurend binnen bereik, om dan weer te verdwijnen. In 2003, als hij al bij zijn pleegouders woont, wordt zijn asielverzoek afgewezen. Maar zijn advocaat tekent bezwaar aan en de zoete druif komt dichtbij: de afwijzing wordt ingetrokken.


In 2007 schiet de tak plotseling weer omhoog: opnieuw een afwijzing, en ook het hoger beroep wordt ongegrond verklaard. Mauro is dan al vier jaar bij zijn pleegouders. Zij willen hem niet in zijn eentje op het vliegtuig naar een onbekende toekomst zetten en vragen de voogdij-instelling zijn biologische moeder te zoeken. Zij wordt gevonden, maar onbetrouwbaar geacht; de instelling adviseert Mauro in Nederland zijn diploma te laten halen - daar hangt de vrucht weer tergend dichtbij.


Pas in 2009 volgt een brief van de Dienst Terugkeer en Vertrek, dat Mauro weg moet. Hij vraagt tevergeefs een verblijfsvergunning aan. Opnieuw gaat zijn advocaat in hoger beroep en in 2010 stelt de Amsterdamse rechtbank dat hij mag blijven, op grond van schrijnende omstandigheden - vruchten noch water zijn ooit zo dichtbij geweest. Maar het ministerie van Justitie gaat in beroep en krijgt gelijk. Begin september van dit jaar laat minister Leers Mauro weten dat hij nu echt, echt weg moet, om twee weken later te beloven nog eens naar de zaak te kijken, en eind oktober te concluderen dat een verblijfsvergunning er niet in zit.


Vertegenwoordigers van CDA en VVD, die Mauro eerst openlijk steunden, trokken die steun omwille van de coalitie weer in.


Woensdag besloot een kleine Kamermeerderheid dat Mauro niet mag blijven. En nog duurt zijn tantaluskwelling voort: binnenkort wordt gestemd over de mogelijkheid van een studievisum. De toekenning daarvan zou hij (tegen de regels) kunnen afwachten in Nederland. Waarna hij, als de studie mislukt of is afgerond, alsnog moet vertrekken. Tenzij, natuurlijk, er tegen die tijd een uitzonderingsgrond wordt gevonden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden