Dwarsliggers frustreren besluitvorming in EU

De EU-top in Lissabon, twee jaar geleden, moest leiden tot een forse verhoging van alle inkomens binnen de Europese Unie in 2010....

Als de regeringsleiders van de Europese Unie zich dit weekeinde een beetje besluitvaardig tonen, zal het gemiddelde inkomen van de EU-burgers (man, vrouw en kind) in 2010 maar liefst 8175 euro hoger uitvallen. Helaas is besluitvaardigheid ver te zoeken geweest bij de meest recente Europese toppen.

Het rekensommetje is van de Britse handelsminister Patricia Hewitt, refererend aan besluiten die in 2000 in Lissabon zijn genomen. Het samenzijn van regeringsleiders in Barcelona zou idealiter niet méér hoeven zijn dan een bevestiging van de afspraken van Lissabon, twee jaar geleden.

Toen kwamen zij overeen dat de EU binnen tien jaar zou moeten zijn uitgegroeid tot de meest concurrerende economie ter wereld. Er is de afgelopen jaren veel om deze ambitie gegniffeld, maar zij is op zich heel prijzenswaardig: in 1991 was het Amerikaanse inkomen per inwoner 41 procent hoger dan het Europese. Aan het eind van 2001 is het verschil gegroeid tot 54 procent.

Het probleem is dan ook niet zozeer de ambitie, als wel de volstrekte ongeloofwaardigheid ervan. Want de verwezenlijking van de belofte vereist een politiek programma met behoorlijk wat impopulaire maatregelen. De flexibilisering van de arbeidsmarkt, de inkrimping van de sociale zekerheid, de terugtrekking van de overheid zijn zaken die niet overal in Europa even welkom zijn.

Het wekt dan ook nauwelijks verbazing dat nu, twee jaar later en acht jaar voor de deadline, Europa nog nauwelijks is opgeschoten met de verwezenlijking van zijn belofte. Eurocommissaris Bolkestein schampert openlijk dat de belofte van Lissabon 'meer dichtkunst dan werkelijke beweging' behelst. En hij doet zijn beklag over de trage voortgang.

De Europese Commissie heeft vorige maand een rapport gepubliceerd waarin zij op een rij zet wat de lidstaten tot nog toe hebben verwezenlijkt. Zij concludeert dat de belangrijkste tussentijdse doelstellingen tot nog toe niet zijn gehaald. Een kleine greep: de electriciteits- en gasmarkten zijn nog steeds niet geliberaliseerd, en de EU is nog niet begonnen met het ontwerp van een Europees satelliet-navigatiesysteem.

Nog veel negatiever is een studie van het Center for European Reform, een Londense denktank. Op een schaal van 1 (zeer slecht) tot 5 (zeer goed) verdienden de Europese inspanningen in het eerste jaar van de Lissabon-agenda hooguit een 3+. In 2001, het tweede jaar, is het cijfer gezakt tot 3-.

Volgens het nog ongepubliceerde CER-rapport behoren Spanje, Zweden, Groot-Brittannië en kandidaat-lid Hongarije tot de hardlopers. Frankrijk, Duitsland en kandidaat Polen blokkeren de besluitvorming voornamelijk. Dat is verontrustend, omdat het juist de grootste en meest invloedrijke landen zijn die kennelijk op de rem staan.

De meest zichtbare frustratie van 'Lissabon' wordt geleverd door Frankrijk. Dat weigert pertinent het Franse elektriciteitsbedrijf, Electricité de France (EDF), te privatiseren en de Franse stroommarkt open te gooien. Dat zet veel kwaad bloed bij de andere EU-leden, omdat EDF van de beschermde positie op de thuismarkt misbruik maakt door elektriciteitsbedrijven in andere EU-landen op te kopen.

Waarschijnlijk zal Frankrijk in Barcelona voor het eerst een wezenlijke concessie doen: diplomaten verwachten een akkoord dat buitenlandse stroombedrijven in ieder geval elektriciteit zullen mogen leveren aan Franse industriële afnemers. De Franse huishoudens blijven voorlopig echter verstoken van de voordelen van deze liberalisering, die zich vooral uiten in lagere prijzen.

Staatssecretaris Benschop van Buitenlandse Zaken zei maandag een lijstje te hebben met tien punten die Nederland wil binnenhalen. Bovenaan staat de wens dat de afspraken van Lissabon 'nu eindelijk eens worden uitgevoerd'. Nederland zou bovendien graag een akkoord zien over de invoering van een Europese energieheffing, een dossier dat geblokkeerd wordt door Spanje. Ook moet het probleem van de vergrijzing en de betaalbaarheid van de pensioensystemen opnieuw aan de orde worden gesteld, aldus Benschop.

The Economist, het lijfblad van liberaal Europa, toonde zich deze week echter somber. Het vreest dat de protectionistische maatregelen van de Verenigde Staten om de eigen staalsector te beschermen de anti-liberale stroming in Europa nog zal versterken.

Diplomaten klagen over de overvloed aan rapporten over Lissabon en Barcelona. 'Het probleem met al die rapporten is dat ze alleen maar bevestigen wat we allang weten: modernisering vereist actie. In Barcelona moet die actie eindelijk komen', aldus een diplomaat woensdag. 'Anders kunnen we die achtduizend euro extra op onze buik schrijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden