Dwarsverbanden Tussen kunst en actualiteit

Over 40 jaar zullen voetbalrobots de 'grote ego's' van het menselijke Oranje verslaan, klonk het toen Nederland afgelopen week de RoboCup won. Wie 'I, robot' heeft gelezen, weet wel beter.

Ze leken in de verste verten niet op echte voetballers, de vijf robots van het Eindhovense voetbalteam Tech United. Ze droegen geen tatoeages, spuugden hun zenuwen niet in natte klodders op het veld, renden niet uitzinnig naar de televisiecamera's na een doelpunt, en riepen geen 'hou je bek' tegen hun coach.

Afgelopen weekeinde, tijdens de internationale RoboCup 2012 in Mexico-Stad, werden ze wereldkampioen. Ze versloegen het Iraanse Mechatronic Research Laboratory met 4-1. De overwinning werd dankbaar opgediend door de vaderlandse nieuwsrubrieken; het EK vroegtijdig verlaten, maar de Nederlandse voetbaleer toch nog een beetje gered.

Meteen werd er vooruit gekeken naar 2050, het jaar waarin voetbalrobots het voor het eerst zullen opnemen tegen de beste menselijke voetballers van de wereld. Rob Hoogendijk, promovendus werktuigbouwkunde en specialist 'overspelen' van Tech United, is alvast hoopvol. 'Voetbalrobots hebben nooit last van grote ego's en luisteren uitstekend naar de coach', zei hij in deze krant.

Zeker nooit I, robot gelezen.

In deze verzameling korte verhalen, in 1950 geschreven door de Amerikaanse sciencefictionschrijver en biochemicus Isaac Asimov (1920-1992), maakt de lezer kennis met Susan Calvin, robotpsycholoog van U.S Robot and Mechanical Men Inc., 'de vreemdste multinational in de geschiedenis van de mensheid'. Het verhaal speelt in 2057, als Calvin, geïnterviewd door een journalist van Interplanetary Press, terugblikt op haar lange carrière bij de robotfabrikant.

Ze heeft ze allemaal zien komen: Robbie, de niet-pratende kinderoppas, in 1996 van de band gerold. Speedy, uit 2015, ingezet in de mijnen op Mercurius. Cutie, de eerste robot die zich er van bewust is dat hij slimmer is dan de mens.

Heerlijke woordenwisseling, tussen hem en zijn makers:

'Ik heb mezelf de laatste dagen onderworpen aan een diepgaande introspectie, en ben tot een interessante conclusie gekomen. Ik besta, omdat ik denk...'

'O, Jupiter, een robot-Descartes!'

'En de vraag die onmiddellijk in me opkwam was: 'Wat is de réden van mijn bestaan?'

Het spreekt voor zich dat Cutie en al zijn denkende opvolgers steeds meer moeite hebben zich te houden aan de drie wetten van de robotica, de door Isaac Asimov bedachte gedragsregels die in elke fictieve robot zijn ingebouwd.

Eerste wet: 'Een robot mag een mens geen letsel toebrengen, of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt.'

Tweede wet: 'Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden, behalve als die bevelen in strijd zijn met de eerste wet.'

Derde wet: 'Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen, voor zover die bescherming niet in strijd is met de eerste of tweede wet.'

Beangstigend vooruitzicht waarmee Asimov zijn lezers opzadelt: dat de mens iets heeft gecreëerd dat hij niet meer onder controle heeft. Dat die 'stofzuigers' die wereldkampioen robotvoetbal zijn geworden zich net zo menselijk gaan gedragen als de spelers van Oranje.

Kijkend naar de filmpjes van de RoboCup 2012 op YouTube kun je het je niet voorstellen. Hoe knap de robotvoetballers ook een pass kunnen geven, er gaapt 62 jaar na het verschijnen van I, Robot een groot gat tussen feit en fictie.

Zeker, ook in deze bundel duurt het nog tot 2032 voor de eerste robot, een humanoid, zich kandidaat stelt voor het burgemeesterschap. Maar wat voor humanoid. Van vlees en bloed, niet van een echt mens te onderscheiden. Zet deze Stephen Meyerly dan maar eens naast de humanoids uit de wedstrijd tussen Darmstadt Dribblers en Fumanoids.

Hilarisch filmpje, waarin het ene kniehoge voetballertje secondenlang wezenloos naar de bal staart terwijl een teamgenoot achter hem omvalt - om niets.

Een overwinning van de robot op de mens in 2050? Het lijkt onmogelijk, maar om met Johan Cruijff te spreken: 'Wat je in het voetbal niet verwacht, kun je ook niet voorzien. Daar moet je je altijd op instellen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden